పాతాలభువనే దైత్యం నిశుంభం స మహాబలమ్
పాతాళ లోకంలో మహాబలశాలి అయిన నిశుంభ అనే దైత్యుణ్ణి జయించాడు.
దేవగంధర్వసిద్ధాఽఽద్యాన్సర్పరాక్షసమానుషాన్
దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, అలాగే పాములు, రాక్షసులు, మనుష్యులను కూడా తన వశంలోకి తీసుకున్నాడు.
ఏవం జలంధరః కృత్వా దేవాన్స్వవశవర్తినః
ఇలా జలంధరుడు దేవతలను తన ఆజ్ఞకు లోబడి ఉండేలా చేశాడు.
న కశ్చిద్వ్యాధితో నైవ దుఃఖీ నైవ కృతస్తథా
ఎవరూ వ్యాధితో బాధపడలేదు, ఎవరూ దుఃఖించలేదు లేదా హాని కలగలేదు.
ఏవం మహీం శాసతి దానవేంద్రే ధర్మేణ సమ్యక్చ దిదృక్షయాఽహమ్
ఇలా దానవుల అధిపతి ధర్మబద్ధంగా భూమిని పాలిస్తున్నప్పుడు, నేను దాన్ని చూడాలని ఆకాంక్షించాను.
సంప్రహస్య తదా వాక్యం స్నేహపూర్వం చ వై నృప
ఆ సమయంలో చిరునవ్వుతో, ప్రేమతో రాజుకు ఇలా మాటలు చెప్పాడు.
కుత ఆగమ్యతే బ్రహ్మన్కిచిద్దృష్టం త్వయా ప్రభో
బ్రహ్మన్, నువ్వు ఎక్కడినుంచి వచ్చావు? ఏదైనా చూశావా ప్రభూ?
తత్రోమయా సమాసీనం దృష్టవానస్మి శంకరమ్
అక్కడ నేను శంకరుని కూర్చొని ఉన్నట్టు చూసాను.
యోజనాయుతవిస్తీర్ణే కల్పవృక్షమహావనే
పది వేల యోజనాల పొడవైన కల్పవృక్షాల మహావనంలో
తద్దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం విస్మయో మేఽభవత్తదా
ఆ గొప్ప అద్భుతాన్ని చూసి నేను అప్పట్లో ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాను.
తదా తవాఽపి దైత్యేంద్ర సమృద్ధిః సంస్మృతా మయా
అప్పుడు, ఓ దైత్యేంద్రా, నీ ఐశ్వర్యం కూడా నాకు గుర్తొచ్చింది.
త్వత్సమృద్ధిమిమాం పశ్యన్స్త్రీరత్నరహితాం ధువమ్
నీ ఈ ఐశ్వర్యాన్ని చూస్తూ, స్త్రీరత్నం లేకపోయినా కూడా,
అప్సరోనాగకన్యాద్యా యద్యపి త్వద్వశే స్థితాః
అప్సరసలు, నాగకన్యలు మొదలైనవారు నీ వశంలో ఉన్నా,
యస్యా లావణ్యజలధౌ నిమగ్నశ్చతురాననః
ఆమె అంద సముద్రంలో కూడా నాలుగు ముఖాలవాడు మునిగిపోతాడు.
వీతరాగోఽపి హి యథా మదనారిః స్వలీలయా 2.4.17.
కామదేవుని శత్రువైన వితరాగుడైన శివుడు కూడా తన లీలతో
యస్యాః పునః పునః పశ్యన్రూపం ధాతాఽపి సర్జనే
ఆమె రూపాన్ని మళ్లీ మళ్లీ చూస్తూ, సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుడికీ సృష్టిలో ప్రేరణ కలుగుతుంది.
అతః స్త్రీరత్నసంభోక్తుః సమృద్ధిస్తస్య సా వరా
అతడు ఆ స్త్రీమణిని అనుభవించినందువల్ల, ఆమె అతనికి గొప్ప అదృష్టంగా మారింది.
ఏవముక్త్వా తమామంత్ర్య గతే సతి స దైత్యరాట్
ఇలా చెప్పి, అతనితో వీడ్కోలు చెప్పిన తరువాత, దైత్యుల రాజు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
అథ సంప్రేషయామాస స దూతం సింహికాసుతమ్
తర్వాత, ఆ రాజు సింహికా కుమారుడైన దూతను పంపించాడు.
కైలాసమగమద్రాహుః కుర్వఞ్ఛుక్లేందువర్చసమ్
రాహువు ప్రకాశవంతమైన చంద్రుడిలా మెరిసిపోతూ కైలాసాన్ని చేరాడు.
నివేదితస్తదేశాయ నందినా ప్రవివేశ సః
ఆ ప్రాంతాధిపతికి నందినిచేత తెలియజేయబడిన తరువాత, అతడు లోపలికి ప్రవేశించాడు.
సర్వరత్నేశ్వరస్య త్వమాజ్ఞాం శృణు వృషధ్వజ
అన్నిరత్నాల అధిపతియైన ప్రభువు ఆజ్ఞను విను, వృషధ్వజా.
స్మశానవాసినో నిత్యమస్థిభారవహస్య చ
ఎప్పుడూ శ్మశానంలో నివసిస్తూ, ఎముకల భారాన్ని మోస్తున్న ఆయన ఆజ్ఞను విను.
అహం రత్నాధినాథోఽస్మి సా చ స్త్రీరత్నసంజ్ఞికా
నేను రత్నాధిపతి, ఆమె స్త్రీమణిగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
అభవత్పురుషో రౌద్రస్తీవ్రాశనిసమస్వనః ।। 2.4.17.
ఆ సమయంలో ఉగ్ర స్వభావమున్న, మెరుపు మోగినట్టు గల స్వరం కలిగిన పురుషుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సింహాస్యః ప్రలలజ్జిహ్వః స జ్వలన్నయనో మహాన్
ఆయనకు సింహముఖం, కంపించే నాలుక, జ్వలించే పెద్ద కళ్ళు ఉండేవి.
స తం ఖాదితుమాయాంతం దృష్ట్వా రాహుర్భయాతురః
అతడు తనను తినడానికి వస్తున్నాడని చూసి, రాహువు భయంతో వణికిపోయాడు.
స చ రాహుర్మహాబాహో మేఘగమ్భీరయా గిరా
ఆ రాహువు మహాబాహువు, మేఘాల గంభీరమైన స్వరం కలిగి ఇలా అన్నాడు.
బ్రాహ్మణం మాం మహాదేవ ఖాదితుం సముపాగతః
మహాదేవా, నేను బ్రాహ్మణుడిని. నన్ను తినడానికి మీరు వచ్చారు.
నైవాఽసౌ వధ్యతామేతి దూతోఽయం పరవాన్యతః
ఇతడిని చంపకూడదు. ఇతడు దూత, పరాధీనుడు.