యత్ర వజ్రధరః శక్రః శతయజ్ఞైకదీక్షితః
అక్కడ వజ్రాయుధుడు ఇంద్రుడు, వంద యజ్ఞాలకు దీక్ష పొందినవాడు,
తం త్వంచోపమిమీషేముం శ్మశానేన మహామఖమ్
ఈ మహాయజ్ఞాన్ని శ్మశానంతో పోల్చాలని నీవు అనుకుంటున్నావా?
శ్రీదోస్తి యత్ర శ్రీదాతా సాక్షాద్యత్రాశుశుక్షణిః
అక్కడ ఐశ్వర్యం ఉంది, ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించేవాడు ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాడు, వేగంగా నాశనం చేసే వాడు కూడా ఉన్నాడు,
దేవాచార్యః స్వయం యత్ర క్రతోరాచార్యతాగతః
అక్కడ దేవతల గురువు స్వయంగా యజ్ఞానికి ఆచార్యుడిగా వచ్చాడు,
యత్రార్త్విజ్యం భజంతేఽమీ వసిష్ఠప్రముఖర్షయః
అక్కడ వసిష్ఠుడు మొదలైన ఋషులు యజ్ఞకార్యాల్లో పాల్గొంటున్నారు,
నిశమ్యేతి మునిః ప్రాహ దధీచిర్జ్ఞానినాం వరః
ఇవి విని, జ్ఞానంలో అగ్రగణ్యుడైన దధీచి ముని ఇలా అన్నాడు.
తథాపి శాంభవీ శక్తిర్వేదే విష్ణుః ప్రపఠ్యతే 4.2.87.
అయినా సరే, వేదంలో శంభువు శక్తిని, విష్ణువును కూడా గౌరవంగా చెప్పారు.
దీక్షితో యోశ్వమేధానాం శతస్య కులిశాయుధః
వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడు వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాలకు దీక్ష పొందాడు,
పునరారాధ్య భూతేశం ప్రాపైకామమరావతీమ్
ఆయన మళ్లీ భూతేశ్వరుడిని ఆరాధించి, అమరావతి అనే ఒక్క నగరాన్ని పొందాడు.
బలం తస్యాఖిలైర్జ్ఞాతం శ్వేతం పాశయతః పురా
అతని బలాన్ని అందరూ తెలుసుకున్నారు, ఒకసారి అతడు తెల్లవాడిని పాశంతో బంధించినప్పుడు.
పార్ష్ణిగ్రాహ్యభవద్రుద్రో దేవాచార్యస్య వై తదా
అప్పుడు పాదమూలంలో పట్టుకోదగిన రుద్రుడు దేవతల యజ్ఞానికి ఆచార్యుడయ్యాడు.
తం విదంతి వసిష్ఠాద్యాస్తవార్త్విజ్యం భజంతి యే
వసిష్ఠుడు మొదలైన యజ్ఞకార్యాల్లో పాల్గొనేవారు అతనిని బాగా తెలుసుకుంటారు.
ప్రావర్తంతర్షయోన్యేపి గౌరవాత్తవ తే క్రతౌ
నీ పూజకు గౌరవంగా, ఇతర వంశాలకు చెందిన ఋషులూ నీ యజ్ఞంలో పాల్గొన్నారు.
తదా క్రతుఫలాధీశం విశ్వేశం త్వం సమాహ్వయ
అప్పుడు, యజ్ఞఫలాల అధిపతిని, జగత్తు నాధుడైన పరమేశ్వరుణ్ని ఆహ్వానించాలి.
సతి తస్మ్నిమహాదేవే విశ్వకర్మైకసాక్షిణి
అలాంటి మహాదేవుడు, సృష్టికి ఏకైక సాక్షిగా ఉన్నప్పుడు,
యథా జడాని బీజాని న ఫలంతి స్వయం తథా
ఎలా నిష్క్రియమైన విత్తనాలు తామే ఫలించవో,
అర్థహీనా యథా వాణీ ధర్మహీనా యథా తనుః ।। 4.2.87.
అర్థం లేని మాటలు, ధర్మం లేని శరీరం ఎలా ఉంటాయో,
గంగాహీనా యథా దేశాః పుత్రహీనా యథా గృహాః
గంగ లేని ప్రదేశాలు, కుమారులు లేని ఇళ్ళు ఎలా ఉంటాయో,
మంత్రిహీనం యథా రాజ్యం శ్రుతిహీనా యథా ద్విజాః
మంత్రి లేని రాజ్యం, వేదాలు లేని ద్విజులు ఎలా ఉంటారో,
దర్భహీనా యథా సంధ్యా తిలహీనం చ తర్పణమ్
దర్భ లేని సంధ్య, నువ్వులు లేని తర్పణం ఎలా ఉంటాయో,
ఇత్థం దధీచినాఖ్యాతం జగ్రాహ వచనం న తత్
ఇలా దధీచి చెప్పిన మాటలను వారు అంగీకరించలేదు.
ప్రోవాచ చ భృశం క్రుద్ధః కా చింతా తవ మే క్రతోః
అతడు ఎంతో కోపంతో ఇలా అన్నాడు: 'నా యజ్ఞం గురించి ఎందుకు ఆందోళన పడుతున్నావు?'
తాని సిద్ధ్యంతి నియతం యథార్థకరణాదిహ
ఇక్కడ యథావిధిగా చేసిన పనులు తప్పకుండా ఫలిస్తాయి.
స్వకర్మసిద్ధయే చాథ సర్వ ఏవ హి చేశ్వరః
ప్రతి పనిలో విజయానికి భగవంతుడు సహాయపడతాడు.
తత్తథాస్తు పరం సాక్షీ నార్థం దద్యాచ్చ కుత్రచిత్
అలా జరగనీ, పరమ సాక్షి ఎక్కడా ఏదీ ఇవ్వకూడదు.
జడాని సర్వకర్మాణి న ఫలంతీశ్వరం వినా
భగవంతుడు లేకపోతే అన్ని పనులూ నిష్ఫలంగా ఉంటాయి.
జడాన్యపి చ బీజాని కాలం సంప్రాప్యవాత్మనః 4.2.87.
నిష్క్రియమైన విత్తనాలకూ సరైన కాలం వచ్చినప్పుడు వాటి స్వభావం బయటపడుతుంది.
ఆదిదేశ సమీపస్థానాలోక్య పరితస్త్వితి 4.2.87.
అతడు చుట్టూ చూసి, దగ్గర ఉన్నవారికి ఆదేశాలు ఇచ్చాడు.
బ్రహ్మఘోషేణ తారేణ వ్యోమశబ్దగుణం స్ఫుటమ్ 4.2.87.
బ్రహ్మధ్వని, ఉన్నత స్వరం ద్వారా, ఆకాశధ్వని లక్షణం స్పష్టంగా వినిపించింది.
విద్యాధరైర్ననందే చ వసుధా వవృధే భృశమ్ ఇత్థం ప్రవృత్తేఽథ మునిః కైలాసం నారదో యయౌ
విద్యాధరులతో కలిసి భూమి ఎంతో ఆనందించింది. అప్పుడు ఆ ముని నారదుడు కైలాసానికి వెళ్లాడు.