నరకాణామధోభాగే స్థితః కాలాగ్నిసంజ్ఞకః ౩౯.
నరకాల కింద కాలాగ్ని అనే అగ్ని నిలిచి ఉంటుంది.
యస్యైతత్సకలం విశ్వం మూర్ధాగ్రే సర్షపాయతే ౩౯.
ఆయన తలపై ఈ మొత్తం విశ్వం ఒక ఆవాల దాన్నిలా చిన్నదిగా కనిపిస్తుంది.
దిశాం గజాస్తత్ర పద్మకుముదాంజనవామనాః ౩౯.
అక్కడ దిక్కుల ఏనుగులు పద్మాలు, కుముదాలు, అంజన కడ్డీలా చిన్నవిగా కనిపిస్తాయి.
చతుర్లక్షసహస్రాణి నవతిశ్చ శతాని చ ౩౯.
అక్కడ నాలుగు లక్షల తొంభై వందల జీవులు ఉంటాయి.
తదధో నరకాః కోట్యో ద్వికోట్యోఽగ్నిస్తతో మహాన్ ౩౯.
అది కంటే క్రింద కోట్లు కోట్లు నరకాలు ఉన్నాయి. వాటి కంటే రెట్టింపు అగ్నులు, ఆ తర్వాత ఒక గొప్ప అగ్ని ఉంటుంది.
చత్వారింశ్చ్చకోట్యస్తు చతస్రశ్చ తతః పరాః ౩౯.
అక్కడ నలభై కోట్లు ఉంటాయి. వాటి తర్వాత ఇంకో నాలుగు ఉన్నాయి.
తదధోంఽడకటాహోథ కోటిమాత్రస్తథాపరః ౩౯.
అవి కంటే క్రింద కోటి పరిమాణంలో ఉండే గుడ్డు ఆకారపు పాత్ర ఉంది. అలాగే ఇంకొకటి కూడా ఉంది.
దేవీనాం కోటికోటీభిః సంవృతా తత్ర పాలినీ ౩౯.
ఆ పాత్రను కోట్ల కోట్ల దేవతలు చుట్టుముట్టి, అక్కడ కాపాడుతూ ఉంటారు.
కాలాగ్నిం ప్రేరయత్యేవ కల్పాంతే దహ్యతే జగత్ ౩౯.
కాలాంతంలో ఆ దేవత కాలాగ్నిని పంపించి, లోకాన్ని కాల్చేస్తుంది.
మధ్యసూత్రే కటాహే చ పాలకాంస్తాఞ్ఛృణుష్వ మే ౩౯.
మధ్య సూత్రంలో, ఆ పాత్రలో ఉన్న కాపలాదారుల గురించి నన్ను విను.
తక్షకేశః స్థితః పశ్చాదుత్తరే కేతుమానితి ౩౯.
తక్షకేశుడు వెనక భాగంలో నిలిచివుంటాడు. ఉత్తర దిశలో కేతుమాన్ ఉంటాడు.
కోటికోటీ యుతా దేవీ దేవీనాం పాలయత్యదః ౩౯.
ఆ దేవత, కోట్ల కోట్ల దేవతలతో కలసి, అక్కడి దేవతలను కాపాడుతుంది.
నమామి తానహం నిత్యం బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాన్ ౩౯.
నేను ఎప్పుడూ బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను నమస్కరిస్తాను.
తం చ వర్ణయితుం బ్రహ్మా శక్తో నైవాస్మదాదయః ౩౯.
ఆయనను బ్రహ్మ కూడా వివరించలేడు. మనలాంటి వారు అయితే మరీ చెప్పలేరు.
బ్రహ్మాండం సంవృతం హ్యేతత్కటాహేన సమంతతః ౩౯.
ఈ బ్రహ్మాండాన్ని ఆ పాత్ర పూర్తిగా చుట్టుముట్టి ఉంది.
దశోత్తరేణ పయసా వృతం తచ్చాపి తేజసా ౩౯.
దాన్ని పది పొరల నీరు కప్పి ఉంది. ఆ నీటిని కూడా తేజస్సు కప్పి ఉంది.
అహంకారశ్చ మహతా తం చాపి ప్రకృతిః పరా ౩౯.
అహంకారం, మహత్తత్త్వం, అలాగే పరాప్రకృతి కూడా ఉన్నాయి.
ప్రాకృతం చరణం పార్థ తదనంతం ప్రకీర్తితమ్ ౩౯.
పార్థా! ఆ ప్రాకృత పాదాన్ని అంతం లేనిదిగా చెప్తారు.
ఈదృశానాం తథా చాత్ర కోటికోటిశతాని చ ౩౯.
ఇలాంటి వాటి వందల కోట్లూ ఇక్కడ ఉన్నాయి.
యస్యైవం వైభవం పార్థ తం నమామీ సదాశివమ్ ౩౯.
పార్థా! ఇంత వైభవం కల సదాశివునికి నేను నమస్కరిస్తాను.
య ఏవంవిధసంమోహతారకం న శివం భజేత్ ౩౯.
ఇలాంటి మోహాన్ని తొలగించే శివునిని ఎవరైనా భజించకపోతే—
కాష్ఠా నిమేషా దశ పంచ చాహుస్త్రింశచ్చ కాష్ఠా గణయేత్కలా హి ౩౯.
ఒక కాష్ఠం అంటే పది నిమిషాలు. ఐదు కాష్ఠాలు ఒక ఆహు. ముప్పై కాష్ఠాలు కలిస్తే ఒక కలా అవుతుంది.
దివసే పంచ కాలాః స్యుస్త్రిముహూర్తాః శ్రృణుష్వ తాన్ ౩౯.
ఒక రోజు ఐదు భాగాలుగా ఉంటుంది, ప్రతి భాగం మూడు ముహూర్తాలు కలిగి ఉంటుంది. వాటిని విను.
సాయాహ్నః పంచమశ్చాపి ముహూర్తా దశ పంచ చ ౩౯.
ఐదవది సాయంత్రం, మొత్తం పదిహేను ముహూర్తాలు ఉంటాయి.
మాసః పక్షద్వయేనోక్తో ద్వౌ మాసౌ చార్కజావృతుః ౩౯.
ఒక నెల రెండు పక్షాల కలయికగా చెప్పబడింది. రెండు నెలలు కలిస్తే ఒక ఋతువు అవుతుంది.
చతుర్భేదం మాసమాహుః పంచభేదం చ వత్సరమ్ ౩౯.
నెలను నాలుగు భాగాలుగా, సంవత్సరాన్ని ఐదు భాగాలుగా చెబుతారు.
ఇద్వత్సరస్తృతీయోఽసౌ చతుర్థశ్చానువత్సరః ౩౯.
మూడవదాన్ని 'ఇద్వత్సరము', నాలుగవదాన్ని 'అనువత్సరము' అంటారు.
మాసేన చ మనుష్యాణామహోరాత్రం చ పైతృకమ్ ౩౯.
మనుషులకు ఒక నెల, పితృదేవతలకు ఒక పగలు, ఒక రాత్రి సమానం.
మానుషేణ చ వర్షేణ దైవికో దివసః స్మృతః ౩౯.
మనుషుల సంవత్సరాన్ని దేవతల ఒక దినంగా భావిస్తారు.
వర్షేణ చైవ దేవానాం మతః సప్తర్షివాసరః ౩౯.
దేవతల సంవత్సరాన్ని సప్తర్షుల ఒక దినంగా పరిగణిస్తారు.