ఉత్తరే చాత్ర దిగ్భాగే సోమతీర్థమితి స్మృతమ్ 1.3.1.7.
ఇక్కడ ఉత్తర దిశలో సోమతీర్థం అని పిలవబడుతుంది.
ఐశానే చాత్ర దిగ్భాగే విష్ణుతీర్థమితి స్మృతమ్
ఇక్కడ ఈశాన్య దిశలో విష్ణుతీర్థం అని గుర్తించబడింది.
మార్కణ్డేయః పురా దేవి ప్రార్థయామాస శంకరమ్
ఓ దేవీ! ఒకసారి మార్కండేయుడు శంకరుని ప్రార్థించాడు.
బహూనామిహ తీర్థానామేకత్ర స్యాత్సమాగమః
ఇక్కడ ఎన్నో తీర్థాలు ఒకచోట చేరాలని కోరాడు.
ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా దేవదేవ ఉమాపతిః
అతని మాటలు విని దేవతల దేవుడు, ఉమాపతి,
సన్నిధిం మమ సంప్రాప్తః సేవతే గూఢరూపతః
నా సమీపానికి రహస్యంగా వచ్చి సేవ చేస్తున్నాడు.
నాన్యదన్వేషణీయం తే తీర్థమత్ర మహామునే
మహామునీ! ఇక్కడ నీకు వేరే తీర్థాన్ని వెతకాల్సిన అవసరం లేదు.
తస్మాద్భక్తియుతైర్నిత్యం సర్వతీర్థసమాగమః
కాబట్టి భక్తితో ఉన్నవారికి ఎప్పుడూ అన్ని తీర్థాల సమాగమం ఇక్కడ కలుగుతుంది.
ఇతి దేవి పురా దేవో మార్కడేయాయ శంకరః
ఓ దేవీ! అప్పట్లో శంకరుడు మార్కండేయునికి ఇలా చెప్పాడు.
సదోపహారవేలాయాం దృశ్యాని కిల మానవైః
బలిప్రదాన సమయంలో ఇవన్నీ మనుషులకు కనిపిస్తాయి.
వ్రతం తీర్థం తపో వేదా యజ్ఞాశ్చ నియమాదయః 1.3.1.7.
వ్రతాలు, తీర్థాలు, తపస్సు, వేదాలు, యజ్ఞాలు, నియమాలు— ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్నాయి.
నిశమ్య వాక్యం మునిపుంగవస్య ప్రసేదుషీ పర్వతరాజపుత్రీ
మహాముని మాటలు విని పర్వతరాజ కుమార్తె ఆనందించింది.
అహం కృతార్థా తపతాం వరిష్ఠ త్వత్సంగమాత్సంప్రతి తీర్థజాలమ్
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నీతో కలిసినందుకు నాకు జీవితంలో సార్థకత కలిగింది. నీవు పవిత్ర తీర్థాల సమాహారమే.
కథం గిరీశః పునరత్ర దేవః స్ఫురన్మహావహ్నివపుర్ధరోఽపి
పర్వతాధిపతి అయిన దేవుడు, అగ్నిలా ప్రకాశించే రూపంతో ఉన్నా, ఇక్కడ మళ్లీ ఎలా ప్రత్యక్షమయ్యాడు?
ఆదిష్టస్తీర్థయాత్రార్థమహం లింగాని వీక్షితుమ్
తీర్థయాత్ర చేయమని ఆజ్ఞాపించబడి, నేను లింగాలను దర్శించేందుకు బయలుదేరాను.
రుద్రక్షేత్రే చ కేదారే తథా బదరికాశ్రమే
రుద్రక్షేత్రానికి, కేదారానికి, అలాగే బదరికాశ్రమానికి కూడా వెళ్లాను.
కాంచీముఖ్యాసు పుణ్యాసు పురీష్వప్యగమం తదా
ఆ సమయంలో, కాంచీ ప్రధానంగా ఉన్న పవిత్ర నగరాలన్నింటినీ సందర్శించాను.
స్థాపితాని చ లింగాని స్వయంభూని చ దృష్టవాన్
అక్కడ ప్రతిష్ఠించబడిన లింగాలను, స్వయంభూ లింగాలను కూడా నేను చూశాను.
సేవమానః సశిష్యోఽహం పర్యటన్పృథివీమిమామ్
నా శిష్యులతో కలిసి సేవ చేస్తూ, ఈ భూమిని చుట్టుకొచ్చాను.
తపాంసి యజ్ఞకర్మాణి కుర్వన్భూమిం సమాచరన్
తపస్సు, యజ్ఞకర్మలు చేస్తూ, భూమిని సంచరించాను.
సర్వాణి భువి పుణ్యాని దేశమేతముపాశ్రయమ్
భూమిపై ఉన్న అన్ని పవిత్రస్థలాలను దర్శించి, ఈ ప్రాంతానికి వచ్చాను.
అరుణాద్రిరితిఖ్యాతం పర్వతం లింగమైక్షిషి
అరుణాద్రి అని ప్రసిద్ధమైన పర్వతాన్ని, అక్కడి లింగాన్ని కూడా చూశాను.
కందమూలఫలాహారా దృష్టాః శోణాద్రి సేవకాః
కందమూలఫలాలను భోజనంగా తీసుకుంటూ ఉండే శోణాద్రి సేవకులను చూశాను.
ఆద్యేన బ్రహ్మణా పూర్వమర్చితం దివ్యచక్షుషా ।। 1.3.1.8.
ఆ లింగాన్ని ప్రాచీన కాలంలో బ్రహ్మదేవుడు దివ్యదృష్టితో ఆరాధించాడు.
ఇతి వేదా స్తువంతి త్వామరుణాద్రీశ సంతతమ్
అరుణాద్రీశ్వరా, వేదాలు నిన్ను ఎప్పుడూ స్తుతిస్తూ ఉంటాయి.
సర్వవేదస్వరూపాయ నిత్యాయామృతమూర్త్తయే
నీవే అన్ని వేదాల స్వరూపుడవు, నిత్యుడవు, అమృతమయ రూపాన్ని కలిగివున్నవాడు.
భక్తవాత్సల్యపూర్ణాయ పుణ్యాయ పురభేదినే
భక్తులపై అపారమైన ప్రేమ కలిగినవాడవు, పవిత్రుడవు, పురాలను ధ్వంసించినవాడవు.
భువి లబ్ధవతా భూయో నాన్యత్కార్యం తపః క్వచిత్
ఈ భూమిపై నిన్ను పొందిన తరువాత, ఇక ఎక్కడా తపస్సు చేయాల్సిన అవసరం లేదు.
ప్రార్థయతే స్వయం వాసాన్దేవాశ్చాత్ర త్వదాశ్రయే
ఈ స్థలంలో దేవతలే నీవు ఉన్న చోట నివసించాలనే కోరికతో వస్తారు.
అన్యత్కృతం తపః సర్వం త్వద్దర్శనఫలం మమ
నేను చేసిన అన్ని తపస్సుల ఫలం, నిన్ను దర్శించడమే.