ఐతరేయః కస్య పుత్రో నివాసః క్వాస్య వా మునే ౪౨.
మహర్షీ, ఐతరేయుడు ఎవరి కుమారుడు? ఆయన నివాసం ఎక్కడ?
అస్మిన్నేవ మమ స్థానే హారీతస్యాన్వయేఽభవత్॥ ౪౨.
ఈ స్థలంలోనే, హారీత వంశంలో ఆయన జన్మించాడు.
మాండూకిరితి విప్రాగ్ర్యో వేదవేదాంగపారగః॥ ౪౨.
వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలలో నిపుణుడైన మాండూకి అనే ప్రముఖ బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
తస్యాసీ దితరా నామ భార్యా సాధ్వీగుణైర్యుతా ౪౨.
ఆయన భార్యకు ఇటరా అని పేరు, ఆమె మంచి లక్షణాలతో పరిపూర్ణురాలు.
స చ బాల్యాత్ప్రభృత్యేవ ప్రాగ్జన్మన్యనుశిక్షితమ్ ౪౨.
ఆయన చిన్నప్పటి నుంచే గతజన్మలో నేర్చుకున్న విధానాలను అనుసరించేవాడు.
న శ్రృణోతి న వక్త్యేవ మనసాపి చ కించన ౪౨.
అతడు ఏదీ వినడు, మాట్లాడడు, మనసులో కూడా ఏదీ ఆలోచించడు.
తతో మూకోఽయమిత్యేవ నానోపాయైః ప్రబోధితః ౪౨.
అందువల్ల అతడిని మూగవాడని పిలిచేవారు, ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా అతడిని మార్చలేకపోయారు.
తతో నిశ్చిత్య మనసా జడోయమితి భారత ౪౨.
భారతా, అందుకు మనసులో ఇతడు జడుడని నిర్ణయించుకున్నారు.
పింగానామ చ సా భార్యా తస్యాః పుత్రాశ్చ జజ్ఞిరే ౪౨.
ఆ భార్యకు పింగ అనే పేరు, ఆమెకు కొడుకులు పుట్టారు.
యజ్ఞేషు శాంతిహోమేషు ద్విజైః సర్వత్ర పూజితాః ౪౨.
వారు యజ్ఞాల్లో, శాంతి హోమాల్లో ద్విజులచే ఎక్కడైనా గౌరవించబడేవారు.
జజాప పరమం జాప్యం నాన్యత్ర కురుతే శ్రమమ్ ౪౨.
అతడు పరమమైన జపాన్ని జపించేవాడు, ఇతర పనుల్లో శ్రమించడు.
దార్యమాణేన మనసా తనయం వాక్యమబ్రవీత్ ౪౨.
మనసు బాధతో నిండిపోయి, ఆమె తన కుమారునితో ఇలా చెప్పింది.
నార్యాస్తస్యా నృలోకేఽత్ర వరైవాజననిః స్ఫుటమ్ ౪౨.
ఈ లోకంలో సంతాన భాగ్యంతో మరెవరూ ఆ మహిళను మించి ఉండరు.
పింగేయం కృతపుణ్యా వై యస్యాః పుత్రా మహాగుణాః ౪౨.
పింగ నిజంగా పుణ్యవంతురాలు, ఆమె కుమారులు గొప్ప గుణాలతో ఉన్నారు.
తదహం పుత్ర దుర్భాగ్యా మహీసాగరసంగమే త్వమప్యేవం మహామౌనీ నన్ద భక్తో హరేశ్చిరమ్॥ ౪౨.
కాబట్టి నా కుమారా, నేనెంతో దురదృష్టవంతురాలిని; భూమి, సముద్రం కలిసే చోట, నీవు కూడా నందా, మహామౌనిగా, హరిదేవుడిని ఎప్పటినుంచో భక్తిగా సేవిస్తున్నావు.
ఇతి మాతుర్వచః శ్రుత్వా ప్రహసన్నైతరేయకః॥ ౪౨.
