ప్రాదుర్భావం భైరవస్య మహాపాతకనాశనమ్
భైరవుని అవతారం మహాపాతకాలను నాశనం చేస్తుంది.
పాణిభ్యాం పరితః ప్రపీడ్య సుదృఢం నిశ్చోత్య నిశ్చోత్య చ బ్రహ్మాండం సకలం పచేలిమరసాలోచ్చైః ఫలాభం ముహుః
రెండు చేతులతో బలంగా చుట్టూ నొక్కుతూ, మళ్లీ మళ్లీ పిండుతూ, పచేలిమా ఫలరసం లాగా మొత్తం బ్రహ్మాండాన్ని ఫలంలా పిండుతాడు.
కుంభయోనే న వేత్త్యేవ మహిమానం మహేశితుః
కుంభంలో పుట్టినవాడు మహేశ్వరుని గొప్పతనాన్ని నిజంగా తెలుసుకోడు.
న చిత్రమత్ర భూదేవ భవమాయా దురత్యయా
ఈ లోకమాయను దాటడం చాలా కష్టం, భూదేవా! అందులో ఆశ్చర్యం ఏమీలేదు.
వేదయేద్యదిచాత్మానం స ఏవ పరమేశ్వరః 4.1.31.
తనను తాను ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వాడే పరమేశ్వరుడు.
స సర్వగోపి నేక్ష్యేత స్వాత్మారామో మహేశ్వరః
ఆయన అన్నిటిలోనూ ఉన్నా, ఎవరికీ కనబడడు; మహేశ్వరుడు తనలో తానే ఆనందిస్తాడు.
పురా పితామహం విప్ర మేరుశృంగే మహర్షయః
పూర్వం పితామహుడు, మహర్షులతో కలిసి, మేరు శిఖరంపై ఉన్నప్పుడు,
సమా యయా మహేశస్య మోహితో లోకసంభవః
ఆయన వల్ల లోకాల సృష్టికర్త మహేశ్వరుడితో పాటు మాయలో మునిగిపోయాడు.
జగద్యోనిరహం ధాతా స్వయంభూరేక ఈశ్వరః
నేనే జగత్తుకు మూలం, పోషకుడు, స్వయంభూ, ఏకైకేశ్వరుడను.
ప్రవర్తకో హి జగతామహమేకో నివర్తకః
ఈ జగత్తును ప్రారంభించేది నేనే, అంతం చేయడానికీ నేనే.
తస్యైవం బ్రువతో ధాతుః క్రతుర్నారాయణాంశజః
అలా ధాతా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, నారాయణాంశంలో పుట్టిన యజ్ఞుడు,
అవిజ్ఞాయ పరం తత్త్వం కిమేతత్ప్రతిపాద్యతే
పరమసత్యాన్ని తెలుసుకోకుండానే, ఇది ఏమి వివరించబడుతోంది?
అహం కర్తా హి లోకానాం యజ్ఞో నారాయణః పరః
నేనే లోకాల సృష్టికర్తను; పరమయజ్ఞుడు నారాయణుడు.
అహమేవ పరం జ్యోతిరహమేవ పరా గతిః
నేనే పరమజ్యోతి; నేనే పరమగమ్యం.
ఏవం విప్ర కృతౌ మోహాత్పరస్పరజయైషిణౌ 4.1.31.
ఇలా, బ్రాహ్మణా, కృతయుగంలో మాయ వల్ల ఇద్దరూ పరస్పరం గెలవాలని ఆశించారు.
యూయమేవ న సందేహః కిం తత్త్వం ప్రతితిష్ఠత
మీరు నిజంగా, సందేహం లేకుండా, సత్యంలో నిలబడటం లేదు.
శ్రుతయ ఊచుః యది మాన్యా వయం దేవౌ సృష్టిస్థితికరౌ విభూ
వేదాలు పలికాయి: దేవతలారా, మేము ఈ సృష్టికి కర్తలు, పోషకులు అని మీరు గౌరవిస్తే—
శ్రుత్యుక్తమిదమాకర్ణ్య ప్రోచతుస్తౌ శ్రుతీః ప్రతి
వేదాలు ఇలా అన్నదిని విని, ఆ ఇద్దరూ వేదలను ఇలా అడిగారు:
ఋగువాచ యదంతఃస్థాని భూతాని యతః సర్వం ప్రవర్తతే
ఋగ్వేదం పలికింది: అందులోనే అన్ని జీవులు ఉంటాయి, అందులోంచే అన్నీ ఉద్భవిస్తాయి—
యేన ప్రమాణం హి వయం స ఏకః సర్వదృక్ఛివః
మనల్ని కొలిచేది ఆయనే; సర్వాన్ని చూడగల శివుడు ఒక్కడే.
యద్భాసా భాసతే విశ్వం స ఏకస్త్ర్యంబకః పరః
ఆయన వెలుగుతోనే ఈ లోకం ప్రకాశిస్తుంది; ఆయనే పరమ త్రినేత్రుడు.
తమాహురేకం కైవల్యం శంకరం దుఃఖతస్కరమ్
ఆయనను ఒక్కడిగా, పరమాత్మగా, శంకరుడిగా, బాధలను తొలగించేవాడిగా పిలుస్తారు.
శ్రుతీరితం నిశమ్యేత్థం తావతీవ విమోహితౌ
వేదాలు ఇలా చెప్పినదిని విని, ఇద్దరూ చాలా ఆశ్చర్యపోయారు.
కథం ప్రమథనాథోసౌ రమమాణో నిరంతరమ్
ఆ ప్రమథగణాధిపతి ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా ఉండేవాడు ఎలా?
విటంకవేశో జటిలో వృషగోవ్యాలభూషణః 4.1.31.
విప్రుడు వేషం, జటలు, ఎద్దు, ఆవు, పాము అలంకారంగా ధరించేవాడు ఎలా?
తదుదీరితమాకర్ణ్య ప్రణవాత్మా సనాతనః
ఇలా అన్నదిని విని, ప్రణవస్వరూపుడైన శాశ్వతుడు—
ప్రణవ ఉవాచ కదాచిద్రమతే రుద్రో లీలారూపధరో హరః
ప్రణవుడు పలికాడు: కొన్నిసార్లు రుద్రుడు లీలావతారంగా ఆనందిస్తాడు.
అసౌ హి భగవానీశః స్వయంజ్యోతిః సనాతనః
ఆయనే భగవంతుడు, స్వయంగా వెలిగే, శాశ్వతమైన ఈశ్వరుడు.
ఇత్యేవముక్తేపి తదా మఖమూర్తేరజస్య హి
ఇలా అన్నప్పటికీ, అప్పుడు బ్రహ్మ యొక్క యజ్ఞమూర్తి నుండి—
ప్రాదురాసీత్తతో జ్యోతిరుభయోరంతరే మహత్
ఆ ఇద్దరి మధ్యలో ఒక గొప్ప వెలుగు కనిపించింది.