సమ్యగారాధితో విష్ణుః కిం న యచ్ఛతి దేహినామ్
విష్ణువును సక్రమంగా ఆరాధిస్తే, ఆయన భక్తులకు ఏమి ఇవ్వడంలేదు?
యన్నామస్మరణాదేవ దేహినో యాంతి సద్గతిమ్ ।। 2.4.25.
ఆయన నామస్మరణ వల్లనే జీవులు పరమగతిని పొందుతారు.
గ్రాహగ్రస్తో హి నాగేంద్రో యన్నామస్మరణాత్పురా
క్రొడైలు పట్టుకున్న నాగేంద్రుడు కూడా, ఆయన నామస్మరణ వల్లనే ముక్తిని పొందాడు.
యతస్త్వయాఽర్చితో విష్ణుస్తత్సాన్నిధ్యం ప్రయాస్యసి
నీవు విష్ణువును పూజించినందువల్ల ఆయన సన్నిధిని పొందుతావు.
తతః పుణ్యక్షయేజాతే యదా యాస్యసి భూతలమ్
తర్వాత, నీ పుణ్యఫలం తరిగిపోయినప్పుడు, నీవు భూమికి వస్తావు.
నామ్నా దశరథస్తత్ర భార్యాద్వయయుతః పునః
అక్కడ నీవు దశరథుడిగా, భార్యలతో కలసి పిలవబడతావు.
తత్రాఽపి తవ సాన్నిధ్యం విష్ణుర్యాస్యతి భూతలే
అక్కడ కూడా భూమిపై విష్ణువు నీ సన్నిధికి వస్తాడు.
తవ జన్మవ్రతాదస్మాద్విష్ణుసంతుష్టికారకాత్
నీ జన్మనుంచి చేసిన ఈ వ్రతం వల్ల, అది విష్ణువును సంతోషపరిచింది.
ధన్యోఽసి విప్రాగ్ర్య యతస్త్వయైతద్వ్రతం కృతం తుష్టికరం జగద్గురోః
బ్రాహ్మణులలో నీవు అగ్రగణ్యుడవు, నీకు ధన్యవాదాలు. నీవు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల జగద్గురువు సంతోషించెను.
ప్రణమ్య దణ్డవద్భూమౌ వాక్యమేతదువాచ హ
భూమిపై పూర్తిగా దండంగా నమస్కరించి, ఆ తరువాత అతడు ఇలా అన్నాడు.
ధర్మదత్త ఉవాచ ఆరాధయంతి సర్వేఽపి విష్ణుం భక్తాఽర్తినాశనమ్
ధర్మదత్తుడు అన్నాడు: భక్తులు అందరూ విష్ణువును ఆరాధిస్తారు, ఆయన బాధలను పోగొట్టేవాడు.
విష్ణుప్రీతికరం తేషాం కించిత్సాన్నిధ్యకారకమ్
విష్ణువు సంతోషపడేలా చేసి, ఆయన మన మధ్యకు రప్పించేది —
సేతిహాసకథాం పుణ్యాం కథ్యమానాం పురాభవామ్
— పుణ్యమైన పురాణ కథలను చెప్పడమే. ఇప్పుడు వాటిని నేను వినిపిస్తాను.
కాంచిపుర్యాం పురా చోలశ్చక్రవర్తీ నృపోఽభవత్
ఒకప్పుడు కాంచీపురంలో చోళ వంశానికి చెందిన ఓจัก్రవర్తి రాజు ఉండేవాడు.
యస్మిఞ్ఛాసతి భూచక్రం దరిద్రో వాఽపి దుఃఖితః
ఆయన పాలనలో భూమిపై ఎవరూ పేదవారు కాని, బాధపడేవారు కాని ఉండరు.
యస్యాప్యున్నతయజ్ఞస్య తామ్రపర్ణ్యాస్తటావుభౌ
తామ్రపర్ణి నది తీరంలో, ఆయన చేసిన రెండు గొప్ప యజ్ఞాలు —
తత్ర శ్రీరమణం దేవం సంపూజ్య విధివన్నృపః
అక్కడ ఆ రాజు విధిగా శ్రీరమణ దేవునిని పూజించాడు.
ప్రణమ్య దణ్డవద్భూమావుపవిష్టః స తత్ర వై 2.4.26.
భూమిపై దండంగా నమస్కరించి, అక్కడే కూర్చున్నాడు.
దేవార్చనార్థం పాణౌ తు తులస్యుదకధారిణమ్
దేవుని పూజ కోసం, చేతిలో తులసి ఆకులతో నీళ్లు పట్టుకున్నాడు.
స తత్రాభ్యేత్య విప్రర్షిర్దేవదేవమపూజయత్
అక్కడ ఒక బ్రాహ్మణ ఋషి వచ్చి, దేవదేవుని పూజించాడు.
తులసీపూజయా తస్య రత్నపూజాం పురా కృతామ్
తులసి పూజతో, అతడు రాజు మునుపు చేసిన రత్నాల పూజను మించిపోయాడు.
విష్ణుదాస కథం సేయమాచ్ఛన్నా తులసీదలైః
విష్ణుదాసా, ఈ పూజ తులసి ఆకులతో ఎందుకు మరుగున పడింది?
విష్ణుభక్తిం న జానాసి వరాకోఽసి మతో మమ
నీకు విష్ణుభక్తి తెలియదు; నీవు నా దృష్టిలో దురదృష్టవంతుడవు.
ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా సక్రోధః స ద్విజోత్తమః
ఆ మాటలు విని, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు కోపంతో నిండిపోయాడు.
కియద్విష్ణువ్రతం పూర్వం త్వయా చీర్ణం వదస్వ తత్
నీవు మునుపు ఎంత విష్ణు వ్రతాలు ఆచరించావో చెప్పు.
తద్బ్రాహ్మణవచః శ్రుత్వా ప్రహస్య స నృపోత్తమః
ఆ బ్రాహ్మణుని మాటలు విని, ఆ ఉత్తమ రాజు నవ్వాడు.
ఇత్థం చేద్వదసే విప్ర విష్ణుభక్త్యాఽతిగర్వితః
ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు విష్ణుభక్తి వల్ల ఎంతో గర్వంతో ఇలా మాట్లాడుతున్నావు.
యజ్ఞదానాదికం నైవ విష్ణోస్తుష్టికరం కృతమ్ 2.4.26.
అయితే, యజ్ఞాలు, దానాలు వంటి పనులు విష్ణువును నిజంగా సంతుష్టిపర్చవు.
ఈదృశస్యాఽపి తే గర్వ ఏష తిష్ఠతి భక్తితః
ఇంతైనా నీకు ఈ గర్వం భక్తి వల్ల ఇంకా మిగిలే ఉంది.
సాక్షాత్కారమహం విష్ణోరేష వాదో గమిష్యతి
నేను విష్ణువు ప్రత్యక్ష దర్శనాన్ని కలిగిస్తాను; ఈ వాదం అక్కడే ముగుస్తుంది.