మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఆజ్ఞాపయ విభో మహ్యం యథా శంభుః సనాతనః
మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! శాశ్వతమైన శంభువు ఎలా ప్రవర్తించాడో నాకు ఆజ్ఞాపించండి.
యదేవ దేవో విదధే దయయా భక్తవత్సలః
దేవుడు భక్తులను ఎంతో ప్రేమించి, ఆయన చేసిన ప్రతిదీ దయతోనే చేశాడు.
అథోదస్థాత్తయోర్మధ్యే తథా వివదమానయోః
అప్పుడు, వారు ఇద్దరూ వాదించుకుంటుండగా, వారి మధ్యలో
మహతా జృంభమాణేన తస్య బ్రహ్మాండభేదినః
ఒక గొప్ప ప్రకాశం ఉద్భవించి, ఆ బ్రహ్మాండాన్ని చీల్చింది.
విష్వగ్వివర్ణతా తస్య జ్యోతిర్లింగస్య తేజసా
ఆ జ్యోతిర్లింగపు తేజంతో, చుట్టూ ఉన్న ప్రతిదీ రంగు కోల్పోయింది.
తీవ్రైస్తస్య మహాజ్వాలైః శోషితా ఇవ సాగరాః
దాని తీవ్రమైన అగ్నిజ్వాలలతో, సముద్రాలు ఎండిపోయినట్లయ్యాయి.
వ్యద్యోతంత దివి ప్రాగ్వద్వహాస్తారాగణైః సహ
అది మునుపటిలాగే ఆకాశంలో, అనేక నక్షత్రాలతో కలిసి ప్రకాశించింది.
తేజసా తస్య శోణేన గైరికేణేవ రంజితాః
దాని ఎర్ర తేజంతో, ప్రతిదీ గెరువ రంగుతో పూయబడినట్లుగా కనిపించింది.
సముద్రాస్తత్ప్రతిచ్ఛాయానిర్భరాశ్లిష్ట యాదసః
ఆ తేజపు ప్రతిబింబంతో సముద్రాలు నిండి, జలచరాలు వాటిని చుట్టుముట్టాయి.
ప్రవాలగుచ్ఛైః ప్రత్యగ్రైర్లంబితా ఇవ పాదపాః 1.3.2.10.
తాజా ప్రవాళపు గుచ్చులతో వృక్షాలు అలంకరించబడినట్లుగా కనిపించాయి.
మహీ కుంకుమలిప్తేవ దిశః సిందూరితా ఇవ
భూమి కుంకుమతో పూసినట్టుగా, దిక్కులు సింధూరంతో రంగినట్టుగా కనిపించాయి.
బ్రహ్మాండకర్పరమభూత్తన్మహః పూరితాంతరమ్
ఆ ప్రకాశం మొత్తం బ్రహ్మాండపు లోపలిని నింపి, అది ఆ గుడ్డుకు పొరలా మారింది.
ఏవం ప్రవర్ద్ధమానేన తేజఃస్తమ్భేన తేన చ
అలా ఆ తేజస్సు స్థంభం పెరుగుతూ ఉండగా,
తేజోలింగం తదాశ్చర్యం దృష్ట్వా త్యక్తమిథః క్రుధౌ
ఆ అద్భుతమైన తేజో లింగాన్ని చూసి, వారు పరస్పర కోపాన్ని వదిలేశారు.
కిమేష వసుధాం భిత్త్వా శేషాదీనాం ఫణాభృతామ్
ఇది భూమిని చీల్చి, శేషుడు మరియు ఇతర పాముల ఫణాల నుండి వచ్చిందా?
కిం వా కల్పాంతసులభప్రాదుర్భావాః ప్రభాకరాః
లేదా కలియుగాంతంలో కనిపించే సూర్యుడిలా ఇది వెలుగుతో కనిపించిందా?
ఆహోస్విన్మేఘ సంఘర్షాద్వితతా వ్యోమమధ్యతః
లేదా మేఘాలు ఒకదానికొకటి తగిలి, ఆకాశ మధ్యలో ఇది వ్యాపించిందా?
ప్రతిఘ్నన్నేష తేజోభిరక్ష్ణోః శక్తిమనుక్షణమ్
దాని కాంతితో, ఇది మన కళ్ల శక్తిని ఎప్పటికప్పుడు అడ్డుకుంటుందా?
ఏష ఉద్దీప్యమానోఽపి సంతాపాయ న కల్పతే
ఇది ఎంత మిన్నగా వెలిగిపోతున్నా, ఎలాంటి వేడి కలిగించదు.
ఏతస్య కాంతిసంక్రాంత్యా జగదేవ న కేవలమ్ 1.3.2.10.
దాని కాంతి వ్యాప్తితో, కేవలం లోకం మాత్రమే కాదు,
కస్మాదేష సముత్పన్నః కిం మూలః కిముపాధికః
ఇది ఎక్కడి నుంచి పుట్టింది? దాని మూలం ఏమిటి, కారణం ఏమిటి?
కియానవధిరేతస్య విష్వక్తిర్యగధోర్ధ్వతః
దాని వ్యాప్తి ఎంత దూరం, అన్ని దిక్కులా, అడ్డంగా, పైకి ఎంతవరకు చేరింది?
తదేతదఖిలం జ్ఞాతుం మనః పర్యుత్సుకం ముహుః
ఇలా, ఇవన్నీ తెలుసుకోవాలని మనసు మళ్లీ మళ్లీ ఆతృతగా ఉంది.
ఇతి చింతాభరాక్రాంతౌ తేజఃస్తంభావలోకనాత్
ఇలా ఆలోచనల భారంతో మునిగిపోయి, ఆ తేజస్సు స్థంభాన్ని చూస్తూ,
అభాషత చ గోవిందః సుతరామేవ గర్వితమ్
గోవిందుడు మరింత గర్వంతో మాట్లాడాడు.
సత్యమేవ పరీక్షాయై నికషః సముపస్థితః
నిజంగా, పరీక్ష కోసం ఒక అవకాశం ఇప్పుడు వచ్చింది.
అముష్య తేజసాం రాశేరపరిచ్ఛేద్యసంపదః
ఈ తేజస్సు సముదాయానికి పరిమితి తెలియదు,
యః పశ్యేన్మూలమగ్రం వా తేజసోస్య స్వయంభువః
ఈ స్వయంభూతి తేజస్సుకు మూలానో, అగ్రానో ఎవరు చూసినా,
తేజసోతిమహతో బభూవతుః స్పర్ధయా విరచితోద్యమౌ మిథః
వారి మధ్య పోటీ వల్ల ఇద్దరిలో అపారమైన తేజస్సు పెరిగింది. ఒకరిని మించి మరొకరు ముందుకు సాగాలని వారు దృఢంగా ప్రయత్నించారు.
భేజే విరంచిస్తస్యాగ్రం ద్రక్ష్యామీతి కృతోద్యమః
బ్రహ్మదేవుడు, ఆ మహత్తరమైన స్థలాన్ని చూడాలని సంకల్పించి, అక్కడికి వెళ్లాడు.