ఇదం ధర్మేశ్వరాఖ్యానం యః శ్రోష్యతి నరోత్తమః
ఈ ధర్మేశ్వరుని కథను ఎవడు వినితే, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా,
శ్రాద్ధకాలే విశేషేణ ధర్మేశాఖ్యానముత్తమమ్
ప్రత్యేకంగా శ్రాద్ధకాలంలో, ఈ ధర్మేశ్వరుని గొప్ప కథను,
ధర్మాఖ్యానమిదం శృణ్వన్నపి దూరస్థితః సుధీః
ఈ ధర్మకథను ఎవరైనా బుద్ధిమంతుడు దూరంలో ఉన్నా వినగలడు.
రాజ్ఞ్యువాచ అవధేహి ధరానాథ కథయామి యథాతథమ్
రాజు ఇలా అన్నాడు: ఓ భూమిపాలకా, నేను నిజంగా జరిగినదాన్ని చెప్పబోతున్నాను, విను.
పురా పురః శ్రీదపత్న్యాః శ్రీముఖ్యా బ్రహ్మసూనునా
పూర్వం, ధనాధిపతి అయిన శ్రీమహావిష్ణువు భార్య సమక్షంలో, అందరిలో అగ్రగణ్యురాలైన ఆమె ఎదుట, బ్రహ్మ కుమారుడు ఒక కార్యం చేశాడు.
చీర్ణం చాథ తయా దేవ్యా పుత్రోభూన్నలకూబరః
ఆ దేవి తపస్సు చేసి, తరువాత నలకూబరుడు ఆమె కుమారుడిగా జన్మించాడు.
విధినాప్యత్ర సంపూజ్యా గౌరీ సర్వవిధానవిత్
ఇక్కడ కూడా, అన్ని విధానాలు తెలిసినవాడు, గౌరీ దేవిని నిర్ణీత విధిగా పూజించాలి.
మార్గశీర్ష తృతీయాయాం శుక్లాయాం కలశోపరి
మార్గశిర మాసంలో, శుక్లపక్ష తృతీయ రోజున, ఒక కలశం మీద,
అవిచ్ఛిన్నం నవీనం చ రజనీరాగరంజితమ్
కొత్తది, విరిగిపోని, రాత్రిపూట పరిమళించే పువ్వులతో అలంకరించబడినదాన్ని,
తస్యోపరి శుభం పద్మం రవిరశ్మివికాసితమ్
ఆ కలశం మీద, సూర్యకిరణాలతో వికసించిన అందమైన పద్మాన్ని,
విధిం సంపూజయేద్భక్త్యా రత్నపట్టాబంరాదిభిః
రత్నాల పట్టు వస్త్రాలు మరియు ఇతర అలంకారాలతో, భక్తితో ఆ విధానాన్ని పూజించాలి.
సుగంధైశ్చందనాద్యైశ్చ కర్పూర మృగనాభిభిః
మంచి సుగంధద్రవ్యాలు, చందనం, కర్పూరం, జీలకర్ర వంటి పరిమళాలతో,
ధూపైరగురుముఖ్యైశ్చ రమ్యే కుసుమమండపే 4.2.83.
అగరు వంటి ధూపాలతో, అందమైన పుష్పమండపంలో పూజ చేయాలి.
హస్తమాత్రమితే కుండే జాతవేదస ఇత్యృచా
ఒక చేతి పరిమాణం ఉన్న గుంతలో, జాతవేదసు మంత్రాన్ని పఠిస్తూ,
సహస్రకమలానాం చ స్మేరాణాం స్వయమేవ హి
వెయ్యి నవ్వుతున్న పద్మాలను, తానే స్వయంగా,
దద్యాదాచార్యవర్యాయ సాలంకారాం సలక్షణామ్
అలంకారాలతో, లక్షణాలతో కూడిన ఒక పద్మాన్ని గురువుకు సమర్పించాలి.
ప్రాతఃస్నాత్వా చతుర్థ్యాం చ సంపూజ్యాచార్యమాదృతః
నాల్గవ రోజున ఉదయం స్నానం చేసి, గౌరవంతో గురువును పూజించాలి.
సోపస్కరాం చ తాం మృర్తిమాచార్యాయ నివేదయేత్
ఆ మూర్తిని, అవసరమైన ఉపకరణాలతో కూడినదిగా, గురువుకు సమర్పించాలి.
నమో విశ్వవిధానజ్ఞే విధే వివిధకారిణి
ఈ జగత్తు వ్యవస్థను తెలిసినవాడైన, ఎన్నో కార్యాలు చేసే సృష్టికర్తకు నమస్కారం.
సహసం భోజయిత్వాథ ద్విజానాం భక్తిపూర్వకమ్
తర్వాత, ద్విజులకు భక్తితో భోజనం పెట్టాలి.
ఇత్థమేతద్వ్రతం రాజంశ్చికీర్షామి త్వయా సహ
ఇలా, ఓ రాజా, నేను ఈ వ్రతాన్ని నీతో కలిసి చేయాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఇతి భూపాలవర్యేణ శ్రుత్వా సంహృష్టచేతసా
ఈ మాటలు భూపాలుడి నుండి విని, హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
తయాథ ప్రార్థితా గౌరీ గర్భిణ్యా భక్తితోషితా 4.2.83.
ఆ గర్భిణి భక్తితో ప్రార్థించగా, గౌరీ తాను సంతుష్టిగా ఆమె కోరికను మంజూరు చేసింది.
జాతమాత్రో వ్రజేత్స్వర్గం పునగయాతి చాత్ర వై
ఆ బిడ్డ పుట్టిన వెంటనే స్వర్గానికి వెళ్ళి, మళ్ళీ ఇక్కడికి తిరిగి వస్తాడు.
వినైవ స్తన్యపానేన షోడశాబ్దాకృతిః క్షణాత్
పాలు కూడా తాగకుండానే, క్షణంలోనే పదహారు సంవత్సరాల యువకుడిలా రూపాన్ని పొందుతాడు.
మృడాన్యాపి తథేత్యుక్తా రాజ్ఞీ భక్త్యాతితుష్టయా
మృడానీ అంగీకరించగా, రాణి భక్తితో ఎంతో సంతృప్తి పొందింది.
హితైరమాత్యైరథ సా విజ్ఞప్తారిష్టసంస్థితా
ఆమెకు అపశకునం కలిగినప్పుడు, మంచి మనసున్న మంత్రులు ఆమెకు సలహా ఇచ్చారు.
సా మంత్రివాక్యమాకర్ణ్య కేవలం పతిదేవతా
మంత్రుల మాటలు విని, ఆమె తన భర్తనే దేవతగా భావించింది.
ధాత్రేయికాం సమాకార్య ప్రాహేదం సా నృపాంగనా
రాజకుమార్తె ధాత్రిని పిలిపించి, ఆమెతో ఇలా చెప్పింది.
తదగ్రే స్థాపయిత్వాముం బాలం ధాత్రేయికే వద
ఆమె బిడ్డను ఆమె ముందు ఉంచి, ధాత్రికి ఇలా చెప్పింది.