శోకకాలే శుచో మాత్వం హర్షకాలే చ మా హృషః ౨౧.
దుఃఖ సమయంలో బాధపడకు; ఆనంద సమయంలో హర్షించకు.
ఇంద్రం చేదాగతః కాలః సదా యుక్త మతంద్రితమ్ ౨౧.
ఇంద్రా! నిర్ణీత కాలం వచ్చినప్పుడు ఎప్పుడూ స్థిరంగా, చలించకుండా ఉండాలి.
కో హి స్థాతుమలం లోకే మమ క్రుద్ధస్య సంయుగే ౨౧.
ఈ లోకంలో నేను కోపంతో యుద్ధానికి సిద్ధమైతే, నన్ను ఎదుర్కొనగలవాడు ఎవరు?
త్వమేవ వేత్సి మాం దైత్య యోహం యాదృక్పరాక్రమః ౨౧.
ఓ దైత్యా! నా శక్తి ఎంత ఉందో, నన్ను నువ్వే బాగా తెలుసు.
యేషాం త్వం కోటిభాగేఽపి పరిపూర్ణో న తారక ౨౧.
ఓ తారకా! నీ బలంలో చిన్న భాగంలోనైనా నువ్వు పూర్తిగా లేవు.
ఇచ్ఛన్సంజీవయామ్యేతదనిచ్ఛన్నాశయే క్షణాత్ ౨౧.
నాకు ఇష్టం ఉంటే ఇతనికి మళ్లీ ప్రాణం ఇస్తాను, ఇష్టం లేకపోతే క్షణంలోనే నశింపజేస్తాను.
అంగుల్యగ్రేణ దైత్యేంద్ర పునర్ధర్మం నలోపయే ౨౧.
ఓ దైత్యేంద్రా! నా వేలి చివరతోనే మళ్లీ ధర్మాన్ని తొలగించగలను.
లోపయామి తతః కం చ ధర్మోఽయం శరణం వ్రజేత్ ౨౧.
ఎవరిని తొలగించినా, ఈ ధర్మం ఇంకెక్కడో ఆశ్రయం వెదుకుతుంది.
సోఽయం కాలః పచేద్విశ్వం వృక్షే ఫలమివాగతమ్ ౨౧.
ఇప్పుడు ఆ కాలం వచ్చింది, అది వృక్షంలో పండును మాదిరిగా ఈ జగత్తును పాకిస్తుంది.
ప్రాప్నోతి పురుషో దైత్య పశ్య కాలస్య చిత్రతామ్ ౨౧.
ఓ దైత్యా! ప్రతి మనిషి తనకు దక్కాల్సినదాన్ని పొందుతాడు. కాలం ఎంత విచిత్రమో చూడు.
స్వకర్మపరిపాకస్య ఫలదం వై విదుర్బుధాః ౨౧.
మన పనుల ఫలితాలు ఎలా పండుతాయో జ్ఞానులు బాగా తెలుసు.
పుణ్యేన తత్ర సోఖ్యం స్యాద్దృఃఖం పాపేన నిశ్చితమ్ మదుక్తం వచనం సర్వం యది మంతుమిహార్హసి॥ ౨౧.
పుణ్యంతో ఆనందం కలుగుతుంది; పాపంతో తప్పక బాధే. నేను చెప్పిన మాటలు నువ్వు ఆలోచించు.
మామత్ర సంస్థితం దృష్ట్వా కాలనేమిముఖైర్యుతమ్॥ ౨౧.
ఇక్కడ నేను కాలనేమి వంటివారితో చుట్టుముట్టబడి నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూసి—
కస్యేహ న వ్యథేద్బుర్మృత్యోరపి జివాంసతః ౨౧.
ఇక్కడ మరణాన్ని ఎదుర్కొంటూ బ్రతికివున్నవారిలో ఎవరికైనా భయం కలగదా?
బ్రవీషి యద్యత్త్వం వాక్యం తతథైవ న సంశయః ౨౧.
