వేదస్య వదనం ప్రోక్తం గాయత్రీ త్రిపదా పరా
వేదానికి వాక్కు గాయత్రీ అని చెప్పబడింది. అది మూడు పాదాలతో ఉన్న పరమమైన ఛందస్సు.
సహస్రం సాధికం కించిత్త్రికమైతజ్జపన్యమీ
దీనిని వెయ్యి మూడుసార్లు కొంత ఎక్కువగా జపించాలి.
అత్యబ్దమితి యోభ్యస్యేత్ప్రతిఘస్రమనన్యధీః
ఎవరైనా ఏకాగ్రతతో, ఏ ఇతర ఆలోచన లేకుండా, దీన్ని ఒక సంవత్సరానికి మించిన కాలం పాటు అభ్యసిస్తే—
త్రివర్ణమయమోంకారం భూర్భువఃస్వరితి త్రయమ్
ఓం అనే మూడు అక్షరాలతో కూడిన పదం, భూ, భువః, స్వః అనే మూడు పదాలు—
ఏతదక్షరమేనాం చ జపేద్వ్యాహృతిపూర్వికామ్
ఈ అక్షరాన్ని, ముందుగా వ్యాహృతులతో కలిసి జపించాలి.
విధిక్రతోర్దశగుణం జపస్యఫలమశ్నుతే
విధి ప్రకారం జపించిన ఫలితానికి పది రెట్లు ఎక్కువ ఫలితం పొందుతాడు.
ఉపాంశుస్తచ్ఛతగుణః సహస్రో మానసస్తతః
చెవిలో వినిపించేంత మృదువుగా జపిస్తే వంద రెట్లు, మనసులో జపిస్తే వెయ్యి రెట్లు ఎక్కువ ఫలితం వస్తుంది.
అధీత్యవేదాన్వేదౌ వా వేదం వా శక్తితో ద్విజః 4.1.36.
బ్రాహ్మణుడు వేదాలను, లేదా ఒక్క వేదాన్ని, లేదా తన శక్తికి అనుగుణంగా ఎంతైనా చదివినా—
శ్రుతిమేవ సదాభ్యస్యేత్తపస్తప్తుం ద్విజోత్తమః
ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ వేదాన్ని అభ్యసిస్తూ తపస్సు చేయాలి.
హిత్వా శ్రుతేరధ్యయనం యోన్యత్పఠితుమిచ్ఛతి
ఎవరైనా వేదాధ్యయనాన్ని వదిలేసి, వేరే ఏదైనా చదవాలని ఆశిస్తే—
ఉపనీయ చ వై శిష్యం వేదమధ్యాపయేద్ద్విజః
శిష్యుడిని ఉపనయనం చేసి, బ్రాహ్మణుడు వేదాన్ని బోధించాలి.
యోధ్యాపయేదేకదేశం శ్రుతేరంగాన్యథాపి వా
వేదంలో ఒక్క భాగాన్ని లేదా దాని ఉపాంగాలను ఎవరు బోధించినా—
యథావిధి నిషేకాది యః కర్మ కురుతే ద్విజః
బ్రాహ్మణుడు నియమం ప్రకారం గర్భధారణ మొదలుకొని అన్ని కర్మలను నిర్వహిస్తే—
అగ్న్యాధేయం పాకయజ్ఞానగ్నిష్టోమాదికాన్మఖాన్
అగ్ని ప్రతిష్ఠ, పాకయజ్ఞాలు, అగ్నిష్టోమాది మహాయజ్ఞాలు— ఇవన్నీ చేయాలి.
ఉపాధ్యాయాద్దశాచార్య ఆచార్యాత్తు శతం పితా
ఉపాధ్యాయుని దగ్గర నుండి పది రెట్లు, ఆచార్యుని దగ్గర వంద రెట్లు, తండ్రి నుండి—
విప్రాణాం జ్ఞానతో జ్యైష్ఠ్యం బాహుజానాం తు వీర్యతః
బ్రాహ్మణులలో జ్ఞానంతో పెద్దతనం, క్షత్రియులలో శక్తితో పెద్దతనం వస్తుంది.
స్వప్నే సిక్త్వా బ్రహ్మచారీ ద్విజః శుక్రమకామతః 4.1.36.
బ్రహ్మచారి అయిన ద్విజుడు కలలో అనుకోకుండా శుక్లాన్ని స్రవిస్తే—
స్వధర్మనిరతానాం చ వేదయజ్ఞక్రియావతామ్
తమ ధర్మంలో నిష్టతో ఉండి, వేదపఠనం, యజ్ఞకర్మల్లో నిమగ్నమైనవారిలో—
అకృత్వా భైక్ష్యచరణమసమిధ్య హుతాశనమ్
భిక్షాటన చేయకుండా, హోమాగ్ని ప్రज్వలించకుండా,
యథేష్టచేష్టో నభవేద్గురోర్నయనగోచరే
ఆచార్యుడు ఎదుట ఉన్నప్పుడు, మన ఇష్టం వచ్చినట్లు ప్రవర్తించకూడదు.
గురునిందాభవేద్యత్ర పరివాదస్తు యత్ర చ
ఎక్కడైనా గురువును నిందించటం, అపహాస్యం చేయటం ఉంటే,
ఖరో గురోః పరీవాదాచ్ఛ్వా భవేద్గురునిందకః
గురువు మీద అపహాస్యం చేస్తే గాడిదగా, నిందిస్తే కుక్కగా జన్మిస్తారు.
నాభివాద్యా గురోః పత్నీ స్పృష్ట్వాంఘ్రీ యువతీ సతీ
గురువు భార్య యౌవనవయస్సులో ఉన్నా, పాదాలు తాకిన తర్వాత ఆమెను నమస్కరించకూడదు.
స్వభావశ్చంచలః స్త్రీణాం దోషః పుంసామతః స్మృతః
స్త్రీలకు సహజంగా చంచలత్వం ఉంటుందని, అది పురుషుల దృష్టిలో దోషంగా భావించబడుతుంది.
విద్వాంసమప్యవిద్వాంసం యతస్తాధర్షయంత్యలమ్
దీని వల్ల, వారు పండితులను గానీ, అజ్ఞానులను గానీ సులభంగా ఆకర్షించగలరు.
న మాత్రా న దుహిత్రా వా న స్వస్రైకాంతశీలతా
తల్లి, కుమార్తె, అక్కాచెల్లెతో ఒంటరిగా ఉండకూడదు.
ప్రయత్నేన ఖనన్యద్వద్భూమేర్వార్యధిగచ్ఛతి 4.1.36.
భూమిని శ్రద్ధగా తవ్వితే నీరు లభించునట్లు,
శయానమభ్యుదయతే బ్రధ్నశ్చేద్బ్రహ్మచారిణమ్
బ్రహ్మచారి నిద్రలో ఉండగా రాత్రిపూట శుక్లస్రావం జరిగితే,
సుతస్య సంభవే క్లేశం సహేతే పితరౌ చ యత్
కొడుకు పుట్టినప్పుడు తల్లిదండ్రులు అనుభవించే బాధ,
అతస్తయోః ప్రియం కుర్యాద్గురోరపి చ సర్వదా
అందువల్ల, వారికి మరియు గురువుకి ఎప్పుడూ ప్రీతికరమైన పనులు చేయాలి.