అగస్త్య ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా తీర్థమాహాత్మ్యం లోమశో మునిసత్తమః
అగస్త్యుడు చెప్పాడు: ఇలా తీర్థ మహిమను వివరించిన తరువాత, లోమశుడు అనే మునిశ్రేష్ఠుడు—
ఇత్యేతత్కథితం విప్ర ఋణమోచనసంజ్ఞకమ్ ఋణమోచనతీర్థం తు పూర్వతః సరయూజలే
ఓ బ్రాహ్మణా, ఇంతవరకు ఋణమోచనంగా ప్రసిద్ధమైన ప్రదేశాన్ని వివరించాను; ఋణమోచన తీర్థం పూర్వదిశగా సరయూ జలంలో ఉంది.
ధనుర్ద్విశత్యా తీర్థం చ పాపమోచనసంజ్ఞకమ్ జాయతే తత్క్షణాదేవ నాత్ర కార్యా విచారణా
రెండు వందల విల్లులతో నిర్మించిన పాపమోచన తీర్థం అక్కడ తక్షణమే ఏర్పడుతుంది; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు.
మయా తత్ర మునిశ్రేష్ఠ దృష్టం మాహాత్మ్యముత్తమమ్
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, అక్కడ నేను ఆ మహత్తరమైన మహిమను చూశాను.
పాంచాలదేశసంభూతో నామ్నా నరహరిర్ద్విజః
పంచాలదేశంలో జన్మించిన నరహరి అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
నానా విధాని పాపాని బ్రహ్మహత్యాదికాని చ
ఆయన బ్రాహ్మణహత్య వంటి అనేక రకాల పాపాలు చేశాడు.
స కదాచిత్సాధుసంగాత్తీర్థయాత్రాప్రసంగతః
ఒకసారి మంచి వారి సాంగత్యంతో ఆయన తీర్థయాత్ర చేయాలని ఉత్సాహపడ్డాడు.
పాపమోచనతీర్థే తు స్నాతః సత్సంగతో ద్విజః
పాపాలను తొలగించే పవిత్రస్థలంలో, మంచి వారి తోడుతో ఆ బ్రాహ్మణుడు స్నానం చేశాడు.
దివః పపాత తన్మూర్ధ్ని పుష్పవృష్టిర్మునీశ్వర 2.8.2.
ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఆ సమయంలో ఆకాశం నుండి ఆయన తలపై పుష్పవృష్టి కురిసింది.
తద్దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం మయా చ ద్విజపుంగవ
అంత అద్భుతాన్ని చూసి నేను కూడా ఆశ్చర్యపోయాను, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా!
మాఘకృష్ణచతుర్దశ్యాం తత్ర స్నానం విశేషతః
మాఘమాసంలో కృష్ణపక్ష చతుర్దశి నాడు అక్కడ స్నానం చేయడం విశేషమైన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
అన్యదా(?) తు కృతే స్నానే సర్వపాపక్షయో భవేత్
ఇతర సమయాల్లో కూడా అక్కడ స్నానం చేస్తే అన్ని పాపాలు నశిస్తాయి.
పాపమోచనతీర్థే తు పూర్వం తు సరయూజలే
పూర్వం పాపాలను తొలగించే ఆ తీర్థంలో, సరయూ నదీ జలాల్లో,
సహస్రధారాసంజ్ఞం తు సర్వకిల్బిషనాశనమ్ ప్రాణానుత్సృజ్య యోగేన యయౌ శేషాత్మతాం పురా
సహస్రధార అనే, అన్ని పాపాలను నశింపజేసే వాడు, యోగబలంతో ప్రాణాలు విడిచాడు; అప్పుడు శేషరూపాన్ని పొందాడు.
సార్ద్ధంహస్తత్రయేణైవ ప్రమాణం ధనుషో విదుః
దాని పరిమాణం ధనుస్సుతో కొలిచినప్పుడు మూడున్నర హస్తాలు అని చెబుతారు.
కృష్ణద్వైపాయనో వ్యాసః పునః పప్రచ్ఛ కౌతుకాత్
కృష్ణ ద్వైపాయన వ్యాసుడు, ఆసక్తితో మళ్లీ అడిగాడు.
శృణ్వంస్తీర్థస్య మాహాత్మ్యం న తృప్యతి మనో మమ
ఆ తీర్థ మహిమ వింటూ ఉండగా నా మనస్సు తృప్తి చెందడం లేదు.
సహస్రధారాతీర్థస్య సముత్పత్తిం మహోదయాత్
సహస్రధార తీర్థం మహోదయ పర్వతం నుండి ఎలా ఉద్భవించిందో చెప్పు.
పురా రామో రఘుపతిర్దేవకార్యం విధాయ వై 2.8.2.
పూర్వం రఘువంశాధిపతి రాముడు దేవతల పనిని పూర్తిచేశాడు.
మయా త్యాజ్యో భవేత్క్షిప్రమిత్థం చక్రే స సంవిదమ్
ఆయన ఇలా నిర్ణయించుకున్నాడు — 'నేను దీన్ని త్వరగా వదిలేయాలి.'
తస్మిన్మంత్రయమాణే హి ద్వారే తిష్ఠతి లక్ష్మణే
ఆయన ఆలోచిస్తూ ఉండగా, ద్వారంలో లక్ష్మణుడు నిలబడి ఉన్నాడు.
ఆగత్య లక్ష్మణం శీఘ్రం ప్రీత్యోవాచ క్షుధాఽఽకులః
ఆ సమయంలో ఆకలితో అలమటిస్తున్న లక్ష్మణుడి వద్దకు వచ్చి, రాముడు ప్రేమతో మాట్లాడాడు.
కార్యార్థినమిదం వాక్యం నాన్యథా కర్తుమర్హసి
ఏదైనా కార్యసిద్ధి కోరుకునే వారికి ఇచ్చిన ఈ ఆదేశాన్ని నీవు వేరే విధంగా చేయకూడదు.
మునిం నివేదయామాస రామాగ్రే దర్శనార్థినమ్
ఆయన రాముని ముందు దర్శనం కోసం ఎదురు చూస్తున్నవాడున్నాడని మునికి తెలియజేశాడు.
రామోఽపి కాలమామంత్ర్య ప్రస్థాప్య చ బహిర్యయౌ
రాముడు సమయం చూసి, అతడిని పంపించి, బయటకు వెళ్లాడు.
దుర్వాససం మునివరం ప్రస్థాప్య స్వయమాదరాత్
తానే స్వయంగా గౌరవంగా దుర్వాస మహర్షిని పంపించాడు.
లక్ష్మణోఽపి తదా వీరః కుర్వన్నవితథం వచః
ఆ సమయంలో వీరుడైన లక్ష్మణుడు ఆ ఆజ్ఞను తప్పకుండా నెరవేర్చాడు.
తత్ర గత్వాథ చ స్నాత్వా ధ్యానమాస్థాయ సత్వరమ్
అక్కడికి వెళ్లి, స్నానం చేసి, వెంటనే ధ్యానంలో మునిగిపోయాడు.
తతః ప్రాదురభూత్తత్ర సహస్రఫణమణ్డితః సురలోకాత్సురేన్ద్రోఽపి సమాగాదమరైః సహ ।। 2.8.2.
అప్పుడే వెయ్యి ఫణాలతో అలంకరించబడిన దేవేంద్రుడు, అమరులతో కలిసి దేవలోకంనుండి అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
తతః శేషాత్మతాం యాతం లక్ష్మణం సత్యసంగరమ్
తర్వాత సత్యనిష్ఠుడైన లక్ష్మణుడు శేషరూపాన్ని పొందాడు.