నువ్వు ఏ మాట చెప్పినా, అది అలా జరిగిపోతుంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
కర్తుముత్సహతే లోకే దృష్ట్వా సంప్రస్థితం జగత్ ౨౧.
ఈ లోకమే ముందుకు సాగిపోతుంటే, ఇక్కడ ఎవరు ఏదైనా చేయగలరు?
కాలాగ్నావాహితం ఘోరే గుహ్యే సతతగత్వరే ౨౧.
కాలాగ్ని అనే భయంకరమైన అగ్నిలో, ఎప్పుడూ రహస్య మార్గంలో దాగి ఉన్నదాన్ని—
కాలో హరతి సంప్రాప్తే నదీవేగ ఇవోన్ముఖాన్ ౨౧.
కాలం వచ్చినప్పుడు, అది ఉత్సాహంగా ఉన్నవారిని నదివేగంలా కొట్టుకుపోతుంది.
కాలేన హ్రియమాణానాం ప్రలాపః శ్రూయతే నృణామ్ ౨౧.
కాలం చేత పట్టుకుపోతున్నప్పుడు, మనుషుల విలాపాలు వినిపిస్తుంటాయి.
స్పృహామోహాతివాదేషు లోకః సక్తో న బుధ్యతే ౨౧.
కోరిక, మాయ, అతి మాటల్లో మునిగిపోయిన ఈ లోకం, నిజాన్ని గ్రహించదు.
జానామి త్వామహం విష్ణో సర్వభూతవరం ప్రభుమ్ ౨౧.
విష్ణువూ, నిన్ను నేను అన్ని జీవుల్లో శ్రేష్ఠుడవిగా, పరమేశ్వరుడవిగా తెలుసుకుంటున్నాను.
కేచిద్భజంతి త్వాం భక్త్యా వైరేణ హేలయా పరే ౨౧.
కొంతమంది భక్తితో నిన్ను పూజిస్తారు; మరికొందరు ద్వేషంతో లేదా నిర్లక్ష్యంగా పూజిస్తారు.
పురాణః శాశ్వతో ధర్మః సర్వప్రాణభృతాం సమః ౨౧.
నీవు పురాతనమైన, శాశ్వతమైన ధర్మస్వరూపుడవు. అన్ని ప్రాణులకు సమంగా ఉంటావు.
పునర్మర్కస్వరూపేణ భ్రాంతవ్యం భువనత్రయమ్ ౨౧.
మళ్ళీ కోతి రూపంలో మూడు లోకాల్లో సంచరిస్తావు.
ఏవముక్తే తారకేణ దేవా హర్షం ప్రపేదిరే ౨౧.
తారకుడు ఇలా చెప్పగానే దేవతలు ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయారు.
దైత్యేంద్ర భవ తత్త్వజ్ఞో విద్యాజ్ఞానతపోన్వితః ౨౧.
దైత్యేంద్రా! నీవు తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడవై, జ్ఞానం, విజ్ఞానం, తపస్సుతో కూడినవాడవు కావాలి.
కాలచారిత్రతత్త్వజ్ఞ శివభక్త మహామతే ౨౧.
కాలచరిత్రను తెలిసినవాడవు, శివభక్తుడవు, మహామతివంతుడవు.
యావత్తే తపసో వీర్యం తావద్భుంక్ష్వజగత్త్రయమ్ ౨౧.
నీ తపస్సు శక్తి ఉన్నంతవరకు మూడు లోకాలను పాలించు.
ఇత్యుక్త్వా మర్కయూథేన వృతో నారాయణః ప్రభుః ౨౧.
ఇలా చెప్పి, కోతుల గుంపుతో కూడిన నారాయణుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
తతో మేరుం సమాగమ్య ప్రోవాచ వచనం హరిః ౨౧.
తర్వాత హరి, మేరు పర్వతాన్ని చేరుకొని ఇలా మాటలాడాడు.