యస్తు శ్లోకస్య చైవాస్య లబ్ధస్య తపసా మయా ౪.
కానీ ఈ శ్లోకార్థాన్ని నేను తపస్సుతో పొందాను.
గవాం చ సప్త నియుతం సువర్ణం తావదేవ తు ౪.
ఏడు నియుతాల పశువులు, అంతే బంగారం కూడా ఇచ్చారు.
పటహేనేతి నృపతేః శ్రుత్వా రాజ్ఞో వచో మహత్ ౪.
రాజు గొప్ప మాటలను డగడగ మ్రోగించిన డప్పు ధ్వనితో విన్నారు.
పునర్దుర్బోధవిన్యాసః శ్లోకస్తైర్విప్రపుంగవైః ౪.
మళ్లీ, ఆ శ్లోకాన్ని ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులు క్లిష్టంగా వివరించారు.
వయం చ తత్ర యాతాః స్మో ధనలోభేన నారద ౪.
మేము కూడా, ఓ నారదా, ధనలోభంతో అక్కడికి వెళ్లాము.
దుర్వ్యాఖ్యేయస్త్వయం శ్లోకో ధనం లభ్యం న చైవ నః ౪.
ఈ శ్లోకం అర్థం చేయడం కష్టం, ధనం కూడా మాకు దక్కలేదు.
ఏవం ఫాల్గున తేషాం తు వచః శ్రుత్వా మహాత్మనామ్ ౪.
ఇలా, ఓ ఫాల్గుణా, ఆ మహాత్ముల మాటలు విన్నాను.
అహో ప్రాప్త ఉపాయో మే స్థానప్రాప్తౌ న సంశయః ౪.
అహా! నాకు మార్గం దొరికింది; స్థానం పొందడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
విద్యామూల్యేన నైవం చ యాచితః స్యాత్ప్రతిగ్రహః ౪.
విద్యకు ధరగా ఇలాంటి దానం అడగకూడదు, తీసుకోకూడదు కూడా.
ధర్మస్య యస్య శ్రద్ధా స్యాన్న చ సా నైవ పూర్యతే ౪.
ధర్మంపై విశ్వాసం ఉన్నా, ఆ విశ్వాసం నెరవేరకపోతే —
ఏవం విచింత్య విద్వాంసః ప్రకుర్వంతి యథారుచి ౪.
ఇలా ఆలోచించి, పండితులు తమ ఇష్టానుసారం ప్రవర్తిస్తారు.
మనోరథోఽయం సఫలః సంభూతోంకురితః స్ఫుటమ్ ౪.
ఈ కోరిక ఫలించింది; అది స్పష్టంగా మొలిచింది, నెరవేరింది.
అమూర్తైః పితృభిః పూర్వమేవ ఖ్యాతో హి మే పురా ౪.
ఆ రూపం లేని పితృదేవతలు నాకెప్పుడో పూర్వం నుంచే తెలిసినవారు.
ప్రణమ్య తీర్థం చలితో మహీసాగరసంగమమ్ ౪.
తీర్థానికి నమస్కరించి, నేల సముద్రం కలిసే పవిత్ర ప్రదేశానికి బయలుదేరాను.
ఇదం భణితవానస్మి శ్లోకవ్యాఖ్యాం నృప శ్రృణు ౪.
ఈ శ్లోకానికి అర్థాన్ని నేను వివరించాను రాజా, విను.
ఏవముక్తే నృపః ప్రాహ ప్రోచురేవం హి కోటిశః ౪.
ఇలా చెప్పగానే, రాజు ఎన్నో విధాలుగా మళ్లీ మళ్లీ అడిగాడు.
కే ద్విహేతూ షడాఖ్యాతాన్యధిష్ఠానాని కాని చ ౪.
రెండు కారణాలు ఎవరు? ఆరు స్థలాలు ఏమిటి?
కే చ ప్రకారాశ్చత్వారః కింస్విత్తత్త్రివిధం ద్విజ ౪.
నాలుగు విధాలు ఏవి? మూడు రకాలుగా ఏమి వేరు చేస్తారు, ద్విజ?
స్ఫుటాన్ప్రశ్నానిమాన్సప్త యది వక్ష్యసి బ్రాహ్మణ ౪.
ఈ ఏడూ స్పష్టమైన ప్రశ్నలకు నువ్వు సమాధానం చెబితే, బ్రాహ్మణా—
సప్త గ్రామాంశ్చ దాస్యామి నో చేద్యాస్యసి స్వం గృహమ్ ౪.
ఏడుగ్రామాలు నీకు ఇస్తాను; లేదంటే నీవు నీ ఇంటికి వెళ్ళిపో.
ధర్మవర్మాణమస్త్వేవం ప్రావోచమవధారయ ౪.
ఇలా ధర్మవర్మునికి నేను చెప్పాను; దీనిని బాగా గుర్తుపెట్టుకో.
అల్పత్వం వా బహుత్వం వా దానస్యాభ్యుదయావహమ్ ౪.
దానం చిన్నదైనా, పెద్దదైనా అది శుభఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
తత్ర శ్రద్ధావిషయే శ్లోకా భవన్తి ౪.
నమ్మకానికి సంబంధించిన శ్లోకాలు ఉన్నాయి.
ధర్మః సంప్రాప్యతే సూక్ష్మః శ్రద్ధా ధర్మోఽద్భుతం తపః ౪.
సూక్ష్మమైన ధర్మం నమ్మకంతో లభిస్తుంది; నమ్మకమే ధర్మం, అద్భుతమైన తపస్సు.
సర్వస్వం జీవితం చాపి దద్యాదశ్రద్ధయా యది ౪.
ప్రాణం సహా అన్నీ ఇచ్చినా, నమ్మకం లేకుండా ఇస్తే—
శ్రద్ధయా సాధ్యతే ధర్మో మహద్భిర్నార్థరాశిభిః ౪.
నమ్మకంతోనే ధర్మం సిద్ధిస్తుంది; ధనపు గుట్టలతో కాదు.
త్రివిధా భవతి శ్రద్ధా దేహినాం సా స్వభావజా ౪.
శరీరధారులలో నమ్మకం మూడు విధాలుగా ఉంటుంది; అది వారి స్వభావం ప్రకారం కలుగుతుంది.
యజంతే సాత్త్వికా దేవాన్యక్షరక్షాంసి రాజసాః ౪.
సాత్వికులు దేవతలను పూజిస్తారు; రాజసులు యక్షులు, రాక్షసులను పూజిస్తారు.
తస్మాచ్ఛ్రద్ధావతా పాత్రే దత్తం న్యాయార్జితం హి యత్ ౪.
కాబట్టి, నమ్మకంతో, న్యాయంగా సంపాదించినదాన్ని యోగ్యుడికి ఇస్తే—
శక్తివిషయే చ శ్లోకా భవంతి మధ్వాస్వాదో విషం పశ్చాద్దాతుర్ధర్మోఽన్యథా భవేత్॥ ౪.
శక్తి విషయమై శ్లోకాలు ఉన్నాయి: తేనె మొదట మధురంగా ఉంటుంది, తర్వాత విషమవుతుంది; దాత ధర్మం వేరుగా మారుతుంది.