తస్యైవం బ్రువతో ధాతుః క్రతుర్నారాయణాంశజః
అలా ధాతా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, నారాయణాంశంలో పుట్టిన యజ్ఞుడు,
అవిజ్ఞాయ పరం తత్త్వం కిమేతత్ప్రతిపాద్యతే
పరమసత్యాన్ని తెలుసుకోకుండానే, ఇది ఏమి వివరించబడుతోంది?
అహం కర్తా హి లోకానాం యజ్ఞో నారాయణః పరః
నేనే లోకాల సృష్టికర్తను; పరమయజ్ఞుడు నారాయణుడు.
అహమేవ పరం జ్యోతిరహమేవ పరా గతిః
నేనే పరమజ్యోతి; నేనే పరమగమ్యం.
ఏవం విప్ర కృతౌ మోహాత్పరస్పరజయైషిణౌ 4.1.31.
ఇలా, బ్రాహ్మణా, కృతయుగంలో మాయ వల్ల ఇద్దరూ పరస్పరం గెలవాలని ఆశించారు.
యూయమేవ న సందేహః కిం తత్త్వం ప్రతితిష్ఠత
మీరు నిజంగా, సందేహం లేకుండా, సత్యంలో నిలబడటం లేదు.
శ్రుతయ ఊచుః యది మాన్యా వయం దేవౌ సృష్టిస్థితికరౌ విభూ
వేదాలు పలికాయి: దేవతలారా, మేము ఈ సృష్టికి కర్తలు, పోషకులు అని మీరు గౌరవిస్తే—
శ్రుత్యుక్తమిదమాకర్ణ్య ప్రోచతుస్తౌ శ్రుతీః ప్రతి
వేదాలు ఇలా అన్నదిని విని, ఆ ఇద్దరూ వేదలను ఇలా అడిగారు:
ఋగువాచ యదంతఃస్థాని భూతాని యతః సర్వం ప్రవర్తతే
ఋగ్వేదం పలికింది: అందులోనే అన్ని జీవులు ఉంటాయి, అందులోంచే అన్నీ ఉద్భవిస్తాయి—
యేన ప్రమాణం హి వయం స ఏకః సర్వదృక్ఛివః
మనల్ని కొలిచేది ఆయనే; సర్వాన్ని చూడగల శివుడు ఒక్కడే.
యద్భాసా భాసతే విశ్వం స ఏకస్త్ర్యంబకః పరః
ఆయన వెలుగుతోనే ఈ లోకం ప్రకాశిస్తుంది; ఆయనే పరమ త్రినేత్రుడు.
తమాహురేకం కైవల్యం శంకరం దుఃఖతస్కరమ్
ఆయనను ఒక్కడిగా, పరమాత్మగా, శంకరుడిగా, బాధలను తొలగించేవాడిగా పిలుస్తారు.
శ్రుతీరితం నిశమ్యేత్థం తావతీవ విమోహితౌ
వేదాలు ఇలా చెప్పినదిని విని, ఇద్దరూ చాలా ఆశ్చర్యపోయారు.
కథం ప్రమథనాథోసౌ రమమాణో నిరంతరమ్
ఆ ప్రమథగణాధిపతి ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా ఉండేవాడు ఎలా?
విటంకవేశో జటిలో వృషగోవ్యాలభూషణః 4.1.31.
విప్రుడు వేషం, జటలు, ఎద్దు, ఆవు, పాము అలంకారంగా ధరించేవాడు ఎలా?
తదుదీరితమాకర్ణ్య ప్రణవాత్మా సనాతనః
ఇలా అన్నదిని విని, ప్రణవస్వరూపుడైన శాశ్వతుడు—
ప్రణవ ఉవాచ కదాచిద్రమతే రుద్రో లీలారూపధరో హరః
ప్రణవుడు పలికాడు: కొన్నిసార్లు రుద్రుడు లీలావతారంగా ఆనందిస్తాడు.
అసౌ హి భగవానీశః స్వయంజ్యోతిః సనాతనః
ఆయనే భగవంతుడు, స్వయంగా వెలిగే, శాశ్వతమైన ఈశ్వరుడు.
ఇత్యేవముక్తేపి తదా మఖమూర్తేరజస్య హి
ఇలా అన్నప్పటికీ, అప్పుడు బ్రహ్మ యొక్క యజ్ఞమూర్తి నుండి—
ప్రాదురాసీత్తతో జ్యోతిరుభయోరంతరే మహత్
ఆ ఇద్దరి మధ్యలో ఒక గొప్ప వెలుగు కనిపించింది.
జ్యోతిర్మండలమధ్యస్థో దదృశే పురుషాకృతిః
ఆ వెలుగు వలయమధ్యలో ఒక మనిషి ఆకారంలో రూపం కనిపించింది.
ఆవయోరంతరం కోసౌ బిభృయాత్పురుషాకృతిమ్
మన ఇద్దరి మధ్య ఈ మనిషి రూపంలో ఉన్నవాడు ఎవరు?
స్రష్టా క్షణేన చ మహాన్పురుషో నీలలోహితః
ఒక క్షణంలో నీలం, ఎరుపు రంగులతో మహాపురుషుడు సృష్టించబడ్డాడు.
హిరణ్యగర్భస్తం ప్రాహ జానే త్వాం చంద్రశేఖరమ్
హిరణ్యగర్భుడు అతనితో, 'ఓ చంద్రశేఖరా! నేను నిన్ను తెలుసు,' అని అన్నాడు.
రోదనాద్రుద్రనామాపి యోజితోసి మయా పురా 4.1.31.
నీ ఏడుపు వల్లనే, నేను నిన్ను రుద్రుడు అని పేరు పెట్టాను.
అథేశ్వరః పద్మయోనేః శ్రుత్వా గర్వవతీం గిరమ్
అప్పుడు పద్మంలో పుట్టినవాడి గర్వభరితమైన మాటలు వినిన ఈశ్వరుడు,
ప్రాహ పంకజజన్మాసౌ శాస్యస్తే కాలభైరవ
'ఈ పద్మజనుడు నీ చేతికే బోధించబడాలి, కాలభైరవా!' అని అన్నాడు.
విశ్వం భర్తుం సమర్థోఽసి భరణాద్భైరవః స్మృతః
నీవు ఈ జగత్తును పోషించగలవు, అందుకే నిన్ను భైరవుడు అని పిలుస్తారు.
ఆమర్దయిష్యతి భవాంస్తుష్టో దుష్టాత్మనో యతః
నీవు సంతోషపడినప్పుడు దుష్టులను నాశనం చేస్తావు.
యతః పాపాని భక్తానాం భక్షయిష్యతి తత్క్షణాత్
భక్తుల పాపాలను నీవు వెంటనే భక్షిస్తావు.