ఇన్ద్ర ఉవాచ లక్ష్మణోత్తిష్ఠ శీఘ్రం త్వమారోహ స్వపదం స్వకమ్
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు — 'లక్ష్మణా! త్వరగా లేచి, నీ స్వస్థానానికి చేరు.'
వైష్ణవం పరమం స్థానం ప్రాప్నుహి త్వం సనాతనమ్
నీవు శాశ్వతమైన పరమ వైష్ణవ స్థానాన్ని పొందు.
సహస్రధా క్షితిం భిత్త్వా సహస్రఫణమణ్డలైః
అప్పుడు వెయ్యి ఫణాలతో భూమిని వెయ్యి చోట్ల చీల్చాడు.
ఫణసాహస్రమణిభిర్దగ్ధాః శేషస్య సువ్రత ఖ్యాతం సహస్రధారేతి భవిష్యతి న సంశయః
శేషుని వెయ్యి మణుల ఫణాలతో భూమి కాలిపోయింది, ఓ సత్ప్రవర్త! ఇది 'సహస్రధార' అని ప్రసిద్ధి చెందుతుంది, ఇందులో సందేహం లేదు.
ఏతత్క్షేత్రప్రమాణం తు ధనుషాం పఞ్చవింశతిః సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా విష్ణులోకం వ్రజేన్నరః
ఈ క్షేత్ర పరిమాణం ఇరవై ఐదు ధనుస్సులు; ఇక్కడ పాపరహితుడైన వాడు విష్ణు లోకాన్ని పొందుతాడు.
అత్ర స్నాతో నరో ధీమాఞ్ఛేషం సంపూజ్య చావ్యయమ్
ఇక్కడ స్నానం చేసి, అక్షయుడైన శేషుని పూజించిన జ్ఞానవంతుడు—
తస్మాదత్ర ప్రకర్తవ్యం స్నానం విధిపురఃసరమ్
అందుచేత ఇక్కడ విధి ప్రకారం స్నానం తప్పక చేయాలి.
స్వర్ణం చాన్నం చ వాసాంసి దేయాని శ్రద్ధయాన్వితైః
ఇక్కడ విశ్వాసంతో ఉన్నవారు బంగారం, అన్నం, వస్త్రాలు దానం చేయాలి.
తస్మాదేతన్మహాతీర్థం సర్వకామఫలప్రదమ్ 2.8.2.
కాబట్టి ఇది మహా తీర్థం, అన్ని కోరికలకు ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
శ్రావణే శుద్ధపక్షస్య యా తిథిః పఞ్చమీ భవేత్
శ్రావణ మాసంలో శుద్ధపక్షంలో వచ్చే పంచమి తిథి—
ఉత్సవో విపులః సద్భిః శేషపూజాపురఃసరమ్
ధర్మవంతులు ముందుగా శేషుని పూజ చేసి, అక్కడ గొప్ప ఉత్సవాన్ని నిర్వహించారు.
సన్తోష్య చ ద్విజాన్భక్త్యా నాగపూజాపురస్సరమ్
భక్తితో ద్విజులను సంతుష్టిపరిచి, ముందుగా నాగుని పూజను చేశారు.
వైశాఖమాసే యే స్నానం కుర్వంత్యత్ర సమాహితాః
వైశాఖమాసంలో ఇక్కడ ఏ మనిషి ఏకాగ్రతతో స్నానం చేస్తాడో,
తస్మాదత్ర ప్రకర్తవ్యం మాధవే యత్నతో నరైః తీర్థే కృతేఽత్ర మనుజైః సర్వకామఫలప్రదః
అందుచేత మాధవ మాసంలో ఇక్కడ మనుషులు శ్రద్ధతో కర్మలు చేయాలి; ఇక్కడ స్నానం చేసినవారికి అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.
