విధిర్మాసోపవాసస్య యథావత్పరికీర్తితః 2.4.30.
నెల రోజుల ఉపవాస విధానం పూర్తిగా వివరించబడింది.
ఋషిభ్యో వాలఖిల్యైశ్చ ప్రోక్తం తం శృణు నారద
వాలఖిల్య ఋషులు ఈ విషయాన్ని ఇతర ఋషులకు చెప్పారు; నారదా! విను.
పూర్వాఽపరాహ్ణగా గ్రాహ్యా క్రమాద్దానోపవాసయోః
దానం, ఉపవాసానికి కాలాన్ని పూర్వాహ్నం నుంచి అపరాహ్నం వరకూ క్రమంగా పాటించాలి.
అత్ర కూష్మాండకోనామ హతో దైత్యస్తు విష్ణునా
ఇక్కడ కూష్మాండ అనే దానవుడు విష్ణువుచేత హతుడయ్యాడు.
తస్మాత్కూష్మాండదానేన ఫలమాప్నోతి నిశ్చితమ్
అందుకే, కూష్మాండాన్ని దానం చేయడం వల్ల ఖచ్చితంగా ఫలం లభిస్తుంది.
స్వశాఖోక్తేన విధినా తులస్యాః కరపీడనమ్
తన వంశంలో చెప్పిన నియమం ప్రకారం తులసి ఆకును చేతితో నలిపి పూజించాలి.
కార్తికే శుక్లనవమీమవాప్య విజితేంద్రియః
కార్తీక మాసంలో శుక్ల పక్షం తొమ్మిదవ తిథిని చేరి, ఇంద్రియాలపై జయాన్ని సాధించినవాడు,
పూజయేద్విధివద్భక్త్యా వ్రతీ తత్ర దినత్రయమ్
వ్రతాన్ని ఆచరించేవాడు అక్కడ మూడు రోజులు సక్రమంగా, భక్తితో పూజ చేయాలి.
గ్రాహ్యం త్రిరాత్రమత్రైవ నవమ్యాద్యనురోధతః
ఇక్కడ, తొమ్మిదవ తిథి మొదలుకొని మూడు రాత్రులు వ్రతాన్ని పాటించాలి.
ధాత్ర్యశ్వత్థౌ య ఏకత్ర పాలయిత్వా సముద్వహేత్
ఒకవాడు ఒకచోట ధాత్రి, అశ్వత్థ వృక్షాలను పెంచితే,
కనకస్య సుతా పూర్వమేకాదశ్యాం కిశోరికా
కనకుడి కుమార్తె, పదకొండవ తిథికి ముందు, చిన్న వయసులో,
తేన వైధవ్యదోషేణ నిర్ముక్తాఽఽసీత్సులోచనా 2.4.31.
ఆ కారణంగా సులోచనకు వైధవ్య దోషం తొలగిపోయింది.
అవశ్యమేవ కర్తవ్యః ప్రతివర్షం తు వైష్ణవైః।। విధిం తస్య ప్రవక్ష్యామి యథా సాంగా క్రియా భవేత
ఈ కార్యం వైష్ణవులు ప్రతి సంవత్సరం తప్పనిసరిగా చేయాలి. ఇప్పుడు దాని విధానాన్ని పూర్తిగా వివరించబోతున్నాను.
విష్ణోస్తు ప్రతిమాం కుర్యాత్పలస్య స్వర్ణజాం శుభామ్
విష్ణువు ప్రతిమను, ఆకుపొద బరువుతో సమానంగా బంగారంతో, శుభంగా తయారు చేయాలి.
ప్రాణప్రతిష్ఠాం కృత్వైవ తులసీవిష్ణురూపయోః
తులసి, విష్ణు రూపాలకు ప్రాణ ప్రతిష్ఠ చేసి,
ఉపచారైః షోడశభిః పూజయేత్పురుషోక్తిభిః
పదహారు విధమైన ఉపచారాలతో, నిర్ణీత మంత్రాలతో పూజించాలి.
పుణ్యాహం వాచయిత్వాథ నాందీశ్రాద్ధం సమాచరేత్
పుణ్యదినాన్ని ప్రకటించించి, ఆ తరువాత నాందీ శ్రాద్ధాన్ని నిర్వహించాలి.
తులసీనికటే సా తు స్థాప్యా చాంఽతర్హితా పటైః
ఆమెను తులసి మొక్క దగ్గర, వస్త్రాలతో కప్పి ఉంచాలి.
తుభ్యం దాస్యామి తులసీం సర్వకామప్రదో భవ
నేను నీకు తులసిని ఇస్తాను; నీవు సమస్త కోరికలను తీరుస్తావు.
తత ఆచమనీయం చ త్రిరుక్త్వా చ ప్రదాపయేత్
తర్వాత ఆచమన మంత్రాన్ని మూడు సార్లు పలికి, దానిని సమర్పించాలి.
మధుపర్కం గృహాణ త్వం వాసుదేవ నమోస్తు తే
మధుపర్కాన్ని స్వీకరించు; వాసుదేవా, నీకు నమస్కారం.
గోధూలిసమయే పూజ్యౌ తులసీకేశవౌ పునః 2.4.31.
సాయంత్రం సమయంలో తులసి, కేశవుడిని మళ్లీ పూజించాలి.
ఈషద్దృశ్యే భాస్కరే తు సంకల్పం తు సముచ్చరేత్
సూర్యుడు కొద్దిగా కనిపించే సమయంలో సంకల్పం చేయాలి.
అనాదిమధ్యనిధన త్రైలోక్యప్రతిపాలక
ఆది, మధ్య, అంత్యములేని, మూడు లోకాలకు రక్షకుడవు.
పార్వతీబీజసంభూతాం వృందాభస్మని సంస్థితామ్
పార్వతీ బీజం నుండి పుట్టి, వృందా బస్మంలో స్థిరంగా ఉన్న తులసి.
పయోఘటైశ్చ సేవాభిః కన్యావద్వర్ధితా మయా
పాలు పోసే పాత్రలతో, సేవతో, ఆమెను నా కుమార్తెలా పెంచాను.
ఏవం దత్త్వా చ తులసీం పశ్చాత్తౌ పూజయేత్తతః
ఇలా తులసిని సమర్పించిన తర్వాత, ఇద్దరినీ పూజించాలి.
తతః ప్రభాతసమయే తులసీం విష్ణుమర్చయేత్
తర్వాత, ఉదయం వేళ తులసితో విష్ణువును పూజించాలి.
పాయసాఽఽజ్యక్షౌద్రతిలైర్జుహ్యాదష్టోత్తరంశతమ్ ఆచార్యం చ సమభ్యర్చ్య హోమశేషం సమాపయేత్
పాయసం, నెయ్యి, తేనె, నువ్వులతో నూరెడు ఎనిమిది హోమాలు చేయాలి. ఆచార్యుని గౌరవించి, మిగిలిన హోమాన్ని పూర్తిచేయాలి.
చతురో వార్షికాన్మాసాన్నియమో యేన యః కృతః
ఎవరైతే నాలుగు నెలలు నియమాన్ని పాటించారో,