ఏకః ప్రకార ఉత్పన్నో హృదయేఽస్య మునీశ్వరాః
ఓ మునీశ్వరులారా! ఆయన హృదయంలో ఒక్క మార్గం పుట్టుకొచ్చింది.
నేత్రం మే పద్మసదృశే పద్మార్థే త్వర్పయామ్యహమ్
పద్మంలా ఉన్న నా కన్నును పద్మం స్థానంలో సమర్పిస్తాను.
నేత్రమధ్యాత్తదుత్పాట్య మహాదేవస్తు పూజితః
ఆయన తన కంటి మధ్య భాగం నుంచి కన్ను తీసి మహాదేవుని పూజించాడు.
రాజ్యం దత్తం త్రిలోక్యాస్తే భవ త్వం లోకపాలకః
మూడు లోకాల రాజ్యాన్ని ఇచ్చాను; నువ్వు లోకపాలకుడవు కావు.
అన్యం వరయ భద్రం తే వరం యన్మనసేప్సితమ్
ఇంకో వరం కోరుకో, మంగళకరమైనవాడా! నీ మనసులో ఏది కావాలనుకుంటే అది కోరుకో.
మద్భక్తిం తు సమాలంబ్య యే ద్విషంతి జనార్దనమ్
నా భక్తిని ఆశ్రయించి, జనార్దనుడికి శత్రుత్వంగా ఉండేవారు—
విష్ణురువాచ త్రైలోక్యరక్షాకరణం మమాదిష్టం మహేశ్వర
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: 'మహేశ్వరా! మూడు లోకాల రక్షణ కోసం నన్ను నియమించావు.'
శివ ఉవాచ ఏతత్సుదర్శనం చక్రం మహాదైత్యనికృంతనమ్
శివుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఇది సుదర్శన చక్రం, గొప్ప రాక్షసులను సంహరించేది.'
అనేన సర్వదైత్యానాం భగవన్కదనం కురు
దీనితో, భగవంతుడా! ఎప్పుడూ రాక్షసులను సంహరించు.
శుక్లపక్షే చతుర్దశ్యామరుణాభ్యుదయం ప్రతి ।।2.4.35.
శుక్లపక్షంలో, చతుర్దశి రోజున, అరుణోదయ సమయానికి—
మహాదేవతిథౌ బ్రాహ్మే ముహూర్తే మణికర్ణికే
మహాదేవుని తిథిలో, బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో, మణికర్ణికలో—
సహస్రకమలైస్తస్మాద్భవిష్యతి మమ ప్రియా
వెయ్యి పద్మాల నుంచి నా ప్రియమైనది జన్మిస్తుంది.
అన్యం వరం ప్రయచ్ఛామి శృణు విష్ణో వచో మమ
ఇంకొక వరం నేను ఇస్తాను, విష్ణూ, నా మాటలు విను.
ఉపవాసం దివా కుర్యాత్సాయంకాలే తవార్చనమ్
పగలు ఉపవాసం ఉండాలి, సాయంత్రం నీకు పూజ చేయాలి.
గ్రాహ్యా తు హరిపూజాయాం రాత్రివ్యాప్తా చతుర్దశీ
హరిదేవుని పూజకు రాత్రంతా ఉండే చతుర్దశి తిథిని స్వీకరించాలి.
సహస్రకమలైర్విష్ణురాదౌ యైః పూజితో నరైః
వెయ్యి కమలాలతో మొదట మానవులు పూజించిన విష్ణువు—
సాయం స్నాత్వా పంచనదే బిందుమాధవమర్చయేత్
సాయంత్రం అయిదు నదుల్లో స్నానం చేసి, బిందుమాధవుని పూజించాలి.
రుద్రకాంచ్యాం తతః స్నాత్వా ప్రణవేశం సమర్చయేత్
తర్వాత రుద్రకాంచిలో స్నానం చేసి, ప్రణవేశ్వరుని పూజించాలి.
రేతోదకే తతః స్నాత్వా కేదారేశం సమర్చయేత్
తర్వాత రేతోదకంలో స్నానం చేసి, కేదారేశ్వరుని పూజించాలి.
జాహ్నవ్యాం చ తతః స్నాత్వా సంగమేశం ప్రపూజయేత్ 2.4.35.
తర్వాత జాహ్నవిలో స్నానం చేసి, సంగమేశ్వరుని పూజించాలి.
ఏవం తస్మై వరాన్దత్త్వా హ్యంతర్ధానం యయౌ శివః
ఇలా వరాలు ఇచ్చి, శివుడు అక్కడే అంతర్ధానం అయ్యాడు.
కలౌ దశసహస్రాణి విష్ణుస్త్యజతి మేదినీమ్
కలియుగంలో, విష్ణువు పది వేల సంవత్సరాలు భూమిని వదిలిపోతాడు.
కార్తిక్యాం పూర్ణిమాయాం తు కుర్యాత్త్రైపురముత్సవమ్
కార్తీక పూర్ణిమనాడు త్రిపుర ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాలి.
* త్రిపురో నామ దైత్యేంద్రః ప్రయాగే తప ఆస్థితః
త్రిపురుడు అనే దైత్యేంద్రుడు ప్రయాగలో తపస్సు చేశాడు.
దేవాసురమనుష్యేభ్యో న తే మృత్యుర్భవిష్యతి
దేవతలు, అసురులు, మనుషుల వల్ల అతనికి మరణం కలగదు.
త్రిపురాఖ్యం విమానం తమారుహ్య భువనత్రయమ్
త్రిపుర అనే విమానంపై ఎక్కి, మూడూ లోకాలను సంచరించాడు.
త్రిపురం ఘాతయామాస బాణేనైకేన శత్రుహా
శత్రువులను సంహరించేవాడు ఒక్క బాణంతో త్రిపురుణ్ని సంహరించాడు.
తస్మిన్దినే సర్వదేవైర్దీపా దత్తా హరాయ చ
ఆ రోజు అన్ని దేవతలు దీపాలు సమర్పించారు, హరుడికీ ఇచ్చారు.
వింశతిః సప్తశతకాః సహితా దీపవర్తయః
ఇరవైతో పాటు ఏడువందల దీపవత్తులు కలిపి—
పౌర్ణమాస్యాం తు సంధ్యాయాం కర్తవ్యస్త్రిపురోత్సవః 2.4.35.
పూర్ణిమ సాయంత్రం త్రిపుర ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాలి.