ఉపనీయ చ వై శిష్యం వేదమధ్యాపయేద్ద్విజః
శిష్యుడిని ఉపనయనం చేసి, బ్రాహ్మణుడు వేదాన్ని బోధించాలి.
యోధ్యాపయేదేకదేశం శ్రుతేరంగాన్యథాపి వా
వేదంలో ఒక్క భాగాన్ని లేదా దాని ఉపాంగాలను ఎవరు బోధించినా—
యథావిధి నిషేకాది యః కర్మ కురుతే ద్విజః
బ్రాహ్మణుడు నియమం ప్రకారం గర్భధారణ మొదలుకొని అన్ని కర్మలను నిర్వహిస్తే—
అగ్న్యాధేయం పాకయజ్ఞానగ్నిష్టోమాదికాన్మఖాన్
అగ్ని ప్రతిష్ఠ, పాకయజ్ఞాలు, అగ్నిష్టోమాది మహాయజ్ఞాలు— ఇవన్నీ చేయాలి.
ఉపాధ్యాయాద్దశాచార్య ఆచార్యాత్తు శతం పితా
ఉపాధ్యాయుని దగ్గర నుండి పది రెట్లు, ఆచార్యుని దగ్గర వంద రెట్లు, తండ్రి నుండి—
విప్రాణాం జ్ఞానతో జ్యైష్ఠ్యం బాహుజానాం తు వీర్యతః
బ్రాహ్మణులలో జ్ఞానంతో పెద్దతనం, క్షత్రియులలో శక్తితో పెద్దతనం వస్తుంది.
స్వప్నే సిక్త్వా బ్రహ్మచారీ ద్విజః శుక్రమకామతః 4.1.36.
బ్రహ్మచారి అయిన ద్విజుడు కలలో అనుకోకుండా శుక్లాన్ని స్రవిస్తే—
స్వధర్మనిరతానాం చ వేదయజ్ఞక్రియావతామ్
తమ ధర్మంలో నిష్టతో ఉండి, వేదపఠనం, యజ్ఞకర్మల్లో నిమగ్నమైనవారిలో—
అకృత్వా భైక్ష్యచరణమసమిధ్య హుతాశనమ్
భిక్షాటన చేయకుండా, హోమాగ్ని ప్రज్వలించకుండా,
యథేష్టచేష్టో నభవేద్గురోర్నయనగోచరే
ఆచార్యుడు ఎదుట ఉన్నప్పుడు, మన ఇష్టం వచ్చినట్లు ప్రవర్తించకూడదు.
గురునిందాభవేద్యత్ర పరివాదస్తు యత్ర చ
ఎక్కడైనా గురువును నిందించటం, అపహాస్యం చేయటం ఉంటే,
ఖరో గురోః పరీవాదాచ్ఛ్వా భవేద్గురునిందకః
గురువు మీద అపహాస్యం చేస్తే గాడిదగా, నిందిస్తే కుక్కగా జన్మిస్తారు.
నాభివాద్యా గురోః పత్నీ స్పృష్ట్వాంఘ్రీ యువతీ సతీ
గురువు భార్య యౌవనవయస్సులో ఉన్నా, పాదాలు తాకిన తర్వాత ఆమెను నమస్కరించకూడదు.
స్వభావశ్చంచలః స్త్రీణాం దోషః పుంసామతః స్మృతః
స్త్రీలకు సహజంగా చంచలత్వం ఉంటుందని, అది పురుషుల దృష్టిలో దోషంగా భావించబడుతుంది.
విద్వాంసమప్యవిద్వాంసం యతస్తాధర్షయంత్యలమ్
దీని వల్ల, వారు పండితులను గానీ, అజ్ఞానులను గానీ సులభంగా ఆకర్షించగలరు.
న మాత్రా న దుహిత్రా వా న స్వస్రైకాంతశీలతా
తల్లి, కుమార్తె, అక్కాచెల్లెతో ఒంటరిగా ఉండకూడదు.
ప్రయత్నేన ఖనన్యద్వద్భూమేర్వార్యధిగచ్ఛతి 4.1.36.
భూమిని శ్రద్ధగా తవ్వితే నీరు లభించునట్లు,
శయానమభ్యుదయతే బ్రధ్నశ్చేద్బ్రహ్మచారిణమ్
బ్రహ్మచారి నిద్రలో ఉండగా రాత్రిపూట శుక్లస్రావం జరిగితే,
సుతస్య సంభవే క్లేశం సహేతే పితరౌ చ యత్
కొడుకు పుట్టినప్పుడు తల్లిదండ్రులు అనుభవించే బాధ,
అతస్తయోః ప్రియం కుర్యాద్గురోరపి చ సర్వదా
అందువల్ల, వారికి మరియు గురువుకి ఎప్పుడూ ప్రీతికరమైన పనులు చేయాలి.
తేషాం త్రయాణాం శుశ్రూషా పరమం తప ఉచ్యతే
ఈ ముగ్గురికి సేవ చేయడమే అత్యుత్తమ తపస్సు అని చెప్పబడింది.
త్రీనేవామూన్సమారాధ్య త్రీఁల్లోకాన్స జయేత్సుధీః
ఈ ముగ్గురిని సత్కరించి, జ్ఞాని మూడు లోకాలను జయించగలడు.
భూర్లోకం జననీ భక్త్యా భువర్లోకం తథా పితుః
తల్లికి భక్తితో భూలోకాన్ని, తండ్రి ద్వారా భువర్లోకాన్ని పొందుతారు.
ఏతదేవ నృణాం ప్రోక్తం పురుషార్థచతుష్టయమ్
ఇదే మనుషులకు నాలుగు పురుషార్థాలుగా చెప్పబడింది.
అధీత్య వేదాన్వేదౌ వా వేదం వాపి క్రమాద్ద్విజః
వేదాలు లేదా రెండు వేదాలు, లేదా ఒక్క వేదాన్ని క్రమంగా అభ్యసించిన ద్విజుడు,
అవిప్లుత బ్రహ్మచర్యో విశ్వేశానుగ్రహాద్భవేత్
బ్రహ్మచర్యం లో ఎలాంటి విఘ్నం లేకుండా, సమస్త లోకాధిపతి అనుగ్రహంతో లక్ష్యాన్ని సాధిస్తాడు.
కాశీప్రాప్త్యా భవేజ్జ్ఞానం జ్ఞానాన్నిర్వాణమృచ్ఛతి 4.1.36.
కాశీని చేరితే జ్ఞానం కలుగుతుంది; ఆ జ్ఞానంతో ముక్తి లభిస్తుంది.
సదాచారో గృహే యద్వన్న తథాస్త్యాశ్రమాంతరే
ఇంట్లో మంచి ప్రవర్తన ఉండాలి; అది ఇతర జీవిత స్థితులలో కూడా అలాగే ఉండాలి.
గృహాశ్రమాత్పరం నాస్తి యది పత్నీవశంవదా
భార్య భర్త మాట వినేలా ఉంటే, గృహస్థాశ్రమానికి మించినది మరొకటి లేదు.
ఆనుకూల్యం కలత్రం చేత్త్రిదివేనాపి కిం తతః
భార్య అనుకూలంగా ఉంటే, మూడు స్వర్గాలు ఉన్నా అవసరం లేదు.