పాశ్చాత్యా దక్షిణాత్యాశ్చ నిద్రాముద్రితలోచనాః 4.1.2.
పడమర మరియు దక్షిణ దిశల్లో ఉన్నవారు నిద్రలో కళ్లను మూసుకుని ఉన్నారు.
అహోనాహస్కరాభావాన్నిశానైవాఽనిశాకరాత్
పగలు సూర్యుడు లేక, రాత్రి చంద్రుడు లేక, అంధకారం వ్యాపించింది.
బ్రహ్మాండం కిమకాండే వై లయమేష్యతి తత్కథమ్
అప్పుడు ఈ విశ్వం భాగాలు లేకుండా ఎలా లయమవుతుంది?
స్వాహాస్వధావషట్కారవర్జితే జగతీతలే
స్వాహా, స్వధా, వషట్ వంటి హోమాలు లేకపోతే భూమిపై యజ్ఞాది కార్యాలు నిలిచిపోతాయి.
సూర్యోదయాత్ప్రవర్తంతే యజ్ఞాద్యాః సకలాః క్రియాః
సూర్యోదయంతోనే యజ్ఞం మొదలుకొని అన్ని కర్మలు ప్రారంభమవుతాయి.
చిత్రగుప్తాదయః సర్వే కాలం జానంతి సూర్యతః
చిత్రగుప్తుడు మొదలుకొని అందరూ కాలాన్ని సూర్యుని ద్వారానే తెలుసుకుంటారు.
తత్సూర్యస్య గతిస్తంభాత్స్తంభితం భువనత్రయమ్
సూర్యుని ప్రయాణం ఆగిపోవడంతో మూడు లోకాలు కూడా నిలిచిపోయాయి.
ఏకతస్తిమిరాన్నైశాదేకతస్తు దివాతపాత్
ఒకవైపు చీకటి వల్ల రాత్రి, మరోవైపు సూర్యుని వేడి వల్ల పగలు ఉండేది.
ఇతి వ్యాకులితే లోకే సురాసురనరోరగే
ఇలా లోకం మొత్తం దేవతలు, దానవులు, మనుషులు, పాములు అందరూ కలవరపడ్డారు.
తతః సర్వే సమాలోక్య బ్రహ్మాణం శరణం యయుః
అప్పుడు అందరూ ఈ పరిస్థితిని చూసి బ్రహ్మను ఆశ్రయించడానికి వెళ్లారు.
నమో హిరణ్యరూపాయ బ్రహ్మణే బ్రహ్మరూపిణే 4.1.2.
బంగారు వర్ణంతో ఉన్న బ్రహ్మకు, బ్రహ్మ స్వరూపుడైనవాడికి నమస్కారం.
యన్న దేవా విజానంతి మనో యత్రాపి కుంఠితమ్
దేవతలు కూడా గ్రహించలేని, మనస్సు కూడా అక్కడ ఆగిపోయే దానికే
యోగినో యం హృదాకాశే ప్రణిధానేన నిశ్చలాః
యోగులు తమ హృదయాకాశంలో స్థిరంగా ధ్యానం చేసి దర్శించే దానికే
కాలాత్పరాయ కాలాయ స్వేచ్ఛయాపురుషాయ చ
కాలానికి అతీతుడైనవాడికి, కాలమే అయినవాడికి, తన ఇష్టానుసారం చేసే పురుషుడికి నమస్కారం.
విష్ణవే సత్త్వరూపాయ రజోరూపాయ వేధసే
సత్త్వ స్వరూపుడైన విష్ణువుకు, రజోగుణ స్వరూపుడైన సృష్టికర్తకు నమస్కారం.
నమో బుద్ధిస్వరూపాయ త్రిధాహంకృతయే నమః
బుద్ధి స్వరూపుడైనవాడికి, మూడు విధాల అహంకారాన్ని కలిగించేవాడికి నమస్కారం.
నమో బ్రహ్మాండరూపాయ తదంతర్వర్తినే నమః
బ్రహ్మాండ స్వరూపుడైనవాడికి, అందులో నివసించేవాడికి నమస్కారం.
అనిత్యనిత్యరూపాయ సదసత్పతయే నమః
నశ్వరమైనదీ, శాశ్వతమైనదీ అయిన రూపాన్ని కలిగినవాడికి, సత్యాసత్యాల అధిపతికి నమస్కారం.
తవ నిఃశ్వసితం వేదాస్తవ స్వే దోఖిలం జగత్
వేదాలు నీ శ్వాస, ఈ సమస్త జగత్తు నీదే.
నాభ్యా ఆసీదంతరిక్షం లోమాని చ వనస్పతిః 4.1.2.
నీ నాభి నుండి మధ్యలోకము పుట్టింది, నీ వెంట్రుకల నుండి వృక్షాలు, మొక్కలు పుట్టాయి.
త్వమేవ సర్వం త్వయి దేవ సర్వం స్తోతా స్తుతిః స్తవ్య ఇహ త్వమేవ
ప్రభూ! నీవే అన్నీ, అన్నీ నందు నీవే. స్తోత్రం చేసే వాడూ, స్తోత్రమూ, స్తుత్యుడూ — ఇక్కడ అన్నీ నీవే.
ఇతి స్తుత్వా విధిం దేవా నిపేతుర్దండవత్క్షితౌ
ఇలా స్తుతించి, దేవతలు బ్రహ్మను భూమిపై దండవతంగా నమస్కరించారు.
ఉత్తిష్ఠత ప్రసన్నోస్మి వృణుధ్వం వరముత్తమమ్
లేచి రా! నేను సంతోషించాను. ఉత్తమమైన వరం కోరుకోండి.
యః స్తోష్యత్యనయా స్తుత్యా శ్రద్ధావాన్ప్రత్యహం శుచిః
ఈ స్తోత్రంతో, నిత్యం శ్రద్ధతో, పవిత్రంగా ఎవరు స్తుతిస్తారో
దాస్యామః సకలాన్కామాన్పుత్రాన్పౌత్రాన్పశూన్వసు
వారికి మనం అన్ని కోరికలు — కుమారులు, మనవళ్లు, పశువులు, ధనం — అనుగ్రహిస్తాము.
ఐహికాముష్మికాన్భోగానపవర్గం తథాఽక్షయమ్
ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను అనుభవాలు, మోక్షం, అలాగే నశించని ఫలితాన్ని కూడా ఇస్తాము.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన పఠితవ్యః స్తవోత్తమః
అందువల్ల, ఈ ఉత్తమ స్తోత్రాన్ని అన్ని శ్రమతో చదవాలి.
పునః ప్రోవాచ తాన్వేధాః ప్రణిపత్యోత్థితాన్సురాన్
తర్వాత సృష్టికర్త, నమస్కరించి లేచిన దేవతలకు మళ్లీ ఇలా చెప్పాడు.
ఏతే వేదా మూర్తిధరా ఇమా విద్యాస్తథాఖిలాః
ఈ వేదాలు రూపంతో ఉన్నవే, అలాగే ఈ విద్యలన్నీ కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి.
బ్రహ్మచర్యమిదం చైషా కరుణా భారతీత్వియమ్ 4.1.2.
ఇది బ్రహ్మచర్యం, ఇదే దయ, ఇదే సరస్వతీ దేవి మాట.