యః స్నాతో నాగపంచమ్యాం కుండే వాసుకిసంజ్ఞితే
నాగపంచమి రోజున వాసుకి అనే కుండంలో ఎవరైనా స్నానం చేస్తే,
కర్తవ్యా నాగపఞ్చమ్యాం యాత్రా వర్షాసు తత్ర వై 4.2.66.
వర్షాకాలంలో నాగపంచమి రోజున అక్కడ యాత్ర చేయడం తప్పనిసరి.
తత్కుణ్డాత్పశ్చిమే భాగే లింగం వై తక్షకేశ్వరమ్
ఆ కుండానికి పడమటవైపు తక్షకేశ్వర లింగం ఉంది.
మునేస్తస్యోత్తరే భాగే కుణ్డం తక్షకసంజ్ఞితమ్
ఆ మునికి ఉత్తర దిశగా తక్షక అనే కుండం ఉంది.
తత్కుణ్డాదుత్తరే భాగే క్షేత్రం క్షేమకరః సదా
ఆ కుండానికి ఉత్తరంగా ఎప్పుడూ శుభాన్ని కలిగించే క్షేత్రం ఉంది.
భైరవస్య మహాక్షేత్రం తద్వై సాధకసిద్ధిదమ్
అక్కడ భైరవుని మహాక్షేత్రం ఉంది, అది సాధకులకు సిద్ధిని ఇస్తుంది.
తత్ర చణ్డీ మహాముణ్డా భక్తవిఘ్నోపశాంతిదా। బలిపూజోపహారాద్యైః పూజ్యా స్వాభీష్టసిద్ధయే
అక్కడ చండీ మహాముండా భక్తుల అడ్డంకులను తొలగిస్తుంది; ఆమెను బలి, పూజ, నైవేద్యాలతో ఆరాధిస్తే కోరిన ఫలితాలు లభిస్తాయి.
తస్యా యాత్రాం తు యః కుర్యాన్మహాష్టమ్యాం నరోత్తమః
మహాష్టమి రోజున ఆమె యాత్రను చేసే ఉత్తముడు,
మహాముణ్డా ప్రతీచ్యాం తు చతుఃసాగరవాపికా
మహాముండా పడమటవైపు చతుఃసాగర అనే వాపిక ఉంది.
మహాప్రసిద్ధం తత్స్థానం చతుఃసాగరసంజ్ఞితమ్
ఆ ప్రదేశం చతుఃసాగర అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
తస్యా వాప్యాశ్చతుర్దిక్షు పూజితాని దహంత్యఘమ్
ఆ వాపిక నాలుగు దిక్కులలో పూజించబడే దేవతలు పాపాలను దహించేస్తారు.
హరస్య వృషభేణైవ స్థాపితం తత్స్వభక్తితః 4.2.66.
ఆదేవతను హరుడు తన వృషభంతో భక్తితో ప్రతిష్టించాడు.
వృషేశ్వరాదుదీచ్యాం తు గంధర్వేశ్వరసంజ్ఞితమ్
వృషేశ్వరానికి ఉత్తరంగా గంధర్వేశ్వర అనే లింగం ఉంది.
గంధర్వేశ్వరమభ్యర్చ్య దత్త్వా దానాని శక్తితః
గంధర్వేశ్వరుని పూజించి, తన శక్తికి తగినంత దానం చేసిన తర్వాత,
కర్కోటనామా నాగోస్తి గన్ధర్వేశ్వరపూర్వతః
గంధర్వేశ్వరునికి తూర్పున కర్కోట అనే నాగుడు ఉన్నాడు.
తస్యాం వాప్యాం నరః స్నాత్వా కర్కోటేశం సమర్చ్య చ
ఆ వాపికలో స్నానం చేసి, కర్కోటేశ్వరుని పూజించినవాడు...
కర్కోట నాగో యైర్దృష్టస్తద్వాప్యాం విహితోదకైః
ఆ చెరువులో కర్కోటనాగుని ఎవరు చూశారో, వారు అక్కడ కట్టుబడి స్నానాలు చేసి చూశారు.
కర్కోటేశాత్ప్రతీచ్యాం తు ధుంధుమారీశ్వరాభిధమ్
ఆ కర్కోటునాగుని పడమటవైపు ధుంధుమారేశ్వరుడు అనే దేవుడు ఉన్నాడు.
పురూరవేశ్వరం లింగం తదుదీచ్యాం వ్యవస్థితమ్
ఆ దిక్కుకు ఉత్తరంగా పురూరవేశ్వర లింగం ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది.
దిగ్గజేనార్చితం లింగం సుప్రతీకేన తత్పురః
దాని ముందుగా దిక్పాలకుడైన సుప్రతీకుడు ఆ లింగాన్ని పూజిస్తున్నాడు.
సరశ్చ సుప్రతీకాఖ్యం తత్పురో భాసతే మహత్
దాని ముందు సుప్రతీక అనే గొప్ప సరస్సు ప్రకాశిస్తోంది.
తత్రాస్త్యేకా మహాగౌరీ నామ్నా విజయభైరవీ 4.2.66.
అక్కడ మహాగౌరీ అనే ఒక గొప్ప దేవత, విజయభైరవీ అని పిలవబడుతుంది.
వరణాయాస్తటే రమ్యే గణౌ హుండనముండనౌ
వరణా నది అందమైన తీరంలో హుండనుడు, ముండనుడు అనే ఇద్దరు గణులు ఉన్నారు.
తౌ ద్రష్టవ్యౌ ప్రయత్నేన క్షేత్రనిర్విఘ్న హేతవే
క్షేత్రంలో ఆటంకాలు తొలగించేందుకు, ఆ ఇద్దరినీ జాగ్రత్తగా దర్శించాలి.
స్కంద ఉవాచ ఇల్వలారే కథామేకాం శృణుష్వావహితో భవ
స్కందుడు ఇలా అన్నాడు: ఇల్వలారా, ఒక కథను శ్రద్ధగా విను.
ఏకదాద్రీంద్రమాలోక్య మేనా సంహృష్టమానసమ్
ఒకసారి పర్వతాధిపతిని చూసి, మేనాదేవికి హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
వివాహసమయాదూర్ధ్వం తస్యా గౌర్యా గిరీశ్వర
పర్వతేశ్వరా, ఆ గౌరీ వివాహ సమయం తరువాత,
స వృషేంద్రగతిర్దేవో భస్మోరగ విభూషణః
ఆ భగవంతుడు, బస్మంతో, పాములతో అలంకరించబడి, వృషభాధిపతిని దర్శించడానికి వెళ్లాడు.
అష్టౌ యా మాతరో దృష్టా బ్రాహ్మీ ప్రభృతయః ప్రియ
బ్రాహ్మీ మొదలైన ఎనిమిది మాతృకలు అక్కడ కనిపించారు, ప్రియమైనవాడా.
తస్యైకస్య న కోప్యన్యోస్త్యద్వితీయస్య శూలినః
వాటిలో ఒక్కదానికి కూడా ఇంకొకరితో సంబంధం లేదు, రెండవది మాత్రం త్రిశూలధారుడికి చెందింది.