అర్ణవే కిం పురా చంద్రో నిక్షిప్తః కేన సువ్రత ౧౧.
ధర్మాత్ముడా, ఒకప్పుడు చంద్రుడు సముద్రంలో ఎందుకు, ఎవరి చేత వేసిపడాడు చెప్పు.
ఏతత్సర్వం సమాసేన ఆదౌ కథయ మే ప్రభో ౧౧.
ప్రభూ, ఇది అన్నిటినీ మొదటి నుంచి సంక్షిప్తంగా నాకు వివరించు.
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా సూతో వాక్యముపాదదే॥ ౧౧.
వార మాటలు విన్న వెంటనే సారథి మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.
చంద్ర ఆపోమయో విప్రా అత్రిపుత్రో గుణాన్వితః రుద్రస్యాంశాద్ధి దుర్వాసా విష్ణోరంశాత్తు దత్తకః॥ ౧౧.
బ్రాహ్మణులారా, చంద్రుడు నీటితో కూడినవాడు, అత్రి కుమారుడు, మంచి లక్షణాలు కలవాడు. దుర్వాసుడు రుద్రుని భాగంనుంచి, దత్తుడు విష్ణువు భాగంనుంచి పుట్టారు.
క్షీరాబ్ధిం మథ్యమానం తు దృష్ట్వా చంద్రో ముదాన్వితః ౧౧.
పాలు సముద్రాన్ని మథిస్తున్నప్పుడు చంద్రుడు ఆనందంతో కనిపించాడు.
ప్రవిష్టశ్చోభయప్రీత్యా శ్రృణ్వతాం భో ద్విజోత్తమాః ౧౧.
అతడు రెండు పక్షాలకూ ఆనందం కలిగిస్తూ అందరూ వినేటప్పుడు లోపలికి ప్రవేశించాడు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠులారా.
దృష్ట్వా చ కాంతిం త్వరితోఽథ చంద్రో నీరాజితో దేవగణైస్తదానీమ్ ౧౧.
అప్పుడు చంద్రుని కాంతిని చూసి దేవతలు వెంటనే అతనికి ఘనంగా సత్కారం చేశారు.
నమశ్చక్రుశ్చ తే సర్వే ససురాసురదానవాః ౧౧.
అందరూ, దేవతలు, అసురులు, దానవులు, చంద్రునికి నమస్కరించారు.
గర్గేణోక్తాస్తదా సర్వేషాం బలమద్య వై ౧౧.
ఆ సమయంలో గర్గుడు అందరికీ, ఈ రోజు శక్తి మీ అందరిదని ప్రకటించాడు.
చంద్రం మురుః సమాయాతో బుధశ్చైవ సమాగతః ౧౧.
మురు చంద్రుని దగ్గరకు వచ్చాడు, బుధుడు కూడా అక్కడికి చేరాడు.
తస్మాచ్చంద్రబలం శ్రేష్ఠం భవతాం కార్యసిద్ధయే ౧౧.
అందుకే మీ కార్యసిద్ధికి చంద్రుని శ్రేష్ఠమైన బలమే ఉపయోగపడుతుంది.
ఏవమాశ్వాసితా దేవా గర్గేణైవ మహాత్మనా ౧౧.
అలా గొప్ప హృదయుడు గర్గుడు చెప్పడంతో దేవతలు ధైర్యం పొందారు.
ద్విగుణం బలమాపన్నా మహాత్మానో దృఢవ్రతాః ౧౧.
మహాత్ములు, దృఢవ్రతులు, ఇద్దరింత బలం పొందారు.
నిర్మథ్యమానాదుదధేర్గర్జమానాచ్చ సర్వశః ౧౧.
పాలు సముద్రాన్ని మథించడంవల్ల, దాని గర్జనతో కూడి,
తుష్టా కపిలవర్ణాం సా ఊధోభారేణ భూయసా ౧౧.
ఆమె సంతృప్తిగా, కపిలవర్ణంతో, పెద్ద పాలు పిండితో కనిపించింది.
కామధేనుం సమాయాంతీం దృష్ట్వా సర్వే సురాసురాః ౧౧.
