ప్రహస్య తమువాచేదం బలిర్వైరోచనాత్మజః ౧౮.
విరోచనుని కుమారుడు బలి నవ్వుతూ అతనితో ఇలా అన్నాడు.
మదీయాం వై మహాభాగ మయా దత్తాం గృహామ వై ౧౮.
ఓ మహాభాగ! నేను ఇచ్చినదాన్ని నా సొంతంగా స్వీకరించు.
యాచకో హ్యల్పకో వాస్తు దాతా సర్వం విమృశ్య వై ౧౮.
ఎవరైనా అడిగేవాడు చిన్నవాడైనా, పెద్దవాడైనా, దాత అన్నీ ఆలోచించి ఇవ్వాలి.
ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర యో దదాతి హ్యుదారధీః ౧౮.
తనను తానే కొలమానం చేసుకుని ఎక్కడైనా ఇచ్చే వాడే నిజంగా ఉదారమనస్సు కలవాడు.
బటో దదామ్యహం తేఽద్య ససైలవనకాననామ్ ౧౮.
ఓ బాలబ్రాహ్మణా! నేడు పర్వతాలు, అడవులు, వనాలతో అలంకరించిన భూమిని నీకు ఇస్తున్నాను.
పునః ప్రోవాచ స బటుర్విరోచనసుతం ప్రతి ౧౮.
అప్పుడా బాలబ్రాహ్మణుడు మళ్లీ విరోచనుని కుమారునితో మాట్లాడాడు.
బటోస్తద్వచనం శ్రుత్వా అసురేన్ద్రో బలిస్తదా గృహ్యతాం చ మయా దత్తాం పదైస్త్రిభిరలంకృతామ్॥ ౧౮.
ఆ మాటలు విని, అసురేంద్రుడు బలి ఇలా అన్నాడు: 'నేను ఇచ్చినదాన్ని మూడు అడుగులతో అలంకరించి స్వీకరించు.'
ఇత్యుక్తో వామనః ప్రాహ ప్రహసన్నసురం ప్రతి ౧౮.
అలా అనగానే వామనుడు నవ్వుతూ అసురునితో ఇలా అన్నాడు.
తథేతి మత్వా బలినా సుపూజితః స వామనః కశ్యపనందనో మహాన్ ౧౮.
'అలా కావాలని' అనుకుని, బలి సముచితంగా గౌరవించగా, కశ్యపునందనుడైన గొప్ప వామనుడు సంతృప్తి పొందాడు.
తం పూజయిత్వా స బలిర్యావద్దాతుం సముద్యతః ౧౮.
వామనుడిని గౌరవించి, బలి ఇచ్చేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
న దాతవ్యం త్వయా దానం విష్ణవే బటురూపిణే తస్మాత్త్వయా న పూజ్యో హి విష్ణురధ్యాత్మదీపకః॥ ౧౮.
బ్రాహ్మణ రూపంలో ఉన్న విష్ణువుకి నీవు దానం ఇవ్వకూడదు; అందుకే నీవు అంతరాత్మకు వెలుగునిచ్చే విష్ణువును గౌరవించకూడదు.
పురా కృతమనేనైవ మోహినీరూపధారిణా ౧౮.
ఇంతకు ముందు కూడా ఇదే వ్యక్తి మోహినీ రూపం ధరించి ఇలానే చేశాడు.
యేన విద్రావితా దైత్యాః కాలనేమిర్హతో బలీ॥ ౧౮.
దైత్యులను తరిమినవాడు, బలవంతుడైన కాలనేమిని సంహరించినవాడు ఆయనే.
ఏవంవిధోఽయం పురుషో మహాత్మా స ఈశ్వరో విశ్వపతిః స ఏవ ౧౮.
ఇలాంటి మహాత్ముడు, జగత్పతియైన పరమేశ్వరుడు ఇదిగో ఇతడే.
ఏవం సంబోధితో దైత్యో గురుణా భార్గవేణ హి ౧౯.
