ప్రాసంగికతయా మాఘే కృతం లింగార్చనం త్వయా శివరాత్ర్యాం ప్రసంగేన కృతమర్చనమేవ చ॥ ౩౩.
మాఘ మాసంలో యాదృచ్ఛికంగా నీవు లింగార్చన చేసావు, అలాగే శివరాత్రి సందర్భంలో కూడా ఆర్చన చేసావు.
కోలం నిరీక్షమాణేన బిల్వపత్రాణి చైవ హి లింగస్య మస్తకే తాని తేన త్వం సుకృతీ ప్రభో॥ ౩౩.
నీవు కోలపండు, బిల్వపత్రాలను చూసి, వాటిని లింగం మీద ఉంచావు. అందువల్ల ప్రభూ, నీవు పుణ్యవంతుడవయ్యావు.
తతశ్చ జాగరో జాతో మహాన్వృక్షోపరి ధ్రువమ్ ౩౩.
తర్వాత, ఆ గొప్ప వృక్షం మీద నిశ్చయంగా జాగరణ జరిగింది.
ఛలేనైవ మహాభాగ కోలసందర్శనేన హి ౩౩.
మహాభాగా, కోలపండు చూపుతో మాయగా అది జరిగింది.
తేనోపవాసేన చ జాగరేణ తుష్టో హ్యసౌ దేవవరో మహాత్మా ౩౩.
ఆ ఉపవాసం, జాగరణ వల్ల ఆ మహాత్ముడైన దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు సంతోషించాడు.
ఏవముక్తస్తదా తేన వీరభద్రేణ ధీమతా ౩౩.
అప్పుడు ధీరుడైన వీరభద్రుడు ఇలా చెప్పగా—
గణానాం దేవతానాం చ సర్వేషాం ప్రాణినామపి ౩౩.
దేవతల సమూహాలు, అలాగే అన్ని జీవులు కూడా,
వీణావేణుమృదంగాని తస్య చాగ్రే గతాని చ ౩౩.
వీణలు, బాంసురీలు, మృదంగాలు అతని ముందుకు తీసుకొచ్చారు.
విద్యాధరగణాః సర్వే తుష్టువుః సిద్ధచారణాః మహోత్సవేన మహతా ఆనీతో గంధమాదనమ్॥ ౩౩.
అన్ని విద్యాధరులు, సిద్ధులు, చారణులు అతనిని స్తుతించారు; గొప్ప ఉత్సాహంతో అతన్ని గంధమాదనానికి తీసుకెళ్లారు.
శివసాన్నిధ్యమాగచ్చండోసౌ తేన కర్మణా ౩౩.
ఆ కార్యం వల్ల చండుడు శివుని సన్నిధిని చేరాడు.
పుష్కసోఽపి తథా ప్రాప్తః ప్రసంగేన సదాశివమ్ ౩౩.
పుష్కసుడు కూడా ఆ పరిచయంతో సదాశివుని చేరాడు.
పుష్పాదికం ఫలం గంధం తాంబూలం భక్ష్యమృద్ధిమత్ ౩౩.
పుష్పాలు, పండ్లు, సుగంధాలు, తాంబూలం, రుచికరమైన భోజనాలు,
చండేన వై పుష్కసేన సఫలం తస్య చాభవత్ ౩౩.
చండుడు, పుష్కసుడు ఇచ్చిన వాటివల్ల అతనికి ఫలితం కలిగింది.
కిం ఫలం తస్య చోద్దేశః కేన చైవ పునా కృతమ్ ౩౩.
దాని ఫలం ఏమిటి? మళ్లీ ఎందుకు చేసారు?
యదా సృష్టం జగత్సర్వం బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా ౩౩.
బ్రహ్మ పరమేశ్వరుడు ఈ జగత్తును సృష్టించినప్పుడు,
ద్వాదశ రాశయస్తత్ర నక్షత్రాణి తథైవ చ ౩౩.
