మహీ కుంకుమలిప్తేవ దిశః సిందూరితా ఇవ
భూమి కుంకుమతో పూసినట్టుగా, దిక్కులు సింధూరంతో రంగినట్టుగా కనిపించాయి.
బ్రహ్మాండకర్పరమభూత్తన్మహః పూరితాంతరమ్
ఆ ప్రకాశం మొత్తం బ్రహ్మాండపు లోపలిని నింపి, అది ఆ గుడ్డుకు పొరలా మారింది.
ఏవం ప్రవర్ద్ధమానేన తేజఃస్తమ్భేన తేన చ
అలా ఆ తేజస్సు స్థంభం పెరుగుతూ ఉండగా,
తేజోలింగం తదాశ్చర్యం దృష్ట్వా త్యక్తమిథః క్రుధౌ
ఆ అద్భుతమైన తేజో లింగాన్ని చూసి, వారు పరస్పర కోపాన్ని వదిలేశారు.
కిమేష వసుధాం భిత్త్వా శేషాదీనాం ఫణాభృతామ్
ఇది భూమిని చీల్చి, శేషుడు మరియు ఇతర పాముల ఫణాల నుండి వచ్చిందా?
కిం వా కల్పాంతసులభప్రాదుర్భావాః ప్రభాకరాః
లేదా కలియుగాంతంలో కనిపించే సూర్యుడిలా ఇది వెలుగుతో కనిపించిందా?
ఆహోస్విన్మేఘ సంఘర్షాద్వితతా వ్యోమమధ్యతః
లేదా మేఘాలు ఒకదానికొకటి తగిలి, ఆకాశ మధ్యలో ఇది వ్యాపించిందా?
ప్రతిఘ్నన్నేష తేజోభిరక్ష్ణోః శక్తిమనుక్షణమ్
దాని కాంతితో, ఇది మన కళ్ల శక్తిని ఎప్పటికప్పుడు అడ్డుకుంటుందా?
ఏష ఉద్దీప్యమానోఽపి సంతాపాయ న కల్పతే
ఇది ఎంత మిన్నగా వెలిగిపోతున్నా, ఎలాంటి వేడి కలిగించదు.
ఏతస్య కాంతిసంక్రాంత్యా జగదేవ న కేవలమ్ 1.3.2.10.
దాని కాంతి వ్యాప్తితో, కేవలం లోకం మాత్రమే కాదు,
కస్మాదేష సముత్పన్నః కిం మూలః కిముపాధికః
ఇది ఎక్కడి నుంచి పుట్టింది? దాని మూలం ఏమిటి, కారణం ఏమిటి?
కియానవధిరేతస్య విష్వక్తిర్యగధోర్ధ్వతః
దాని వ్యాప్తి ఎంత దూరం, అన్ని దిక్కులా, అడ్డంగా, పైకి ఎంతవరకు చేరింది?
తదేతదఖిలం జ్ఞాతుం మనః పర్యుత్సుకం ముహుః
ఇలా, ఇవన్నీ తెలుసుకోవాలని మనసు మళ్లీ మళ్లీ ఆతృతగా ఉంది.
ఇతి చింతాభరాక్రాంతౌ తేజఃస్తంభావలోకనాత్
ఇలా ఆలోచనల భారంతో మునిగిపోయి, ఆ తేజస్సు స్థంభాన్ని చూస్తూ,
అభాషత చ గోవిందః సుతరామేవ గర్వితమ్
గోవిందుడు మరింత గర్వంతో మాట్లాడాడు.
సత్యమేవ పరీక్షాయై నికషః సముపస్థితః
నిజంగా, పరీక్ష కోసం ఒక అవకాశం ఇప్పుడు వచ్చింది.
అముష్య తేజసాం రాశేరపరిచ్ఛేద్యసంపదః
ఈ తేజస్సు సముదాయానికి పరిమితి తెలియదు,
యః పశ్యేన్మూలమగ్రం వా తేజసోస్య స్వయంభువః
ఈ స్వయంభూతి తేజస్సుకు మూలానో, అగ్రానో ఎవరు చూసినా,
తేజసోతిమహతో బభూవతుః స్పర్ధయా విరచితోద్యమౌ మిథః
వారి మధ్య పోటీ వల్ల ఇద్దరిలో అపారమైన తేజస్సు పెరిగింది. ఒకరిని మించి మరొకరు ముందుకు సాగాలని వారు దృఢంగా ప్రయత్నించారు.
భేజే విరంచిస్తస్యాగ్రం ద్రక్ష్యామీతి కృతోద్యమః
బ్రహ్మదేవుడు, ఆ మహత్తరమైన స్థలాన్ని చూడాలని సంకల్పించి, అక్కడికి వెళ్లాడు.
జగ్రాహ విష్ణుర్వారాహం విగ్రహం దృఢవిగ్రహః
విష్ణుమూర్తి, తన స్థిరమైన రూపంతో, వరాహావతారం ధరించాడు.
మూలం తస్య పరిజ్ఞాయ ప్రత్యావర్తితుముత్సుకః
ఆదిపదాన్ని గుర్తించిన తరువాత, ఆయన తిరిగి రావాలని ఉత్సాహంగా భావించాడు.
విదారయన్స పోత్రేణ భూతధాత్రీమవాఙ్ముఖః
తలకిందుగా తిరిగి, తన ముక్కుతో భూమిని చీల్చాడు.
క్రీడాక్రోడకఠోరేణ కంఠఘోషేణ పూరయన్
ఆటలో భాగంగా చేసిన గర్జనతో, దిక్కులను గట్టిగా నిండిపోయేలా చేశాడు.
వివేశ యత్రయత్రాసౌ తత్రతత్ర తథాస్థితమ్
అయన ఎక్కడ ప్రవేశించినా, అక్కడా అదే విధంగా అది స్థిరంగా ఉండేది.
విదారితాన్మహీరంధాత్ప్రత్యదృశ్యంత భోగినః
భూమి చీలికలలోంచి పాములు బయట కనిపించాయి.
ప్రత్యదృశ్యత హేమాద్రేర్మూల కన్ద ఇవ స్థితః
అతడు, హేమాద్రి మూలపు కందంలా అది నిలబడినట్టు చూశాడు.
ఆరాద్వసున్ధరాగుల్ఫే ధురంధరతయా స్థితాః
దూరం నుండి భూమి పాదాలను చూసాడు, అవి భారాన్ని మోయడంలో స్థిరంగా ఉన్నాయి.
మధుద్విషా చ స మహాన్మండూకోఽపి విలోకితః 1.3.2.11.
అక్కడే మహా మండూకుడు, మధువు శత్రువు కూడా కనిపించారు.
ఆధారశక్తిమపి తామభ్యపశ్యదధోక్షజః
అదోక్షజుడు ఆమెలో ఉన్న ఆధారశక్తిని కూడా చూశాడు.