అప్పుడు భృగువంశజుడైన గురువు ఆ దైత్యుడిని ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.
త్వయోక్తోహం హితార్థాయ యైర్వాక్యైశ్చాలితోఽస్మ్యహమ్ ౧౯.
నీ వల్ల నేను శ్రేయస్సు కోసం చెప్పబడిన మాటలు విని, ఆ మాటలతో నా మనసు కదిలింది.
దాస్యామి భిక్షితం చాస్మై విష్మవే బటురూపిణే ౧౯.
బ్రహ్మచారి రూపంలో వచ్చిన విష్ణువుకు ఆయన అడిగినది నేను ఇస్తాను.
యేషాం హృది స్థితో విష్ణుస్తే వై పాత్రతమా ధ్రువమ్ ౧౯.
విష్ణువు హృదయంలో ఉన్నవారు నిజంగా దానం తీసుకోడానికి అర్హులు.
యేన వేదాశ్చ యజ్ఞాశ్చ మంత్రతంత్రాదయో హ్యమీ ౧౯.
వేదాలు, యజ్ఞాలు, మంత్రాలు, తంత్రాలు ఇవన్నీ ఆయన వల్లే ఉన్నాయి.
ఆగతః కృపయా మేద్య సర్వాత్మా హరిరీశ్వరః ౧౯.
సర్వాంతర్యామియైన హరిదేవుడు నా మీద కరుణతో వచ్చాడు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా చుకోప చ రుషాన్వితః ౧౯.
ఆ మాటలు విని అతడు కోపంతో నిండిపోయి ఆగ్రహించాడు.
మమ వాక్యమతిక్రమ్య దాతుమిచ్ఛస్యరిందమ ౧౯.
నా మాటను లెక్కచేయకుండా, శత్రువులను జయించినవాడా, నువ్వు దానం చేయాలని కోరుతున్నావు.
ఏవం శశాప చ తదా పరమార్థవిజ్ఞం శిష్యం మహాత్మానమగాధబోధమ్ ౧౯.
అప్పుడు పరమార్థాన్ని తెలిసిన, మహాత్ముడైన, లోతైన జ్ఞానం గల శిష్యుడిని ఆయన శపించాడు.
గతే తు భార్గవే తస్మిన్బలిర్విరోచనాత్మజః ౧౯.
ఆ భృగువంశజుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత, విరోచనుని కుమారుడైన బలి—
వింధ్యావలిః సమాగత్య బలేరర్ద్ధాంగశోభితా ౧౯.
వింధ్యావళి వచ్చి, బలికి అర్ధాంగంగా ప్రకాశించింది.
సంకల్పపూర్వేణ తదా విధినా విధికోవిదః ౧౯.
అప్పుడు ముందుగా సంకల్పించిన విధంగా, నియమాన్ని బాగా తెలిసినవాడిగా ఆ కర్మను నిర్వహించాడు.
యదైకేన మహీ వ్యాప్తా విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా ౧౯.
ఒక అడుగుతో భూమిని విస్తరించినవాడు ప్రభావంతుడైన విష్ణువు.
సత్యలోకగతో విష్ణోశ్చరణః పరమేష్ఠినా ౧౯.
పరమేశ్వరుడైన విష్ణువు పాదం సత్యలోకానికి చేరింది.
తత్పాదసంపర్కజలాచ్చ జాతా భాగీరథీ సర్వసుమంగలా చ యయా కపర్దః పరిపూరితో వై శంభోస్తదానీం చ భగీరథేన॥ ౧౯.
ఆ పాదం తాకిన నీటిలోంచి భగీరథి జన్మించింది, ఆమె వల్ల శంభుని జటలు నిండిపోయాయి, ఆ తరువాత భగీరథుడు ఆమెను తీసుకెళ్లాడు.
తీర్థానాం తీర్థమాద్యం చ గంగాఖ్యమవతారితమ్ ౧౯.
తీర్థాలలో ప్రథమమైన గంగానది భూమికి దిగింది.