తతస్త్రిలోకీ విఖ్యాతం త్రిలోక్యుద్ధరణక్షమమ్
తర్వాత త్రిలోకీ అనే ప్రసిద్ధమైన తీర్థం ఉంది, అది మూడు లోకాలను కూడా రక్షించగలదు.
చక్రపుష్కరిణీతీర్థం తదాదౌ విష్ణునా కృతమ్
అక్కడ ప్రారంభంలో విష్ణువు చేత చక్రపుష్కరిణి తీర్థం సృష్టించబడింది.
స్వర్గౌకసస్త్రిసంధ్యం వై జపంతి మణికర్ణికామ్
స్వర్గవాసులు మణికర్ణిక వద్ద మూడు సంధ్యాకాలాల్లో జపం చేస్తారు.
యైః శ్రుతా యైః స్మృతా వీర యైర్దృష్టా మణికర్ణికా
ఓ వీరా! ఎవరు మణికర్ణికను వినారు, జ్ఞాపకం చేసుకుంటారు, లేదా దర్శించారో —
త్రిలోకే యే జపంతీహ మానవా మణికర్ణికామ్
ఈ మూడు లోకాలలో మణికర్ణిక వద్ద జపం చేసే మనుషులు —
ఇష్టం తేన మహాయజ్ఞైః సహస్రశతదక్షిణైః 4.2.84.
వారు వేలాది గొప్ప యజ్ఞాలు, అనేక దక్షిణలతో చేసిన పుణ్యకార్యాలను సాధించారు.
మహాదానాని దత్తాని తేన వై పుణ్యకర్మణా
వారి పుణ్యకార్యాల వల్ల గొప్ప దానాలు కూడా ఇచ్చారు.
మణికర్ణ్యంబుభిర్యేన తర్పితాః ప్రపితామహాః
ఎవరు మణికర్ణిక జలాలతో తమ పితామహులను తృప్తిపరిచారో —
మణికర్ణీజలం యేన సంపీతం శుద్ధబుద్ధినా
ఎవరు శుద్ధమైన మనసుతో మణికర్ణిక జలాన్ని పానంచేసారో —
తే స్నాతాః సర్వతీర్థేషు మహాపర్వసుభూరిశః
వారు మహాపర్వదినాల్లో అన్ని పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేసినవారితో సమానం.
తైః సురాః పూజితాః సర్వే బ్రహ్మవిష్ణుముఖా మఖైః
వారు చేసిన యజ్ఞాల ద్వారా బ్రహ్మా, విష్ణువు మొదలైన దేవతలు అందరూ పూజించబడ్డారు.
అహం తేనోమయా సార్ధం దీక్షాం సంప్రాప్య శాంభవీమ్
వారితో పాటు ఉమా సమేతంగా నేను కూడా శాంభవ దీక్షను పొందాను.
తపాంసి తేన తప్తాని శీర్ణపర్ణాదినా చిరమ్
ఆయన చాలా కాలం పొడుగుగా ఎండిన ఆకులు వంటివి తింటూ కఠిన తపస్సు చేశాడు.
దత్త్వా దానాని భూరీణి మఖానిష్ట్వా తు భూరిశః
ఆయన విరివిగా దానాలు ఇచ్చి, అనేక యజ్ఞాలు ఘనంగా నిర్వహించాడు.
విపులేత్ర మహీపృష్ఠే పంచక్రోశ్యాం మనోహరా
విస్తారమైన భూమిపై, ఐదు క్రోశాల మేర విస్తరించిన ఆ మధురమైన ప్రాంతంలో,
దానానాం చ వ్రతానాం చ క్రతూనాం తపసామపి 4.2.84.
దానాలు, వ్రతాలు, యజ్ఞాలు, తపస్సులు — వీటన్నిటిలోనూ
ఏతేషామపి తీర్థానాం చతుర్ణామపి సత్తమ 4.2.84.
ఈ నాలుగు పవిత్రక్షేత్రాలలోనూ, ఓ ఉత్తముని,
ఇతి వీరేశ్వరాఖ్యానం తీర్థాఖ్యానప్రసంగతః
ఇలా వీరేశ్వరుని కథ, తీర్థాల కథలో భాగంగా, ముగిసింది.
ప్రాదుర్భావం నిశమ్యైషాం లింగానాం ముక్తిదాయినామ్
విముక్తి ప్రసాదించే ఆ లింగాల అవతరణవార్తను విని,
నితరాం పరితృప్తోస్మి సుధాం పీత్వేవ నిర్జరః
అమృతాన్ని తాగిన అమరుడిలా నేను పూర్తిగా తృప్తిపొంది ఉన్నాను.
ఆనందమేవజనయేదపి పాపజుషామిహ
ఇక్కడ పాపంలో మునిగినవారికీ ఇది ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది.
జీవన్ముక్తఇవాసం హి క్షేత్రతత్త్వశ్రుతేరహమ్ యాన్యుక్తాని సమాచక్ష్వ తత్ప్రభావమశేషతః
క్షేత్రసత్యాన్ని వినడం వల్ల నేను బ్రతికుండగానే ముక్తుడినయ్యాను. ఇప్పటివరకు చెప్పిన వాటిని, వాటి మహిమను పూర్తిగా వివరించు.
యో దక్షో గర్హయామాస మధ్యే దేవసభం విభుమ్
దక్షుడు దేవతల సభలో ప్రభువును నిందించాడు.
ఇతి శ్రుత్వా శిఖిరథః కుంభయోనేరుదీరితమ్
కుంభంలో జన్మించిన కుమారుడు చెప్పిన మాటలు ఇలా విన్నాడు శిఖిరథుడు.
ఆకర్ణయ మునే వచ్మి కథాం కల్మషహారిణీమ్
ఓ మునీశ్వరా, పాపాలను తొలగించే ఒక కథను నేను చెబుతాను, విను.
ఛాగవక్త్రో విరూపాస్యో దధీచి పరిధిక్కృతః
మేక ముఖం, వికృతమైన ముఖాకృతి కలిగిన దధీచి చుట్టూ ఉన్నాడు.
ఏకదా దేవదేవస్య సేవార్థం శశిమౌలినః
ఒకసారి చంద్రుడిని కిరీటంగా ధరించిన దేవదేవుని సేవ కోసం,
ఇంద్రాదయో లోకపాలా విశ్వేదేవా మరుద్గణాః 4.2.87.
ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలులు, విశ్వదేవతలు, మరుత్ గణాలు అక్కడ ఉన్నారు.
ఋషయోఽప్సరసోయక్షా గంధర్వాః సిద్ధచారణాః
ఋషులు, అప్సరసలు, యక్షులు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, చారణులు కూడా ఉన్నారు.
స్తుతశ్చ నానా స్తుతిభిః శంభునాపి కృతాదరాః
వారు నానావిధమైన స్తోత్రాలతో ప్రశంసించబడి, శంభువు కూడా వారికి గౌరవం చూపాడు.