విష్ణుముద్దిశ్య యో దద్యాత్సాలంకారాం పయస్వినీమ్
విష్ణువు కోసం అలంకరించిన పాలిచ్చే ఆవును ఇక్కడ దానం చేసే వాడు—
తస్య వాసో భవేన్నిత్య విష్ణులోకే సనాతనే
వాడికి శాశ్వతంగా విష్ణు లోకంలో నివాసం లభిస్తుంది.
అత్ర పూజ్యౌ విశేషేణ నరైః శ్రద్ధాసమన్వితః
ఇక్కడ మనుషులు విశేషంగా శ్రద్ధతో పూజ చేయాలి—
లక్ష్మీనారాయణప్రీత్యై లక్ష్మీప్రాత్యై విశేషతః
లక్ష్మీనారాయణుని సంతోషానికి, ముఖ్యంగా లక్ష్మిని పొందేందుకు.
సర్వాణ్యపి చ సంగత్య స్థాస్యంత్యత్ర న సంశయః సర్వతీర్థావగాహస్య భవిష్యతి ఫలం మహత్ ।। 2.8.2.
అన్ని తీర్థాలు ఇక్కడ చేరి నిలుస్తాయి; ఇక్కడ స్నానం చేస్తే అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలం లభిస్తుంది.
శేషం సంస్థాప్య తత్తీర్థే భూభారహరణక్షమమ్
భూమి భారాన్ని తొలగించగల శేషుని ఆ తీర్థంలో ప్రతిష్ఠించారు.
తదాప్రభృతి తత్తీర్థం విఖ్యాతిం పరమాం యయౌ
అప్పటి నుండి ఆ తీర్థానికి గొప్ప పేరు వచ్చింది.
పఞ్చమ్యామపి శుక్లాయాం శ్రావణస్య విశేషతః సహస్రధారాతీర్థే చ నరః స్వర్గమవాప్నుయాత్
శ్రావణ మాసంలో శుక్ల పంచమి రోజున సహస్రధార తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
విధివదిహ హి ధీమాన్స్నానదానాని తీర్థే నరవర ఇహ శక్త్యా యః కరోత్యాదరేణ
ఇక్కడ ఎవరు శాస్త్రోక్తంగా, శక్తికి తగినట్లు, శ్రద్ధతో స్నానం, దానం చేస్తారో, వారు ఉత్తములు.
ప్రోవాచ మధురం వాక్యం కృష్ణద్వైపాయనో మునిః
కృష్ణద్వైపాయన ముని మధురంగా మాటలు చెప్పాడు.
శ్రుత్వా త్వత్తో మమ మనః పరమానందమాయయౌ
నీవు చెప్పినదాన్ని విని నా మనసు పరమానందాన్ని పొందింది.
అన్యత్తీర్థవరం బ్రూహి తత్త్వేన మమ శృణ్వతః
ఇంకా ఏదైనా ఉత్తమమైన తీర్థాన్ని నిజంగా నాకు వినిపించు.
అగస్త్య ఉవాచ శృణు విప్ర ప్రవక్ష్యామి తీర్థమన్యదనుత్తమమ్
అగస్త్యుడు చెప్పాడు: బ్రాహ్మణా! విను, నేను నీకు మరొక అప్రతిమమైన తీర్థాన్ని చెప్పుతాను.
స్వర్గద్వారస్య మాహాత్మ్యం విస్తరాద్వక్తుమీశ్వరః
స్వర్గద్వార మహిమను పూర్తిగా వివరించగలిగేది భగవంతుడే.
సహస్రధారామారభ్య పూర్వతః సరయూజలే
పూర్వదిశలో సరయూ నదిలోని వేల కొండల వాగుల దగ్గర నుంచి,
స్వర్గద్వారస్య విస్తారః పురాణజ్ఞైర్విశారదైః
పరమ పండితులు, పురాణజ్ఞులు స్వర్గద్వారం ఎంత విస్తారంగా ఉందో వివరంగా చెప్పారు.