ప్రోక్తోసావుపకుర్వాణో ద్వితీయస్తత్ర నైష్ఠికః
అతడిని ఉపకుర్వాణుడు అంటారు; రెండవవాడిని ఆ సందర్భంలో నైష్ఠికుడు అంటారు.
గృహాశ్రమం సమాశ్రిత్య యః పునర్బ్రహ్మచర్యభాక్
గృహస్థాశ్రమంలోకి ప్రవేశించినవాడు మళ్లీ బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని చేపడితే,
అనాశ్రమీ న తిష్ఠేత దినమేకమపి ద్విజః
ఒక ద్విజుడు ఒక్కరోజైనా ఆశ్రమానికి చెందకుండా ఉండకూడదు.
జపం హోమం వ్రతం దానం స్వాధ్యాయం పితృతర్పణమ్
జపం, హోమం, వ్రతం, దానం, స్వాధ్యాయం, పితృదేవతలకు తర్పణం —
మేఖలాజినదండాశ్చ లింగం స్యాద్బ్రహ్మచారిణః
మెఖల, మృగచర్మం, దండం ఇవి బ్రహ్మచారికి గుర్తులు.
త్రిదండాది యతేరుక్తముపలక్షణమత్ర వై
త్రిదండం మొదలైనవి యతులకు గుర్తులుగా ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.
జీర్ణం కమండలుం దండముపవీతాజినే అపి
పాత కమండలు, దండం, యజ్ఞోపవీతం, మృగచర్మం — ఇవన్నీ
విదధ్యాత్షోడశే వర్షే కేశాంతకర్మ చ క్రమాత్ 4.1.36.
పదహారు సంవత్సరాల వయస్సులో క్రమంగా కేశాంతకర్మ చేయాలి.
తపో యజ్ఞ వ్రతేభ్యశ్చ సర్వస్మాచ్ఛుభకర్మణః
తపస్సు, యజ్ఞం, వ్రతాలు ఇవన్నీ శుభకర్మలు.
వేదారంభే విసర్గే చ విదధ్యాత్ప్రణవం సదా
వేదపఠనం ప్రారంభం, ముగింపు సమయంలో ఎప్పుడూ ప్రణవాన్ని ఉచ్చరించాలి.
వేదస్య వదనం ప్రోక్తం గాయత్రీ త్రిపదా పరా
వేదానికి వాక్కు గాయత్రీ అని చెప్పబడింది. అది మూడు పాదాలతో ఉన్న పరమమైన ఛందస్సు.
సహస్రం సాధికం కించిత్త్రికమైతజ్జపన్యమీ
దీనిని వెయ్యి మూడుసార్లు కొంత ఎక్కువగా జపించాలి.
అత్యబ్దమితి యోభ్యస్యేత్ప్రతిఘస్రమనన్యధీః
ఎవరైనా ఏకాగ్రతతో, ఏ ఇతర ఆలోచన లేకుండా, దీన్ని ఒక సంవత్సరానికి మించిన కాలం పాటు అభ్యసిస్తే—
త్రివర్ణమయమోంకారం భూర్భువఃస్వరితి త్రయమ్
ఓం అనే మూడు అక్షరాలతో కూడిన పదం, భూ, భువః, స్వః అనే మూడు పదాలు—
ఏతదక్షరమేనాం చ జపేద్వ్యాహృతిపూర్వికామ్
ఈ అక్షరాన్ని, ముందుగా వ్యాహృతులతో కలిసి జపించాలి.
విధిక్రతోర్దశగుణం జపస్యఫలమశ్నుతే
విధి ప్రకారం జపించిన ఫలితానికి పది రెట్లు ఎక్కువ ఫలితం పొందుతాడు.
ఉపాంశుస్తచ్ఛతగుణః సహస్రో మానసస్తతః
చెవిలో వినిపించేంత మృదువుగా జపిస్తే వంద రెట్లు, మనసులో జపిస్తే వెయ్యి రెట్లు ఎక్కువ ఫలితం వస్తుంది.
అధీత్యవేదాన్వేదౌ వా వేదం వా శక్తితో ద్విజః 4.1.36.
బ్రాహ్మణుడు వేదాలను, లేదా ఒక్క వేదాన్ని, లేదా తన శక్తికి అనుగుణంగా ఎంతైనా చదివినా—
శ్రుతిమేవ సదాభ్యస్యేత్తపస్తప్తుం ద్విజోత్తమః
ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ వేదాన్ని అభ్యసిస్తూ తపస్సు చేయాలి.
హిత్వా శ్రుతేరధ్యయనం యోన్యత్పఠితుమిచ్ఛతి
ఎవరైనా వేదాధ్యయనాన్ని వదిలేసి, వేరే ఏదైనా చదవాలని ఆశిస్తే—
ఉపనీయ చ వై శిష్యం వేదమధ్యాపయేద్ద్విజః
శిష్యుడిని ఉపనయనం చేసి, బ్రాహ్మణుడు వేదాన్ని బోధించాలి.
యోధ్యాపయేదేకదేశం శ్రుతేరంగాన్యథాపి వా
వేదంలో ఒక్క భాగాన్ని లేదా దాని ఉపాంగాలను ఎవరు బోధించినా—
యథావిధి నిషేకాది యః కర్మ కురుతే ద్విజః
బ్రాహ్మణుడు నియమం ప్రకారం గర్భధారణ మొదలుకొని అన్ని కర్మలను నిర్వహిస్తే—
అగ్న్యాధేయం పాకయజ్ఞానగ్నిష్టోమాదికాన్మఖాన్
అగ్ని ప్రతిష్ఠ, పాకయజ్ఞాలు, అగ్నిష్టోమాది మహాయజ్ఞాలు— ఇవన్నీ చేయాలి.
ఉపాధ్యాయాద్దశాచార్య ఆచార్యాత్తు శతం పితా
ఉపాధ్యాయుని దగ్గర నుండి పది రెట్లు, ఆచార్యుని దగ్గర వంద రెట్లు, తండ్రి నుండి—
విప్రాణాం జ్ఞానతో జ్యైష్ఠ్యం బాహుజానాం తు వీర్యతః
బ్రాహ్మణులలో జ్ఞానంతో పెద్దతనం, క్షత్రియులలో శక్తితో పెద్దతనం వస్తుంది.
స్వప్నే సిక్త్వా బ్రహ్మచారీ ద్విజః శుక్రమకామతః 4.1.36.
బ్రహ్మచారి అయిన ద్విజుడు కలలో అనుకోకుండా శుక్లాన్ని స్రవిస్తే—
స్వధర్మనిరతానాం చ వేదయజ్ఞక్రియావతామ్
తమ ధర్మంలో నిష్టతో ఉండి, వేదపఠనం, యజ్ఞకర్మల్లో నిమగ్నమైనవారిలో—
అకృత్వా భైక్ష్యచరణమసమిధ్య హుతాశనమ్
భిక్షాటన చేయకుండా, హోమాగ్ని ప్రज్వలించకుండా,
యథేష్టచేష్టో నభవేద్గురోర్నయనగోచరే
ఆచార్యుడు ఎదుట ఉన్నప్పుడు, మన ఇష్టం వచ్చినట్లు ప్రవర్తించకూడదు.