పక్షమాసర్తువర్షాదికాలస్య నియమో గతః
పక్షం, మాసం, ఋతువు, సంవత్సరాల కాల నియమం నిలిచిపోయింది.
ఇన్ద్రాదయో లోకపాలా మరీచ్యాద్యా మహర్షయః
ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలకులు, మరీచి వంటి మహర్షులు,
ఏవం జాతే మహాక్షోభే భూతాక్రన్దప్రచోదితః
అలా మహా కలకలం ఏర్పడినప్పుడు, భూతాల అరుపులతో ఆ కలకలం మరింత పెరిగింది.
వ్యచింతయచ్చ విశ్వాత్మా విశ్వసంరక్షణోద్యతః
అప్పుడే విశ్వానికి ఆత్మ అయినవాడు, లోకాన్ని కాపాడాలని సంకల్పించి లోతుగా ఆలోచించాడు.
స్వామినం సకలైశ్వర్యదాతారం మాం మదోద్ధతౌ 1.3.2.9.
అతడు, సమస్త ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదించే యజమానిని, అహంకారంతో ఉన్న నన్ను గుర్తు చేసుకున్నాడు.
అహో మోహస్య మాహాత్మ్యం వదిమౌ ద్రుహిణాచ్యుతౌ
ఓ బ్రహ్మా, అచ్యుతా! మాయ ఎంత గొప్పదో చూడండి, మనం చెప్పుకుందాం.
అజ్ఞానతిమిరోద్భూతి దూషితాశయలోచనః
అజ్ఞానమైన అంధకారంలో పుట్టినవారు, వారి మనస్సు, చూపు చెడిపోయాయి.
కృతాపరాధావప్యేతౌ నిమగ్నౌ మోహసాగరే
ఏ తప్పు చేయకపోయినా, వారు ఇద్దరూ మోహ సముద్రంలో మునిగిపోయారు.
ఇతి నిశ్చిత్య మనసా మాయా వైవశ్యమేతయోః
ఇలా ఆ ఇద్దరిలో మాయ వల్ల కలిగిన మోహాన్ని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు.
అహోఽనుకమ్పా తరుణేందుమౌలేః స్వభావసిద్ధా భువనత్రయేఽస్మిన్
ఈ మూడు లోకాలలోనూ, యువ చంద్రకళ మౌళి యొక్క సహజమైన దయ ఎంత గొప్పదో!
మార్కణ్డేయ ఉవాచ ఆజ్ఞాపయ విభో మహ్యం యథా శంభుః సనాతనః
మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! శాశ్వతమైన శంభువు ఎలా ప్రవర్తించాడో నాకు ఆజ్ఞాపించండి.
యదేవ దేవో విదధే దయయా భక్తవత్సలః
దేవుడు భక్తులను ఎంతో ప్రేమించి, ఆయన చేసిన ప్రతిదీ దయతోనే చేశాడు.
అథోదస్థాత్తయోర్మధ్యే తథా వివదమానయోః
అప్పుడు, వారు ఇద్దరూ వాదించుకుంటుండగా, వారి మధ్యలో
మహతా జృంభమాణేన తస్య బ్రహ్మాండభేదినః
ఒక గొప్ప ప్రకాశం ఉద్భవించి, ఆ బ్రహ్మాండాన్ని చీల్చింది.
విష్వగ్వివర్ణతా తస్య జ్యోతిర్లింగస్య తేజసా
ఆ జ్యోతిర్లింగపు తేజంతో, చుట్టూ ఉన్న ప్రతిదీ రంగు కోల్పోయింది.
తీవ్రైస్తస్య మహాజ్వాలైః శోషితా ఇవ సాగరాః
దాని తీవ్రమైన అగ్నిజ్వాలలతో, సముద్రాలు ఎండిపోయినట్లయ్యాయి.
వ్యద్యోతంత దివి ప్రాగ్వద్వహాస్తారాగణైః సహ
అది మునుపటిలాగే ఆకాశంలో, అనేక నక్షత్రాలతో కలిసి ప్రకాశించింది.
తేజసా తస్య శోణేన గైరికేణేవ రంజితాః
దాని ఎర్ర తేజంతో, ప్రతిదీ గెరువ రంగుతో పూయబడినట్లుగా కనిపించింది.
సముద్రాస్తత్ప్రతిచ్ఛాయానిర్భరాశ్లిష్ట యాదసః
ఆ తేజపు ప్రతిబింబంతో సముద్రాలు నిండి, జలచరాలు వాటిని చుట్టుముట్టాయి.
ప్రవాలగుచ్ఛైః ప్రత్యగ్రైర్లంబితా ఇవ పాదపాః 1.3.2.10.
తాజా ప్రవాళపు గుచ్చులతో వృక్షాలు అలంకరించబడినట్లుగా కనిపించాయి.
మహీ కుంకుమలిప్తేవ దిశః సిందూరితా ఇవ
భూమి కుంకుమతో పూసినట్టుగా, దిక్కులు సింధూరంతో రంగినట్టుగా కనిపించాయి.
బ్రహ్మాండకర్పరమభూత్తన్మహః పూరితాంతరమ్
ఆ ప్రకాశం మొత్తం బ్రహ్మాండపు లోపలిని నింపి, అది ఆ గుడ్డుకు పొరలా మారింది.
ఏవం ప్రవర్ద్ధమానేన తేజఃస్తమ్భేన తేన చ
అలా ఆ తేజస్సు స్థంభం పెరుగుతూ ఉండగా,
తేజోలింగం తదాశ్చర్యం దృష్ట్వా త్యక్తమిథః క్రుధౌ
ఆ అద్భుతమైన తేజో లింగాన్ని చూసి, వారు పరస్పర కోపాన్ని వదిలేశారు.
కిమేష వసుధాం భిత్త్వా శేషాదీనాం ఫణాభృతామ్
ఇది భూమిని చీల్చి, శేషుడు మరియు ఇతర పాముల ఫణాల నుండి వచ్చిందా?
కిం వా కల్పాంతసులభప్రాదుర్భావాః ప్రభాకరాః
లేదా కలియుగాంతంలో కనిపించే సూర్యుడిలా ఇది వెలుగుతో కనిపించిందా?
ఆహోస్విన్మేఘ సంఘర్షాద్వితతా వ్యోమమధ్యతః
లేదా మేఘాలు ఒకదానికొకటి తగిలి, ఆకాశ మధ్యలో ఇది వ్యాపించిందా?
ప్రతిఘ్నన్నేష తేజోభిరక్ష్ణోః శక్తిమనుక్షణమ్
దాని కాంతితో, ఇది మన కళ్ల శక్తిని ఎప్పటికప్పుడు అడ్డుకుంటుందా?
ఏష ఉద్దీప్యమానోఽపి సంతాపాయ న కల్పతే
ఇది ఎంత మిన్నగా వెలిగిపోతున్నా, ఎలాంటి వేడి కలిగించదు.
ఏతస్య కాంతిసంక్రాంత్యా జగదేవ న కేవలమ్ 1.3.2.10.
దాని కాంతి వ్యాప్తితో, కేవలం లోకం మాత్రమే కాదు,