తస్యా వాప్యాశ్చతుర్దిక్షు పూజితాని దహంత్యఘమ్
ఆ వాపిక నాలుగు దిక్కులలో పూజించబడే దేవతలు పాపాలను దహించేస్తారు.
హరస్య వృషభేణైవ స్థాపితం తత్స్వభక్తితః 4.2.66.
ఆదేవతను హరుడు తన వృషభంతో భక్తితో ప్రతిష్టించాడు.
వృషేశ్వరాదుదీచ్యాం తు గంధర్వేశ్వరసంజ్ఞితమ్
వృషేశ్వరానికి ఉత్తరంగా గంధర్వేశ్వర అనే లింగం ఉంది.
గంధర్వేశ్వరమభ్యర్చ్య దత్త్వా దానాని శక్తితః
గంధర్వేశ్వరుని పూజించి, తన శక్తికి తగినంత దానం చేసిన తర్వాత,
కర్కోటనామా నాగోస్తి గన్ధర్వేశ్వరపూర్వతః
గంధర్వేశ్వరునికి తూర్పున కర్కోట అనే నాగుడు ఉన్నాడు.
తస్యాం వాప్యాం నరః స్నాత్వా కర్కోటేశం సమర్చ్య చ
ఆ వాపికలో స్నానం చేసి, కర్కోటేశ్వరుని పూజించినవాడు...
కర్కోట నాగో యైర్దృష్టస్తద్వాప్యాం విహితోదకైః
ఆ చెరువులో కర్కోటనాగుని ఎవరు చూశారో, వారు అక్కడ కట్టుబడి స్నానాలు చేసి చూశారు.
కర్కోటేశాత్ప్రతీచ్యాం తు ధుంధుమారీశ్వరాభిధమ్
ఆ కర్కోటునాగుని పడమటవైపు ధుంధుమారేశ్వరుడు అనే దేవుడు ఉన్నాడు.
పురూరవేశ్వరం లింగం తదుదీచ్యాం వ్యవస్థితమ్
ఆ దిక్కుకు ఉత్తరంగా పురూరవేశ్వర లింగం ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది.
దిగ్గజేనార్చితం లింగం సుప్రతీకేన తత్పురః
దాని ముందుగా దిక్పాలకుడైన సుప్రతీకుడు ఆ లింగాన్ని పూజిస్తున్నాడు.
సరశ్చ సుప్రతీకాఖ్యం తత్పురో భాసతే మహత్
దాని ముందు సుప్రతీక అనే గొప్ప సరస్సు ప్రకాశిస్తోంది.
తత్రాస్త్యేకా మహాగౌరీ నామ్నా విజయభైరవీ 4.2.66.
అక్కడ మహాగౌరీ అనే ఒక గొప్ప దేవత, విజయభైరవీ అని పిలవబడుతుంది.
వరణాయాస్తటే రమ్యే గణౌ హుండనముండనౌ
వరణా నది అందమైన తీరంలో హుండనుడు, ముండనుడు అనే ఇద్దరు గణులు ఉన్నారు.
తౌ ద్రష్టవ్యౌ ప్రయత్నేన క్షేత్రనిర్విఘ్న హేతవే
క్షేత్రంలో ఆటంకాలు తొలగించేందుకు, ఆ ఇద్దరినీ జాగ్రత్తగా దర్శించాలి.
స్కంద ఉవాచ ఇల్వలారే కథామేకాం శృణుష్వావహితో భవ
స్కందుడు ఇలా అన్నాడు: ఇల్వలారా, ఒక కథను శ్రద్ధగా విను.
ఏకదాద్రీంద్రమాలోక్య మేనా సంహృష్టమానసమ్
ఒకసారి పర్వతాధిపతిని చూసి, మేనాదేవికి హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
వివాహసమయాదూర్ధ్వం తస్యా గౌర్యా గిరీశ్వర
పర్వతేశ్వరా, ఆ గౌరీ వివాహ సమయం తరువాత,
స వృషేంద్రగతిర్దేవో భస్మోరగ విభూషణః
ఆ భగవంతుడు, బస్మంతో, పాములతో అలంకరించబడి, వృషభాధిపతిని దర్శించడానికి వెళ్లాడు.
అష్టౌ యా మాతరో దృష్టా బ్రాహ్మీ ప్రభృతయః ప్రియ
బ్రాహ్మీ మొదలైన ఎనిమిది మాతృకలు అక్కడ కనిపించారు, ప్రియమైనవాడా.
తస్యైకస్య న కోప్యన్యోస్త్యద్వితీయస్య శూలినః
వాటిలో ఒక్కదానికి కూడా ఇంకొకరితో సంబంధం లేదు, రెండవది మాత్రం త్రిశూలధారుడికి చెందింది.
తస్యాః ప్రియాయా వాక్యేన తదపత్యప్రియో గిరిః
తన ప్రియమైన భార్య మాట విని, ఆ పర్వతుడు తన సంతానంపై ప్రేమను కోల్పోయాడు.
నితరాం బాధతే ప్రేమ తదదృష్ట్యగ్నిదూషితమ్ ।।4.2.66.
ఆమె దూరంగా ఉండటంతో, ప్రేమ అతనిని బాగా బాధిస్తోంది.
యదా ప్రభృతి సా గౌరీ నిర్గతా మమ సద్మతః
ఆ గౌరీ నా ఇంటిని వదిలి వెళ్లినప్పటి నుండి,
తదాలాపామృతధయౌ న మే శబ్దగ్రహౌ ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, అప్పటి నుండి ఆమె మాటల అమృతాన్ని నా చెవులు వినలేకపోతున్నాయి.
జైవాతృకీ యతోహ్నః స్యాద్దూరీభూతా దృశోర్మమ
జైవాత్రికీ రాత్రిపూట నా చూపుకు దూరంగా ఉండిపోతుంది.
ఇత్యుక్త్వాదాయ రత్నాని వాసాంసి వివిధాని చ
అని చెప్పి, ఆభరణాలు మరియు色色మైన వస్త్రాలు తీసుకున్నాడు.
అగస్త్య ఉవాచ కాని కాని చ రత్నాని కియంత్యపి చ షణ్ముఖ
అగస్త్యుడు ఇలా అడిగాడు: ఏవి ఆ రత్నాలు? అవి ఎంతమందివి, షణ్ముఖా?
తులా ముక్తాఫలానాం తు కోటిద్వయ పరీమితాః
ముత్యాల తూకం రెండు కోట్ల వరకు ఉంది.
నవలక్షాధికం విప్ర షడస్రాణాం సుతేజసామ్
ఓ మునీశ్వరా, ఆరు కోణాలున్న, ప్రకాశవంతమైన రత్నాలు తొమ్మిది లక్షలకు మించి ఉన్నాయి.
కోటయః పద్మరాగాణాం పంచావైహి తులా మునే
ఓ మునీ, పద్మరాగ రత్నాలు కోట్ల కొద్దీ ఉన్నాయి, అవి అయిదు తూకాల్లో కొలిచారు.