త్వం హి రాజా త్రిలోకేశో నాన్యో భవితుమర్హసి ౧౮.
ఈ మూడు లోకాలకూ నీవే రాజు, నీకు సమానుడు మరొకరు లేరు.
సమం వా చాధికో వాపి యో గచ్ఛేత్పురుషః స్మృతః ౧౮.
మనుషులలో ఎవడు సమానమై లేదా మించినవాడై ఉంటాడో అతడే ప్రసిద్ధి పొందుతాడు.
దైత్యానాం చ వరిష్ఠా యే హిరణ్యకసిపాదయః ౧౮.
దైత్యులలో హిరణ్యకశిపువంటి వారు అగ్రగణ్యులు.
శరీరం భక్షితం యస్య జుషాణస్య తపో మహత్ ౧౮.
ఎవరైతే గొప్ప తపస్సు చేస్తూ తన శరీరాన్ని త్యజించాడో,
అభవత్తస్య తజ్జ్ఞాత్వా సురేంద్రో హ్యగమత్పురా ౧౮.
అది తెలిసిన దేవేంద్రుడు అప్పుడే అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
తత్సన్నిధౌ హతాః సర్వే అసురా దైత్యశత్రుణా ౧౮.
ఆయన సమక్షంలో, దైత్యశత్రువు అందరు అసురులను సంహరించాడు.
నారదేన పురా రాజన్కించిత్కార్యం చికీర్షుణా దైత్యేంద్రేణ చ తత్సర్వం తపసైవ వశీకృతమ్॥ ౧౮.
ఓ రాజా! ఒకసారి నారదుడు ఒక పని చేయాలనుకున్నప్పుడు, దైత్యేంద్రుడు తపస్సుతో ఆ పనిని పూర్తిగా తనవశం చేసుకున్నాడు.
తస్యాః పుత్రో మహాతేజా యేన నీతోఽభవత్సభామ్ నామ్నా విరోచనో విద్వానింద్రో యేన మహాత్మనా॥ ౧౮.
ఆమె కుమారుడు మహా తేజస్సుతో సభలో ప్రవేశించినవాడు విరోచనుడు. అతని ద్వారా మహాత్ముడైన ఇంద్రుడు కూడా అక్కడికి రప్పించబడ్డాడు.
దానేన తోషితో రాజన్స్వేనైవ శిరసా తదా ౧౮.
ఆ సమయంలో తన తలనే దానం చేసి రాజును సంతృప్తిపరిచాడు.
యశోదీపేన మహతా దగ్ధాః శలభవత్సురాః ౧౮.
తన మహత్తరమైన కీర్తి దీపంతో దేవతలు చిమ్మటల్లా కాలిపోయారు.
శ్రుతమస్తి మయా సర్వం చరితం తవ సువ్రత ౧౮.
నీ అన్ని కార్యాలు నేను విన్నాను, ఓ సత్ప్రవర్త!
ఉటజార్థే చ మే దేహి భూమీం భూమిభృతాంవర ౧౮.
ఉటజ నిర్మాణానికి నాకు భూమిని దయచేయుము, ఓ భూమిని కాపాడువారిలో శ్రేష్ఠుడా!
హే బటో పండితో భూత్వా యదుక్తం వచనం పురా ౧౮.
ఓ బాలబ్రహ్మచారి! నీవు పండితుడవై, ఇంతకు ముందు చెప్పిన మాటలు,
వద శీఘ్రం మహాభాగ కియన్మాత్రాం మహీం తవ ౧౮.
ఓ మహాభాగ! నీవు ఎంత భూమి కోరుకుంటున్నావో త్వరగా చెప్పు.
తదాహ వామనో వాక్యం స్మయన్మధురయా గిరా ౧౮.
అప్పుడు వామనుడు మధురమైన చిరునవ్వుతో ఇలా పలికాడు.
సంతుష్టా యే హి విప్రాస్తే నాన్యే వేషధరా హ్యమీ ౧౮.
