బలీయాంసం సమాసాద్య న నమేద్యో న చాస్తి సః ౨౧.
బలవంతుడిని ఎదుర్కొన్నప్పుడు, అతను వంగడు, జీవించడు కూడా.
ఉపహాసముఖేనామీ ఉపదేశం హరేర్ముఖాత్ ౨౧.
హాస్యంగా మాట్లాడుతూ, వీరు హరిదేవుని నోటినుండి ఉపదేశాన్ని పొందారు.
నృత్యంతస్తే చ బహుధా దైత్యాశ్చాసురయోషితః ౨౧.
దైత్యులు, అసురస్త్రీలు అనేక విధాలుగా నాట్యం చేశారు.
విష్ణుర్దైత్యప్రతీహారం తతః ప్రోవాచ బుద్ధిమాన్ ౨౧.
అప్పుడా విష్ణువు, తెలివైనవాడు, దైత్య ద్వారపాలకునితో మాటలాడాడు.
ప్రతీహారస్తతో హృష్టః సభామధ్యే వివేశ సః ౨౧.
ఆ ద్వారపాలకుడు ఆనందంతో సభలోకి ప్రవేశించాడు.
ఉవాచానావిలం వాక్యమల్పాక్షరపరిస్ఫుటమ్ ౨౧.
అతడు స్పష్టంగా, సంక్షిప్తంగా, సందేహం లేకుండా మాటలు చెప్పాడు.
భృశం వినోదకారిణి స్పృహా చేద్ద్రష్టుమర్హసి ౨౧.
నీవు నిజంగా ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చే దాన్ని చూడాలని తపిస్తే, నీవు దానికి అర్హుడవు.
క్షత్తా చేతి వచః శ్రుత్వా కాలనేమిం తదాబ్రవీత్ ౨౧.
ఆ మాటలు విని, రథసారధి కాలనేమిని ఇలా అన్నాడు.
రక్షపాల సహైభిస్త్వం రాజానమనుకూలయ ౨౧.
రాక్షసరక్షకులతో కలిసి నువ్వు రాజుకు అనుకూలంగా వ్యవహరించు.
మర్కమధ్యే విష్ణుమర్కో యాతస్త్యక్త్వా చ దైత్యతామ్ ౨౧.
వానరమధ్యంలో విష్ణువు, సూర్యుని రూపంలో, తన దైత్యత్వాన్ని వదిలిపెట్టి వచ్చాడు.
మర్కా దైత్యకరోత్తాలైర్హర్షనాదవినోదితైః ౨౧.
వానరులు దైత్యులను సంహరించే శక్తితో, ఆనందంతో, ఉల్లాసంగా ఉన్నారు.
అభయం వో మర్కదేవాస్తుష్టో యచ్ఛామ్యహం త్విదమ్ ౨౧.
వానరదేవతలు మీకు భయమేమీ కలగనివ్వరు; నేను సంతోషంతో మీకు ఈ వరం ఇస్తున్నాను.
ఇతి శ్రుత్వా విష్ణుమర్కః ప్రనృత్యన్ని దమబ్రవీత్ ౨౧.
ఇలా విని, వానరమధ్యలో విష్ణువు ఆనందంగా నృత్యం చేస్తూ ఇలా అన్నాడు.
ఏవముక్తే ప్రహస్యాహ తారకో దైత్యసత్తమః ౨౧.
ఇలా చెప్పగానే, దైత్యులలో శ్రేష్ఠుడైన తారకుడు నవ్వుతూ ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
హరిమర్కస్తతః ప్రాహ యద్యేవం స్వం వచః స్మర ౨౧.
అప్పుడు వానరసూర్యుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇది నిజమైతే, నీవు నీ మాటను గుర్తుంచుకో.'
అశ్వమేధశతస్యాపి సత్యం రాజన్విశిష్యతే ౨౧.
ఓ రాజా! వంద అశ్వమేధ యాగాలకన్నా సత్యం గొప్పది.
తతః సువిస్మితో దైత్యః ప్రాహేదం వచనం తదా ౨౧.
అప్పుడు ఆ దైత్యుడు ఎంతో ఆశ్చర్యపడి ఇలా అన్నాడు.
అహం నారాయణోనామ యది శ్రోత్రముపాగతః ౨౧.
నారాయణుడు అనే పేరు నీ చెవికి వినిపించి ఉంటే,
తచ్చేన్మాన్యతమో ధర్మస్తవ తద్వచనం స్వకమ్ ౨౧.
అది నీకు అత్యంత గౌరవప్రదమైన ధర్మమైతే, నీ మాటను నీవు నిలబెట్టుకో.
అవలోపశ్చ రాజేంద్ర న కర్తవ్యస్త్వయా హృదీ ౨౧.
ఓ రాజేంద్రా! నీ హృదయంలో నిర్లక్ష్యం కలుగనీయకూడదు.
పర్యాయైర్హన్యమానానామభిహంతా న విద్యతే ౨౧.
ఒకరి తర్వాత ఒకరు చనిపోతుంటే, అక్కడ హంతకుడు ఎవ్వరూ ఉండరు.
ఋషీంశ్చ దేవాంశ్చ మహాసురాంశ్చ త్రైవిద్యవృద్ధాంశ్చ వనే మునీంశ్చ ౨౧.
ఋషులు, దేవతలు, మహాదైత్యులు, మూడు వేదాలలో నిపుణులైన వృద్ధులు, అరణ్యంలో తపస్సు చేసే మునులు — వీరందరినీ
న మంత్రబలవీర్యేణ ప్రజ్ఞయా పౌరుషేణ వా ౨౧.
మంత్రబలం వల్లా, శక్తివల్లా, జ్ఞానమువల్లా, ధైర్యమువల్లా గెలవలేరు.
న మాతృపితృశుశ్రూషా న చ దైవతపూజనమ్ ౨౧.
తల్లిదండ్రులకు సేవ చేయడం వల్లా, దేవతలను పూజించడం వల్లా కాదు.
న విద్యా న తపో దానం న మిత్రాణి న వాంధవాః ౨౧.
విద్యా లేదు, తపస్సు లేదు, దానం లేదు, స్నేహితులు లేరు, బంధువులు లేరు,
నాగామిగమనార్థం హి ప్రతిఘాతశతైరపి ౨౧.
పరలోకానికి వెళ్లడానికి వందలు వందల అడ్డంకులు వచ్చినా,
దేహవత్పుణ్యకర్మాణి జీవవత్కాల ఉచ్యతే ౨౧.
పుణ్యకర్మలు శరీరంతోనే ఉంటాయి; కాలం ప్రాణంతోనే బంధించబడింది అంటారు.
అహో దైత్య త్వద్విశిష్టా దైత్యానాం కోటయః పురా ౨౧.
ఓ దైత్యా! నిన్ను మించిన గొప్ప దైత్యులు గతంలో కోటివందలు ఉన్నారు.
ఇదం తు లబ్ధ్వా త్వం స్థానమాత్మానం బహు మన్యసే ౨౧.
ఈ స్థానం పొందిన తర్వాత నువ్వు నీకు ఎంతో గొప్పగా భావిస్తున్నావు.
న చేదమచలం స్థానమనంతం చాపి కస్యచిత్ ౨౧.
ఈ స్థానం ఎవరికీ శాశ్వతమైనదీ, అచలమైనదీ కాదు.