న తత్యాజ చ తద్ధర్మం దుర్బోధో వ్యసనీ యతః
ఆయన బాధలు ఉన్నా, అర్థం కాకపోయినా, ఆ ధర్మాన్ని వదలలేదు.
సపారదారైర్వ్యసనైరేభిః కోత్ర న ఖండితః
ఇతరుల భార్యలతో సంభందించిన ఈ కష్టాల వల్ల ఇక్కడ ఎవరు హానిపొందలేదు చెప్పు.
అర్పయేద్ద్యూతకారాణాం సకుప్యం వసనాదికమ్
అతడు జూదగాళ్లకు వస్త్రాలు, పాత్రలు వంటి వస్తువులు ఇచ్చేవాడు.
స్వపంత్యాస్త్వేకదాఽఽదాయ దురోదరికరేఽర్పయత్
ఒకసారి పడకను తీసుకుని ద్వారపాలకునికి ఇచ్చాడు.
దీక్షితేన పరిజ్ఞాతా దైవాద్ద్యూతకృతః కరే పృష్టస్తేనాథ నిర్బంధాదసకృత్ప్రత్యువాచ కిమ్
దీక్షితుడు ఆ జూదగాడి పని తెలుసుకుని, చేతిలో పట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ పట్టుబట్టి, 'ఇది ఏమిటి?' అని అడిగాడు.
మమాక్షిపసి విప్రోచ్చైః కిం మయా చౌర్య కర్మణా 4.1.13.
బ్రాహ్మణా! నన్ను అంత గొప్పగా నిందించేవాడివా? నేను దొంగతనం చేశానా?
మమ మాతుర్హి పూర్వే ద్యుర్జిత్వానీతో హి శాటకః
నా తల్లి తీసుకొచ్చిన ఆ చాదర昔 జూదంలో గెలిచి తెచ్చింది.
అన్యేషాం ద్యూతకర్తృణాం భూరి తేనార్పితం వసు
ఇతర జూదగాళ్లకూ అతడు చాలా ధనం ఇచ్చాడు.
భాజనాని విచిత్రాణి కాంస్య తామ్రమయాని చ
వివిధ రకాల కంచు, రాగి పాత్రలు కూడా ఇచ్చాడు.
న తేన సదృశః కశ్చిదాక్షికో భూమిమండలే
భూమిపై అతడికి సమానమైన జూదగాడు ఎవరూ లేరు.
కథం నాజ్ఞాయి తనయో ఽవినయానయకోవిదః
అవినయాన్ని బాగా తెలిసిన ఆ కుమారుడిని ఎలా గుర్తించలేకపోయారు?
ప్రావృత్య వాససా మౌలిం ప్రావిశన్నిజమందిరమ్
తలపై వస్త్రం వేసుకుని తన ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
దీక్షితాయిని కుత్రాసి క్వ తే గుణనిధిః సుతః
ఓ దీక్షితుని భార్యా! నువ్వెక్కడ ఉన్నావు? నీ కుమారుడు, ఆ గుణాల నిధి ఎక్కడ ఉన్నాడు?
అంగోద్వర్తన కాలే యా త్వయా మేంఽగులితో హృతా
నీవు నా చేతులను మర్దన చేస్తున్నప్పుడు తీసుకున్న ఉంగరం పోయింది.
ఇతి శ్రుత్వాథ తద్వాక్యం భీతా సా దీక్షితాయినీ
ఆ మాటలు విని, దీక్షితుని భార్య భయపడింది.
వ్యగ్రాస్మి దేవపూజార్థముపహారాది కర్మణి 4.1.13.
దేవతల పూజకు, నైవేద్యాది పనుల్లో నేను బిజీగా ఉన్నాను.
ఇదానీమేవ పక్వాన్నకరణవ్యగ్రయా మయా
ఇప్పుడే నేను వంట చేయడంలో తలమునకగా ఉన్నాను.
దీక్షిత ఉవాచ హంహో సత్పుత్రజనని నిత్యం సత్యప్రభాషిణి
దీక్షితుడు ఇలా అన్నాడు: 'ధర్మపుత్రుని తల్లీ! నిత్యం నిజం మాట్లాడేవాడివి.'
తదాతదేతి త్వం బ్రూయా నాథేదానీం స నిర్గతః
నువ్వు 'అప్పుడు' అని, 'అప్పుడు కాదు' అని అంటున్నావు. ఇప్పుడు అతడు బయటకు వెళ్లిపోయాడు.
కుతస్త్వచ్ఛాటకః పత్ని మాంజిష్ఠో యో మయాఽర్పితః
భార్యా! నేను ఇచ్చిన ఆ ఎర్ర చాదర నీ దగ్గరికి ఎక్కడిదీ?
సాంప్రతం నేక్ష్యతే సోపి భృంగారుర్మణిమండితః
ఇప్పుడు ఆ రత్నాలతో అలంకరించబడిన తేనెటీగ కూడా కనబడడం లేదు.
క్వ దాక్షిణాత్యం తత్కాంస్యం గౌడీ తామ్రఘటీ క్వ సా
ఆ దక్షిణాది కాంస్యపాత్ర ఎక్కడ? ఆ గౌడదేశపు రాగిపాత్ర ఎక్కడ? ఆమె ఎక్కడ?
క్వ సా పర్వతదేశీయా చంద్రకాంతశిలోద్భవా
ఆ పర్వత ప్రాంతంలో నివసించే, చంద్రకాంత మణి నుండి పుట్టిన ఆమె ఎక్కడ?
కిం బహూక్తేన కులజే తుభ్యం కుప్యామ్యహం వృథా
ఇంకా ఎంత చెప్పాలి? ఓ మంచి కుటుంబంలో పుట్టినవాడా, నేను నీ మీద వృథాగా కోపపడుతున్నాను.
అనపత్యోస్మి తేనాహం దుష్టేన కులదూషిణా
ఆ దుష్టుడు, కుటుంబాన్ని నాశనం చేసిన వాడి వల్లనే నేను సంతానహీనుడిని అయ్యాను.
అపుత్రత్వం వరం నృణాం కుపుత్రాత్కులపాంసనాత్ 4.1.13.
మనుషులకు, కుటుంబానికి అపకీర్తి తెచ్చే చెడ్డ కుమారుడి కన్నా, సంతానం లేకపోవడమే మంచిది.
స్నాత్వా నిత్యవిధిం కృత్వా తస్మిన్నేవాహ్నికస్యచిత్
స్నానం చేసి, నిత్యకర్మలు ఆచరించిన తరువాత, అదే రోజున
శ్రుత్వా తథా స వృత్తాంతం ప్రాక్తనం స్వం వినింద్య చ
అలా ఆ కథను విని, తన గతాన్ని తానే నిందించుకున్నాడు.
చింతామవాప మహతీం క్వ యామి కరవాణి కిమ్
అతడు లోతైన ఆలోచనలో పడిపోయాడు — "ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఏమి చేయాలి?" అని.
దేశాంతరే హ్యస్తి ధనః సద్విద్యః సుఖమేధతే
ఇంకొక దేశంలో ధనం ఉంది, మంచి విద్య ఉంది, సుఖం కూడా లభిస్తుంది.