సంతృప్తిగా ఉన్న బ్రాహ్మణులే నిజమైనవారు; కేవలం వేషం ధరించినవారు కాదు.
నిర్మత్సరా జితకోధావదాన్యా హి మహామతే ౧౮.
ఓ మహామతి! వారు అసూయ లేని వారు, కోపాన్ని జయించిన వారు, దయగలవారు.
మనస్వీ త్వం బహుత్వాచ్చ దాతాసి భువనత్రయే ౧౮.
నీకు గొప్ప మనస్సు ఉంది, నీ వద్ద సమృద్ధి ఉండి, మూడు లోకాలకూ దాతవు.
బహుత్వే నాస్తి మే కార్యం మహ్యా వై సురసూదన ౧౮.
ఓ దేవతలను సంహరించినవాడా! నాకు సమృద్ధి అవసరం లేదు.
త్రిపదం పూర్యతేఽస్మాకం వస్తుం నాస్త్యత్ర సంశయః తావత్సంఖ్యా ప్రదాతవ్యా యది దాతాసి భో బలే॥ ౧౮.
మాకు మూడు అడుగులు చాలును — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు; నీవు నిజంగా దాతవైతే, అంత పరిమాణమే ఇవ్వు, ఓ బలి.
ప్రహస్య తమువాచేదం బలిర్వైరోచనాత్మజః ౧౮.
విరోచనుని కుమారుడు బలి నవ్వుతూ అతనితో ఇలా అన్నాడు.
మదీయాం వై మహాభాగ మయా దత్తాం గృహామ వై ౧౮.
ఓ మహాభాగ! నేను ఇచ్చినదాన్ని నా సొంతంగా స్వీకరించు.
యాచకో హ్యల్పకో వాస్తు దాతా సర్వం విమృశ్య వై ౧౮.
ఎవరైనా అడిగేవాడు చిన్నవాడైనా, పెద్దవాడైనా, దాత అన్నీ ఆలోచించి ఇవ్వాలి.
ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర యో దదాతి హ్యుదారధీః ౧౮.
తనను తానే కొలమానం చేసుకుని ఎక్కడైనా ఇచ్చే వాడే నిజంగా ఉదారమనస్సు కలవాడు.
బటో దదామ్యహం తేఽద్య ససైలవనకాననామ్ ౧౮.
ఓ బాలబ్రాహ్మణా! నేడు పర్వతాలు, అడవులు, వనాలతో అలంకరించిన భూమిని నీకు ఇస్తున్నాను.
పునః ప్రోవాచ స బటుర్విరోచనసుతం ప్రతి ౧౮.
అప్పుడా బాలబ్రాహ్మణుడు మళ్లీ విరోచనుని కుమారునితో మాట్లాడాడు.
బటోస్తద్వచనం శ్రుత్వా అసురేన్ద్రో బలిస్తదా గృహ్యతాం చ మయా దత్తాం పదైస్త్రిభిరలంకృతామ్॥ ౧౮.
ఆ మాటలు విని, అసురేంద్రుడు బలి ఇలా అన్నాడు: 'నేను ఇచ్చినదాన్ని మూడు అడుగులతో అలంకరించి స్వీకరించు.'
ఇత్యుక్తో వామనః ప్రాహ ప్రహసన్నసురం ప్రతి ౧౮.
అలా అనగానే వామనుడు నవ్వుతూ అసురునితో ఇలా అన్నాడు.
తథేతి మత్వా బలినా సుపూజితః స వామనః కశ్యపనందనో మహాన్ ౧౮.
'అలా కావాలని' అనుకుని, బలి సముచితంగా గౌరవించగా, కశ్యపునందనుడైన గొప్ప వామనుడు సంతృప్తి పొందాడు.
తం పూజయిత్వా స బలిర్యావద్దాతుం సముద్యతః ౧౮.
వామనుడిని గౌరవించి, బలి ఇచ్చేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.