అవనతజనరక్షణోచితస్య స్మరణనిరాకృతవిశ్వకల్మషస్య
వందనంగా లొంగినవారిని కాపాడటానికి ఇది యోగ్యం, జ్ఞాపకం చేసుకుంటే ప్రపంచపు పాపాలను తొలగిస్తుంది.
ప్రాణినామపి సర్వేషాముపశాంతిం కథం గతః
ప్రాణులు అన్నింటికీ శాంతి ఎలా కలిగింది?
తీర్థానాముద్భవః పుణ్యాత్కథం చారుణపర్వతాత్
పుణ్యమైన అరుణపర్వతం నుండి పవిత్ర క్షేత్రాలు ఎలా పుట్టుకొచ్చాయి?
ద్వాపరం హాటకగిరిః కలౌ మరకతాచలః
ద్వాపరయుగంలో అది బంగారు పర్వతంగా, కలియుగంలో పచ్చని పర్వతంగా ఉండేది.
బహుయోజనపర్యంతం కృతే వహ్నిమయే స్థితే
కృతయుగంలో అది ఎన్నో యోజనల దూరం వ్యాపించి, అగ్నితో నిండినదిగా ఉండేది.
శనైః శాంతోరుణాద్రీశః శ్రీమానభ్యర్థితః సురైః
క్రమంగా అరుణాద్రి ప్రభువు, దేవతలు ప్రార్థించగా, శాంతిగా మారాడు.
అథ గౌరీ మునిం ప్రాహ కథం శాంతోఽరుణాచలః
అప్పుడు గౌరీ ఆ మునికి ఇలా అడిగింది: అరుణాచల పర్వతం ఎలా శాంతమయ్యాడు?
ఇతి తస్యా వచః శ్రుత్వా గౌతమస్త్వభ్యభాషత
ఆమె మాటలు విని గౌతముడు ఆమెకు సమాధానం చెప్పాడు.
పురా సురాః స్తుతిం చక్రురభ్యర్చ్య క్రతుసంభవైః
పూర్వం దేవతలు యజ్ఞాలతో పూజించి, స్తుతులు చేశారు.
భగవన్నరుణాద్రీశ సర్వలోకహితావహ
అరుణాచలేశ్వరా! సమస్త లోకాలకూ మేలు చేసే వాడవు.
అసౌ యస్తామ్రో అరుణ ఉత బభ్రుః సుమంగలః 1.3.1.7.
ఆయన తామ్రవర్ణుడు, అరుణవర్ణుడు, బభ్రువు, అత్యంత మంగళకరుడు.
నమస్తామ్రాయారుణాయ శివాయ పరమాత్మనే
తామ్రవర్ణుడైనవాడికి, అరుణుడైనవాడికి, శివునికి, పరమాత్మకు నమస్సులు.
త్వద్రూపమఖిలం దేవ జగదేతచ్చరాచరమ్
దేవా! నీ రూపమే ఈ జగత్తంతా; చలించేవీ, నిలిచేవీ అన్నీ నీవే.
వర్షతాం చ పయోదానాం నిర్ఝరాణాం చ భూయసామ్
మేఘాల నుండి, అనేక జలపాతాల నుండి విస్తారంగా వర్షం కురవాలని కోరుతున్నాం.
అగ్నేరాపః సముద్భూతాస్త్వత్తో హి పరమాత్మనః
అగ్నిలోంచి పుట్టే నీళ్లు, పరమాత్మా! అవన్నీ నీవే.
శీతో భవ మహాదేవ శోణాచల కృపానిధే
మహాదేవా! శోణాచల కృపానిధీ! దయచేసి చల్లగా మారు.
ఇతి స్తుతః సురైః సర్వేరానతైర్భక్తవత్సలః
అలా అందరు దేవతలు భక్తితో నమస్కరించి స్తుతించగా,
ప్రావర్త్తత పునర్నద్యో నిర్ఝరాశ్చ బహూదకాః
మళ్ళీ నదులు, జలపాతాలు నీటితో ప్రవహించసాగాయి.
తథాపి తరుణార్కోద్యత్కాలాగ్నిశతకోటిభిః
అయినా, ఉదయించే యువ సూర్యుని అగ్నికిరణాల వందల కోట్ల వేడితో,
విసృజ్య విశ్వసలిలం నదీశ్చ రసవిక్షరైః
ప్రపంచంలోని నీళ్లు, నదులు తమ ప్రవాహాలతో విడిచిపెట్టబడ్డాయి.
తీర్థాని తాని తాన్యాసన్పరితః ప్రార్థనావశాత్ ।। 1.3.1.7.
ఆ ప్రార్థన వల్ల ఆ పవిత్ర స్థలాలు చుట్టూ చుట్టూ ఏర్పడ్డాయి.
తీర్థానాముద్భవం సర్వ శ్రోతుం సముపచక్రమే
అప్పుడాయన అన్ని తీర్థాల ఉద్భవాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
భగవన్బ్రూహి సకలం తీర్థానాముద్భవం మమ
ప్రభూ! అన్ని పవిత్ర స్థలాల ఉద్భవాన్ని నాకు పూర్తిగా చెప్పు.
ఇతి తస్యా వచః శృణ్వన్గిరీశాత్సంశ్రుతం పురా
ఆమె మాటలు వింటూ, గిరీశుడు పూర్వంలో జరిగిన సంగతులను గుర్తు చేసుకున్నాడు.
తత్ర స్నాత్వా పురా శక్రో బ్రహ్మహత్యాం వ్యపోహయత్
అక్కడ స్నానం చేసిన ఇంద్రుడు ఒకప్పుడు బ్రహ్మహత్య పాపాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
బ్రహ్మతీర్థం పునర్దివ్యం వహ్నిఃకోణే సముత్థితమ్
దక్షిణా-తూర్పు మూలలో దివ్యమైన బ్రహ్మతీర్థం మళ్లీ పుట్టుకొచ్చింది.
యామ్యం నామ మహాతీర్థం యమభాగే విజృంభతే
దక్షిణ దిశలో యమునికి సంబంధించిన గొప్ప యామ్యతీర్థం విస్తరించి ఉంది.
నైర్ఋతం తు మహాతీర్థం నైర్ఋత్యాం దిశి శోభతే
దక్షిణ-పడమర దిశలో నైరృతీయం అనే మహాతీర్థం ప్రకాశిస్తోంది.
పశ్చిమే వారుణం తీర్థం దిగ్భాగే చ ప్రకాశతే
పడమర దిశలో వారుణతీర్థం వెలుగులోకి వచ్చింది.
వాయవే వాయవీయం చ తీర్థమత్ర ప్రకాశతే
ఈ ప్రాంతంలో వాయవ్య దిశలో వాయవీయతీర్థం కనిపిస్తుంది.