అక్కడ పన్నెండు రాశులు, అలాగే నక్షత్రాలు కూడా ఉండేవి.
ఏభిః సర్వం ప్రచండం చ రాశిభిరుడుభిస్తథా ౩౩.
ఈ రాశులు, గ్రహాల వల్ల అన్ని విషయాలు, మృదువైనవైనా, ఉగ్రమైనవైనా, నియంత్రించబడతాయి.
ఆబ్రహ్మస్తంబపర్యంతం సృజత్య వతి హంతి చ ౩౩.
బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు, ఆయన సృష్టిస్తాడు, పోషిస్తాడు, నాశనం చేస్తాడు.
కాలో హి బలవాఁల్లోకే ఏక ఏవ న చాపరః ౩౩.
ఈ లోకంలో కాలమే శక్తివంతమైనది; ఇంకొకటి లేదు.
ఆదౌ కాలః కాలనాచ్చ లోకనాయకనాయకః ౩౩.
ప్రారంభంలో కాలం, దాని విభాగాల ద్వారా, అన్ని లోకాధిపతులకు అధిపతిగా ఉంటుంది.
సృష్టేర్లవో హి సంజాతో లవాచ్చ క్షణమేవ చ ౩౩.
సృష్టిలో ఒక భాగం నుండి లవ అనే కాలమానం పుట్టింది, లవ నుండి క్షణం ఏర్పడింది.
నిమిషాణాం చ షష్ట్యా వై ఫల ఇత్యభిధీయతే ౩౩.
అరవై నిమిషాలు కలిస్తే ఫలమనే కాలమానం అవుతుంది అని చెబుతారు.
పక్షాభ్యాం మాస ఏవ స్యాన్మాసా ద్వాదశ వత్సరః ౩౩.
రెండు పక్షాలు కలిస్తే ఒక నెల అవుతుంది; పన్నెండు నెలలు కలిస్తే ఒక సంవత్సరం అవుతుంది.
ప్రతిపద్దినమారభ్య పౌర్ణమాస్యంతమేవ చ ౩౩.
ప్రతిపదినుంచి పౌర్ణమి వరకు ప్రతి రోజు కూడా.
పూర్ణచంద్రమసీ యా తు సా పూర్ణా దేవతాప్రియా ౩౩.
పూర్ణ చంద్రోదయ రాత్రి దేవతలకు ఎంతో ప్రియమైనది, అది సంపూర్ణంగా ఉంటుంది.
అగ్నిష్వాత్తాదిపితౄణాం ప్రియాతీవ బభూవ హ తేషాం మధ్యే విశేషో యస్తం శ్రృణుధ్వం ద్విజోత్తమాః॥ ౩౩.
అగ్నిష్వాత్త పితృదేవతలకు ఆ రాత్రి ఎంతో ఇష్టమైనది. వారిలో ఒక ప్రత్యేకత ఉంది, దానిని మీరు వినండి, బ్రాహ్మణులారా.
యోగానాం వా వ్యతీపాత ఊడూనాం శ్రవణస్తథా ౩౩.
యోగాలలో వ్యతీపాతము, నక్షత్రాలలో శ్రవణము కూడా తెలుసుకోవాలి.
సంక్రాంతయస్తథాజ్ఞేయాః పవిత్రా దానకర్మణి ౩౩.
సంక్రాంతులు కూడా దానం చేసే పనులకు పవిత్రమైనవిగా గుర్తించాలి.
పఞ్చమీ నాగరాజస్య కుమారస్య చ షష్ఠికా ౩౩.
పంచమి తిథి నాగరాజుకు, షష్ఠి కుమారస్వామికి చెందింది.
బ్రహ్మణో దశమీ జ్ఞేయా రుద్రస్యైకాదశీ తథా ౩౩.
దశమి తిథి బ్రహ్మదేవునికి, ఏకాదశి తిథి రుద్రునికి చెందింది.