దానం దద్యాద్యథాశక్త్యా నియతో హృష్టమానసః ౪౨.
తన శక్తికి తగినంత దానం, నియమంతో, ఆనందంగా ఇవ్వాలి.
ముచ్యతేఽసౌ న సందేహో యద్యపి బ్రహ్మఘాతకః ౪౨.
అతడు బ్రాహ్మణ హంతకుడైనా, సందేహం లేకుండా విముక్తి పొందుతాడు.
కులానాం తారయేత్పార్థ శతమేకోత్తరం నరః ౪౨.
పార్థా, ఒకడు తన వంశంలో నూరొక్కరిని రక్షించగలడు.
అహంకారవిహీనం చ స్నానం ధూపానుపనమ్ ౪౨.
అహంకారం లేకుండా స్నానం చేసి, ధూపం, నైవేద్యం సమర్పించాలి.
యామేయామే మహాభక్త్యా కృతారార్తికసంయుతమ్ ౪౨.
ప్రతి యామంలో, గొప్ప భక్తితో, హారతులతో కూడి పూజించాలి.
పురాణశ్రుతిసంపన్నం భక్తినృత్యసమన్వితమ్ ౪౨.
పురాణాలు, వేదాలు చదువుతూ, భక్తి నృత్యంతో కూడి ఉండాలి.
తత్పాదసౌరభఘ్రాణసంయుతం విష్ణువల్లభమ్ ౪౨.
విష్ణువు ప్రియమైనవాడు, ఆయన పాద సుగంధంతో కూడి ఉండాలి.
పాయురోధేన సంయుక్తం బ్రహ్మచర్యసమన్వితమ్ ౪౨.
ఇంద్రియ నియమంతో, బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తూ చేయాలి.
సత్యాన్వితం సత్యయోగసంయుతం పుణ్యవార్తయా ఏకాదశ్యాం ప్రకుర్వీత పునర్న జాయతే భువి॥ ౪౨.
సత్యంతో, సత్యాచరణతో, పుణ్యమయమైన కార్యాలతో కూడి, ఏకాదశి రోజున చేయగలిగితే, మళ్ళీ భూమిపై జన్మించడు.
అత్ర తీర్థవరే పూర్వమైతరేయ ఇతి ద్విజః ౪౨.
ఈ పవిత్ర తీర్థంలో, పూర్వం ఒక ద్విజుడు, అతని పేరు ఐతరేయుడు.
ఐతరేయః కస్య పుత్రో నివాసః క్వాస్య వా మునే ౪౨.
మహర్షీ, ఐతరేయుడు ఎవరి కుమారుడు? ఆయన నివాసం ఎక్కడ?
అస్మిన్నేవ మమ స్థానే హారీతస్యాన్వయేఽభవత్॥ ౪౨.
ఈ స్థలంలోనే, హారీత వంశంలో ఆయన జన్మించాడు.
మాండూకిరితి విప్రాగ్ర్యో వేదవేదాంగపారగః॥ ౪౨.
వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలలో నిపుణుడైన మాండూకి అనే ప్రముఖ బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
తస్యాసీ దితరా నామ భార్యా సాధ్వీగుణైర్యుతా ౪౨.
ఆయన భార్యకు ఇటరా అని పేరు, ఆమె మంచి లక్షణాలతో పరిపూర్ణురాలు.
స చ బాల్యాత్ప్రభృత్యేవ ప్రాగ్జన్మన్యనుశిక్షితమ్ ౪౨.
ఆయన చిన్నప్పటి నుంచే గతజన్మలో నేర్చుకున్న విధానాలను అనుసరించేవాడు.
న శ్రృణోతి న వక్త్యేవ మనసాపి చ కించన ౪౨.
అతడు ఏదీ వినడు, మాట్లాడడు, మనసులో కూడా ఏదీ ఆలోచించడు.
తతో మూకోఽయమిత్యేవ నానోపాయైః ప్రబోధితః ౪౨.
అందువల్ల అతడిని మూగవాడని పిలిచేవారు, ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా అతడిని మార్చలేకపోయారు.
తతో నిశ్చిత్య మనసా జడోయమితి భారత ౪౨.
భారతా, అందుకు మనసులో ఇతడు జడుడని నిర్ణయించుకున్నారు.
పింగానామ చ సా భార్యా తస్యాః పుత్రాశ్చ జజ్ఞిరే ౪౨.
ఆ భార్యకు పింగ అనే పేరు, ఆమెకు కొడుకులు పుట్టారు.
యజ్ఞేషు శాంతిహోమేషు ద్విజైః సర్వత్ర పూజితాః ౪౨.
వారు యజ్ఞాల్లో, శాంతి హోమాల్లో ద్విజులచే ఎక్కడైనా గౌరవించబడేవారు.
జజాప పరమం జాప్యం నాన్యత్ర కురుతే శ్రమమ్ ౪౨.
అతడు పరమమైన జపాన్ని జపించేవాడు, ఇతర పనుల్లో శ్రమించడు.
దార్యమాణేన మనసా తనయం వాక్యమబ్రవీత్ ౪౨.
మనసు బాధతో నిండిపోయి, ఆమె తన కుమారునితో ఇలా చెప్పింది.
నార్యాస్తస్యా నృలోకేఽత్ర వరైవాజననిః స్ఫుటమ్ ౪౨.
ఈ లోకంలో సంతాన భాగ్యంతో మరెవరూ ఆ మహిళను మించి ఉండరు.
పింగేయం కృతపుణ్యా వై యస్యాః పుత్రా మహాగుణాః ౪౨.
పింగ నిజంగా పుణ్యవంతురాలు, ఆమె కుమారులు గొప్ప గుణాలతో ఉన్నారు.
తదహం పుత్ర దుర్భాగ్యా మహీసాగరసంగమే త్వమప్యేవం మహామౌనీ నన్ద భక్తో హరేశ్చిరమ్॥ ౪౨.
కాబట్టి నా కుమారా, నేనెంతో దురదృష్టవంతురాలిని; భూమి, సముద్రం కలిసే చోట, నీవు కూడా నందా, మహామౌనిగా, హరిదేవుడిని ఎప్పటినుంచో భక్తిగా సేవిస్తున్నావు.
ఇతి మాతుర్వచః శ్రుత్వా ప్రహసన్నైతరేయకః॥ ౪౨.
తల్లి మాటలు విని ఇటరా కుమారుడు చిరునవ్వు నవ్వాడు.
ధ్యాత్వా ముహుర్తం ధర్మజ్ఞో మాతరం ప్రణతోఽబ్రవీత్ ౪౨.
క్షణకాలం ధ్యానం చేసి, ధర్మాన్ని తెలిసిన వాడు తల్లికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
అశోచ్యే శోచసి శుభే శోచ్యే నైవాఽపి శోచసి ౪౨.
శుభే, నీవు శోకించనక్కరలేనివాడిని శోకిస్తున్నావు, శోకించాల్సినవాడిని మాత్రం శోకించటం లేదు.
మూర్ఖాచరితమేతద్ధి మన్మాతురుచితం న హి ౪౨.
తల్లి, ఇది మూర్ఖుల ప్రవర్తన; నీకు ఇది తగదు.
ప్రపశ్యంతి యథా రాత్రౌ ఖద్యోతం దీపవత్స్థితమ్ ౪౨.
రాత్రి సమయంలో జనులు జ్యోతి లాగా ఉన్న పటంగిని చూస్తారు.