తల్లి మాటలు విని ఇటరా కుమారుడు చిరునవ్వు నవ్వాడు.
ధ్యాత్వా ముహుర్తం ధర్మజ్ఞో మాతరం ప్రణతోఽబ్రవీత్ ౪౨.
క్షణకాలం ధ్యానం చేసి, ధర్మాన్ని తెలిసిన వాడు తల్లికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
అశోచ్యే శోచసి శుభే శోచ్యే నైవాఽపి శోచసి ౪౨.
శుభే, నీవు శోకించనక్కరలేనివాడిని శోకిస్తున్నావు, శోకించాల్సినవాడిని మాత్రం శోకించటం లేదు.
మూర్ఖాచరితమేతద్ధి మన్మాతురుచితం న హి ౪౨.
తల్లి, ఇది మూర్ఖుల ప్రవర్తన; నీకు ఇది తగదు.
ప్రపశ్యంతి యథా రాత్రౌ ఖద్యోతం దీపవత్స్థితమ్ ౪౨.
రాత్రి సమయంలో జనులు జ్యోతి లాగా ఉన్న పటంగిని చూస్తారు.
ఏవంవిధం హి మానుఽయమా గర్భాదితి కష్టదమ్ అస్థిపట్టతులాస్తమ్భే స్నాయుబన్ధేన యంత్రితే॥ ౪౨.
ఇలాంటి మానవ గర్భం ఎంత కష్టమైనదో చూడు. ఎముకలతో, మడమలతో ఏర్పడిన ఈ శరీరం, స్నాయువులతో బలంగా కట్టబడి ఉంటుంది.
రక్తమాంసమదాలిప్తే విణ్మూత్రద్రవ్యభాజనే ౪౨.
ఈ శరీరం రక్తం, మాంసంతో ముడిపడి, మలమూత్రాలకు పాత్రగా మారింది.
వదనైకమహాద్వారే షడ్గవాక్షవితభూషితే ౪౨.
దీనికి ఒక పెద్ద నోరు, ఆరు అవయవాలు, కళ్ళు మొదలైనవి అలంకారంగా ఉన్నాయి.
నాడీస్వేదప్రవాహే చ కాలవక్త్రానలస్థితే ౪౨.
దీనిలో నాడులు ఎప్పుడూ చెమటను ప్రవహింపజేస్తూ, కాలమనే అగ్నిముఖంలో నిలిచివుంటాయి.
గుణత్రయమయీ భార్యా ప్రకృతిస్తస్య తత్ర చ ౪౨.
తన భార్య మూడు గుణాలతో కూడినదై, ప్రకృతి అక్కడే ఉంటుంది.
అపత్యాన్యస్య హా కష్టమేవం మూఢః ప్రవర్తతే ౪౨.
ఇంత కష్టమైనదిగా తెలిసినా, మూర్ఖుడు సంతానానికి ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటాడు.
స్రోతాంసి యస్య సతతం ప్రస్రవంతి గిరేరివ ౪౨.
అతని శరీర నాళాలు ఎప్పుడూ పర్వతాల నుంచి ప్రవహించే ప్రవాహాల్లా నిరంతరం ప్రవహిస్తుంటాయి.
సర్వాశుచినిధానస్య శరీరస్య న విద్యతే ౪౨.
ఈ శరీరం అన్ని అపవిత్రతలకు నిలయమైనదిగా, ఇందులో ఏమాత్రం పవిత్రత లేదు.
స్పృష్ట్వా స్వదేహస్రోతాంసి మృత్తోయైః శోధ్యతే కరః ౪౨.
తన శరీర నాళాలను తాకిన తర్వాత, చేతిని మట్టి, నీటితో శుభ్రం చేసుకుంటాడు.
కాయః సుగన్ధతోయాద్యైర్యత్నేనాపి సుసంస్కృతః ౪౨.
శరీరాన్ని సుగంధద్రవ్యాలు, మంచి నీళ్లు వంటివి ఉపయోగించి ఎంతో శ్రద్ధగా శుభ్రం చేసినా,