యదా యదైవ తాం పృచ్ఛేదయేగుణనిధిః సుతః
ఎప్పుడైనా ఆ గుణవంతుడు అయిన కుమారుడు తల్లిని అడిగినప్పుడు,
తదా తదేతి సా బ్రూయాదిదానీం స బహిర్గతః
అప్పుడు ఆమె, 'ఇప్పుడు అతడు బయటికి వెళ్లాడు' అని చెప్పేది.
అధీత్యాధ్యయనార్థం స ద్విత్రైర్మిత్రైః సమం యయౌ
విద్యాభ్యాసం కోసం ఇద్దరు ముగ్గురు మిత్రులతో కలిసి వెళ్లాడు.
న తత్కర్మ చ తద్వృత్తం కించిద్వేత్తి స దీక్షితః
ఆ దీక్షితుడు తన కర్మలు, ప్రవర్తన గురించి ఏమి తెలియదు.
గృహ్యోక్తేన విధానేన పాణిగ్రాహమకారయత్
ఇల్లు నడిపే విధానానికి అనుగుణంగా పాణిగ్రహణం చేసాడు.
శాస్తి స్నేహార్ద్రహృదయా క్రోధనస్తే పితేత్యలమ్ 4.1.13.
తన మనసు మమకారంతో నిండిన ఆమె, 'నీవు కోపపడటం చాలూ, బిడ్డా,' అని నీకు బోధిస్తుంది.
ఆచ్ఛాదయామి తే నిత్యం పితురగ్రే కుచేష్టితమ్
నీవు చేసిన తప్పులను నేను ఎప్పుడూ నీ తండ్రి ముందు దాచిపెడతాను.
బ్రాహ్మణానాం ధనం పుత్ర సద్విద్యా సాధుసంగమః
బ్రాహ్మణులకు సంపద అంటే నిజమైన విద్యా, మంచి వారితో స్నేహం.
ఇతి రూఢిమిహ ప్రాప్తాస్తవ పూర్వపితామహాః
ఇలా నీ పూర్వీకులు ఇక్కడ మంచి పేరు సంపాదించారు.
సద్విద్యా సుమనో ధేహి బ్రాహ్మణాచారమాచర
నిజమైన విద్యను ఆదరించు, మనసు శుద్ధిగా ఉంచు, బ్రాహ్మణుడిగా నడుచుకో.
ఊనవింశతికోఽసి త్వమేషా షోడశవార్షికీ
నీవు ఇంకా పద్దెనిమిది సంవత్సరాలు కూడా కాలేదు, ఆమె పదహారు సంవత్సరాల వయస్సు.
ఏతాం సంవృణు సద్వృత్తాం పితృభక్తియుతా భవ
ఈ మంచి లక్షణాలున్న అమ్మాయిని స్వీకరించు; తండ్రిపట్ల భక్తి కలిగి ఉండు.
తతోఽపత్రపసే కిం న త్యజ దుర్వృత్తతాం శిశో
నీవు ఎందుకు సిగ్గుపడటం లేదు? చెడు అలవాట్లు వదిలిపెట్టు, బిడ్డా.
తేభ్యోపి న బిభేషి త్వం శుద్ధోస్యుభయ వంశతః
వాళ్లను కూడా నీవు భయపడటం లేదు; నీవు రెండు వంశాల్లోనూ పవిత్రుడవు.
గృహేపి శిష్యాన్పశ్యైతాన్పితుస్తే వినయోచితాన్
ఇంట్లోనే ఉన్న నీ తండ్రి శిష్యులను చూడు, వారు ఎంత వినయంగా ఉన్నారో గమనించు.
శ్రద్ధాం విహాయ తే తాతే వృత్తిలోపం కరిష్యతి 4.1.13.
నీవు విశ్వాసాన్ని వదిలేస్తే, నీ తండ్రి జీవిక కోల్పోతాడు.
అనంతరం హసిష్యంతి యుక్తం దీక్షితతాస్త్వితి
తర్వాత వారు నవ్వుతూ, 'ఇదే initiation అంటారా?' అని అంటారు.
మాతుశ్చరిత్రం తనయో ధత్తే దుర్భాషణైరితి
తల్లి స్వభావం కొడుకు మాటల్లో, దుర్భాషణంలో కనిపిస్తుంది.
తదంఘ్రిలీనమనసో మమ సాక్షీ మహేశ్వరః
నా మనసు ఆయన పాదాలపై లీనమై ఉంది; మహేశ్వరుడు నాకు సాక్షి.
అహో బలీయాన్సవిధిర్యేన జాతా భవానితి
అయ్యో, విధి ఎంత బలమైనదో! దానివల్ల నీవు పుట్టావు.
న తత్యాజ చ తద్ధర్మం దుర్బోధో వ్యసనీ యతః
ఆయన బాధలు ఉన్నా, అర్థం కాకపోయినా, ఆ ధర్మాన్ని వదలలేదు.
సపారదారైర్వ్యసనైరేభిః కోత్ర న ఖండితః
ఇతరుల భార్యలతో సంభందించిన ఈ కష్టాల వల్ల ఇక్కడ ఎవరు హానిపొందలేదు చెప్పు.
అర్పయేద్ద్యూతకారాణాం సకుప్యం వసనాదికమ్
అతడు జూదగాళ్లకు వస్త్రాలు, పాత్రలు వంటి వస్తువులు ఇచ్చేవాడు.
స్వపంత్యాస్త్వేకదాఽఽదాయ దురోదరికరేఽర్పయత్
ఒకసారి పడకను తీసుకుని ద్వారపాలకునికి ఇచ్చాడు.
దీక్షితేన పరిజ్ఞాతా దైవాద్ద్యూతకృతః కరే పృష్టస్తేనాథ నిర్బంధాదసకృత్ప్రత్యువాచ కిమ్
దీక్షితుడు ఆ జూదగాడి పని తెలుసుకుని, చేతిలో పట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ పట్టుబట్టి, 'ఇది ఏమిటి?' అని అడిగాడు.
మమాక్షిపసి విప్రోచ్చైః కిం మయా చౌర్య కర్మణా 4.1.13.
బ్రాహ్మణా! నన్ను అంత గొప్పగా నిందించేవాడివా? నేను దొంగతనం చేశానా?
మమ మాతుర్హి పూర్వే ద్యుర్జిత్వానీతో హి శాటకః
నా తల్లి తీసుకొచ్చిన ఆ చాదర昔 జూదంలో గెలిచి తెచ్చింది.
అన్యేషాం ద్యూతకర్తృణాం భూరి తేనార్పితం వసు
ఇతర జూదగాళ్లకూ అతడు చాలా ధనం ఇచ్చాడు.
భాజనాని విచిత్రాణి కాంస్య తామ్రమయాని చ
వివిధ రకాల కంచు, రాగి పాత్రలు కూడా ఇచ్చాడు.
న తేన సదృశః కశ్చిదాక్షికో భూమిమండలే
భూమిపై అతడికి సమానమైన జూదగాడు ఎవరూ లేరు.