న చాస్తి తవ సామర్థ్యం క్వాపి కస్యాపి నిశ్చితమ్
నీకు ఎక్కడా, ఎవరికీ సహాయపడే శక్తి లేదు అని నిశ్చయం.
న తాదృఙ్నేదసి ప్రాయః క్వాపి జ్ఞాతో మహామతే
ఓ మహామతి! నీకు అలాంటి లక్షణాలు సాధారణంగా ఎవరూ తెలియదు.
కర్తవ్యశ్చేత్తదాకార్యః స్యాచ్చేత్సంపత్తి రీదృశీ
ఏదైనా చేయాల్సిన పని ఉంటే, అది చేయాలి; అలాంటి శ్రేయస్సు ఉంటే, అది కలగాలి.
సాక్షాచ్చ సర్వే మంత్రా వై సాక్షాద్యజ్ఞపుమానసౌ సాక్షాద్బ్రహ్మా స్వయం చైష భృగుర్వై కర్మకాండవిత్
ఇక్కడ అన్ని మంత్రాలు ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాయి, యజ్ఞపురుషుడు కూడా ఉన్నాడు; బ్రహ్మా స్వయంగా ఉన్నాడు, భృగువు కర్మకాండలో నిపుణుడు.
అయం పూషా భగస్త్వేష ఇయం దేవీ సరస్వతీ
ఇక్కడ పూషా ఉన్నాడు, భగుడు కూడా ఉన్నాడు; ఇది సరస్వతి దేవి.
త్వం చ దీక్షాం శుభాం ప్రాప్తో దేవ్యా చ శతరూపయా
నీవు శుభమైన దీక్షను పొందావు, శతరూపాల దేవితో కూడి.
స్వయమేవ హి కుర్వీత ధర్మకార్యం ప్రయత్నతః 4.2.87.
ధర్మకార్యాన్ని మనిషి తానే శ్రద్ధతో చేయాలి.
సప్తవింశతిభిః సార్ధం పత్నీభిస్తవ కార్యకృత్
నీ పని నీవు ఇరవై ఏడుగురు భార్యలతో కలిసి పూర్తిచేశావు.
దీక్షితో రాజసూయస్య దత్తత్రైలోక్యదక్షిణః త్రయోదశమితాభిశ్చ భార్యాభిస్తవ కార్యకృత్
రాజసూయ యజ్ఞానికి దీక్షితుడవై, మూడు లోకాల దక్షిణా ఇచ్చావు; పదమూడు భార్యలతో నీ పని పూర్తయింది.
హవిః కామదుఘా సూతే కల్పవృక్షః సమిత్కుశాన్
కామధేను హవిస్సును ప్రసవిస్తుంది, కల్పవృక్షం సమిధలు, దర్భలు ఇస్తుంది.
విశ్వకర్మాప్యలంకారాన్కురుతేభ్యాగతర్త్విజామ్
విశ్వకర్మ స్వయంగా వచ్చిన ఋత్విజులకు అలంకారాలు తయారుచేస్తున్నాడు.
స్వయంలక్ష్మీరలంకుర్యాద్యావై చాత్ర సువాసినీః
లక్ష్మీదేవి ఇక్కడ ఉన్న సువాసినీలను తానే అలంకరిస్తోంది.
సర్వే సుఖాయ మే దక్ష వీక్షమాణస్య సర్వతః
దక్షా! నేను చూస్తున్నప్పుడు, అన్నీ నాకు ఆనందాన్ని ఇస్తున్నాయి.
జీవహీనో యథా దేహో భూషితోపి న శోభతే
ప్రాణం లేని శరీరం ఎంత అందంగా అలంకరించినా, అది మెరుగు చూపదు.
ఇత్థం దధీచివచనం శ్రుత్వా దక్షః ప్రజాపతిః
దధీచి మాటలు విని, ప్రజాపతి దక్షుడు,
పూర్వస్తుత్యాతి సంహృష్టో దృష్టో యోసౌ దధీచినా
మునుపు దధీచి తనను పొగిడినందుకు ఎంతో ఆనందపడ్డాడు.
ప్రత్యువాచాథ తం విప్రం వేపమానాంగయష్టికః 4.2.87.
ఆ తరువాత, దడుముతున్న చేతులతో ఆ మునిని ఇలా అడిగాడు.
దీక్షామహమహో ప్రాప్తః కర్తుం నాయాతి కించన
ఓహో, నేను దీక్ష పొందాను; ఇక నాకు చేయాల్సింది ఏమీ లేదు.
భవాన్కేన సమాహూతో యదత్రాగాన్మహాజడః
ఓ పెద్ద మూర్ఖా! నిన్ను ఇక్కడికి పిలిచింది ఎవరు?
సర్వమంగలమాంగల్యో యత్ర శ్రీమానయం హరిః
అక్కడ శ్రీహరి ఉన్నాడు, అన్ని మంగళాలకు మూలమైనవాడు,
యత్ర వజ్రధరః శక్రః శతయజ్ఞైకదీక్షితః
అక్కడ వజ్రాయుధుడు ఇంద్రుడు, వంద యజ్ఞాలకు దీక్ష పొందినవాడు,
తం త్వంచోపమిమీషేముం శ్మశానేన మహామఖమ్
ఈ మహాయజ్ఞాన్ని శ్మశానంతో పోల్చాలని నీవు అనుకుంటున్నావా?
శ్రీదోస్తి యత్ర శ్రీదాతా సాక్షాద్యత్రాశుశుక్షణిః
అక్కడ ఐశ్వర్యం ఉంది, ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించేవాడు ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాడు, వేగంగా నాశనం చేసే వాడు కూడా ఉన్నాడు,
దేవాచార్యః స్వయం యత్ర క్రతోరాచార్యతాగతః
అక్కడ దేవతల గురువు స్వయంగా యజ్ఞానికి ఆచార్యుడిగా వచ్చాడు,
యత్రార్త్విజ్యం భజంతేఽమీ వసిష్ఠప్రముఖర్షయః
అక్కడ వసిష్ఠుడు మొదలైన ఋషులు యజ్ఞకార్యాల్లో పాల్గొంటున్నారు,
నిశమ్యేతి మునిః ప్రాహ దధీచిర్జ్ఞానినాం వరః
ఇవి విని, జ్ఞానంలో అగ్రగణ్యుడైన దధీచి ముని ఇలా అన్నాడు.
తథాపి శాంభవీ శక్తిర్వేదే విష్ణుః ప్రపఠ్యతే 4.2.87.
అయినా సరే, వేదంలో శంభువు శక్తిని, విష్ణువును కూడా గౌరవంగా చెప్పారు.
దీక్షితో యోశ్వమేధానాం శతస్య కులిశాయుధః
వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడు వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాలకు దీక్ష పొందాడు,
పునరారాధ్య భూతేశం ప్రాపైకామమరావతీమ్
ఆయన మళ్లీ భూతేశ్వరుడిని ఆరాధించి, అమరావతి అనే ఒక్క నగరాన్ని పొందాడు.
బలం తస్యాఖిలైర్జ్ఞాతం శ్వేతం పాశయతః పురా
అతని బలాన్ని అందరూ తెలుసుకున్నారు, ఒకసారి అతడు తెల్లవాడిని పాశంతో బంధించినప్పుడు.