కామధేనువు వస్తున్నదాన్ని చూసి అందరు దేవతలు, అసురులు ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
తదా తూర్యాణ్యనేకాని నేదుర్వాద్యాన్యనేకశః ౧౧.
అప్పుడు అనేక రకాల వాద్యాలు, డప్పులు ఘనంగా మోగాయి.
తాసు నీలాశ్చ కృష్ణశ్చ కపిలాశ్చ కపింజలాః ఆభిర్యుక్తా తదా గోభిః సురభిః ప్రత్యదృశ్యత॥ ౧౧.
అందులో నీల, నల్ల, కపిల, కపింజల గోవులు ఉన్నాయి. ఆ గోవులతో కూడి సురభి అక్కడ కనిపించింది.
అసురాసురసంవీతాం కామధేనుం యయాచిరే ౧౧.
అసురులు, అసుర స్త్రీలతో కలిసి, కామధేనువును కోరారు.
సర్వేభ్యశ్చైవ విప్రేభ్యో నానాగోత్రేభ్య ఏవ చ ౧౧.
అలాగే, వివిధ వంశాలలోని అన్ని బ్రాహ్మణులనుండి కూడా కోరారు.
తైర్యాచితాస్తేఽత్ర సురాసురాశ్చ దదుశ్చ తా గాః శివతోషణాయ ౧౧.
వారు అడిగినందుకు, అక్కడ దేవతలు మరియు అసురులు ఆ ఆవులను శివుని సంతుష్టికి ఇచ్చారు.
పుణ్యాహం మునిభిః సర్వైః కారితాస్తే తదా సురాః ౧౧.
అప్పుడు, అన్ని దేవతలు అన్ని ఋషులతో కలిసి పుణ్యాహాన్ని నిర్వహించారు.
పునః సర్వే సుసంరబ్ధా మమంథుః క్షీరసాగరమ్ ౧౧.
తర్వాత, అందరూ ఉత్సాహంగా మళ్లీ క్షీరసాగరాన్ని మథించారు.
కల్పవృక్షః పారిజాతశ్చూతః సంతానకస్తథా మమంథురుగ్రం త్వరితాః పునః క్షీరార్ణవం బుధా॥ ౧౧.
కల్పవృక్షం, పారిజాతం, మామిడి, సంతానక వృక్షం — వీటిని జ్ఞానులు మళ్లీ వేగంగా క్షీరసాగరంలో మథించారు.
నిర్మథ్యమానాదుదధేరభవత్సూర్యవర్చసమ్ ౧౧.
క్షీరసాగరాన్ని మథిస్తున్నప్పుడు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే వస్తువు వెలిసింది.
స్వకీయేన ప్రకాశేన భాసయంతం జగత్త్రయమ్ ౧౧.
అది తన వెలుగుతో మూడు లోకాలను ప్రకాశింపజేసింది.
సర్వే సురా దదుస్తం వై కౌస్తుభం విష్ణవే తదా మమంథుః పునరేవాబ్ధిం గర్జంతస్తే బలోత్కటాః॥ ౧౧.
అప్పుడు అన్ని దేవతలు ఆ కౌస్తుభ మణిని విష్ణువుకు ఇచ్చారు. ఆ మహాబలులు మళ్లీ క్షీరసాగరాన్ని గర్జిస్తూ మథించారు.
మథ్యమానాత్తతస్తస్మాదుచ్చైఃశ్రవాః సమద్భుతమ్ ౧౧.
ఆ మథనంలో నుండి అద్భుతమైన ఉచ్చైఃశ్రవ అనే గుర్రం పుట్టింది.
తథైవ గజరత్నం చ చతుఃషష్ట్యా సమన్వితమ్ ౧౧.
అలాగే, అరవై నాలుగు లక్షణాలతో కూడిన గజరత్నం కూడా వెలిసింది.
తాన్సర్వాన్మధ్యతః కృత్వా పునశ్చైవ మమంథిరే ౧౧.
వాటిని అన్నింటిని పక్కన పెట్టి, వారు మళ్లీ మథించారు.