తద్గచ్ఛ కథయస్వాఽస్య సర్వం మథనకారణమ్ నారద ఉవాచ ఇత్థం విసర్జితో దూతస్తదేంద్రేణాఽగమద్భువమ్
పోయి, మథనానికి కారణమంతా అతనికి చెప్పు. నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఇంద్రుడు దూతను పంపించగా, అతడు భూమిపైకి తిరిగి వచ్చాడు.
తదిదం వచనం సర్వం దైత్యాయాకథయత్తదా
అప్పుడు ఆ దూత ఆ మాటలన్నిటిని దైత్యునికి వివరించాడు.
దైత్యసేనాసమాయుక్తో యయౌ యోద్ధుం త్రివిష్టపమ్
దైత్యుల సేనతో కూడి, అతడు దేవతల లోకాన్ని యుద్ధానికి వెళ్లాడు.
తత్ర యుద్ధే మృతాన్దైత్యాన్భార్గవస్తూదతిష్ఠపత్
ఆ యుద్ధంలో చనిపోయిన దైత్యులను భృగువు తిరిగి బ్రతికించాడు.
దేవానపి తథా యుద్ధే తత్రాఽజీవయదంగిరాః
అలాగే ఆ యుద్ధంలో పడిపోయిన దేవతలను అంగిరసుడు బ్రతికించాడు.
దృష్ట్వా దేవాంస్తథా యుద్ధే పునరేవ సముత్థితాన్
దేవతలు మళ్లీ యుద్ధంలో లేచి నిలబడినదాన్ని చూసి,
తవ సంజీవినీవిద్యా న వాఽన్యత్రేతి విశ్రుతమ్
నీ సంజీవినీ విద్య మరెక్కడా లేదని అందరికీ తెలిసింది.
జీవయత్యేవ తచ్ఛీఘ్రం ద్రోణాద్రిం త్వమపాహర
ఆ విద్య మరణించినవారిని త్వరగా బ్రతికిస్తుంది—అందుకే ద్రోణపర్వతాన్ని తీసుకెళ్ళు.
ప్రాక్షిపత్సాగరే తూర్ణం పునరాగాన్మహాహవమ్ ।। 2.4.15.
అతడు దాన్ని వేగంగా సముద్రంలో వేసి, మళ్లీ మహాయుద్ధానికి వచ్చాడు.
అథ దేవాన్హతాన్దృష్ట్వా ద్రోణాద్రిమగమద్గురుః
ఆ తరువాత దేవతలు చనిపోయినదాన్ని చూసి, గురువు ద్రోణపర్వతానికి వెళ్లాడు.
జ్ఞాత్వా దైత్యహృతం ద్రోణం ధిషణో భయవిహ్వలః
ద్రోణపర్వతాన్ని దైత్యులు తీసుకెళ్లినదాన్ని తెలుసుకొని, ధిషణుడు భయంతో నిండిపోయాడు.
పలాయధ్వం హవాద్దేవా నాఽయం జేతుం క్షమో యతః
దేవతలారా! యుద్ధం నుండి పారిపోండి. అతన్ని ఓడించటం సాధ్యం కాదు.
శ్రుత్వా తద్వచనం దేవా భయవిహ్వలితాస్తదా
ఆ మాటలు విని, దేవతలు భయంతో వణికిపోయారు.
దేవాన్విద్రావితాన్దృష్ట్వా దైత్యైః సాగరనందనః
దైత్యులు దేవతలను తరిమికొట్టినదాన్ని సముద్రుని కుమారుడు చూసాడు.
ప్రవిష్టే నగరీం దైత్యే దేవాః శక్రపురోగమాః
దైత్యుడు నగరంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు—
తతశ్చ సర్వేష్వసురోఽధికారేష్వింద్రాదికానాం వినివేశయత్తదా
అప్పుడు అతడు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతల అధికారాలను అన్నీ అసురుని చేతిలో పెట్టాడు.
నారద ఉవాచ పునర్దైత్యం సమాయాంతం దృష్ట్వా దేవాః సవాసవాః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: మళ్లీ దైత్యుడు దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు—
నమో మత్స్యకూర్మాదినానాస్వరూపైః సదాభక్తకార్యోద్యతాయాఽర్తిహంత్రే
మత్స్యము, కూర్మము మొదలైన అనేక రూపాలతో ఎప్పుడూ భక్తుల కోసం సిద్ధంగా ఉండి, వారి కష్టాలను తొలగించే వాడవు నీకు నమస్కారం.
రమా వల్లభాయాఽసురాణాం నిహంత్రే భుజంగారియానాయ పీతాంబరాయ
రమా ప్రియుడవైనవాడా, అసురులను సంహరించేవాడా, పాములకు శత్రువవాడా, పసుపు వస్త్రాలు ధరించినవాడా—నీకు నమస్కారం.
నమో దైత్యసంతాపితామర్త్యదుఃఖాచలధ్వంసదంభోలయే విష్ణవే తే
దైత్యుల చేత బాధపడే మానవుల దుఃఖపర్వతాన్ని నాశనం చేసే మేఘమయిన విష్ణువా, నీకు నమస్కారం.
నారద ఉవాచ సంకష్టనాశనంనామ స్తోత్రమేతత్పఠేన్నరః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — 'సంకష్టాలను తొలగించే ఈ స్తోత్రాన్ని మనిషి పఠించాలి.'
ఇతి దేవాః స్తుతిం యావత్కుర్వంతి దనుజద్విషః
దానవులను ద్వేషించే దేవతలు ఇలా స్తుతి చేస్తుండగా—
సహసోత్థాయ దైత్యారిః సక్రోధః ఖిన్నమానసః
అప్పుడే, దైత్యులకు శత్రువైనవాడు కోపంతో, మనసు కలవరపడి, ఒక్కసారిగా లేచాడు.
తైరాహూతో గమిష్యామి యుద్ధాయాద్య త్వరాన్వితః
వారు పిలిచినందున, ఈ రోజు యుద్ధానికి వేగంగా వెళ్తాను.
తత్కథం తే మమ భ్రాతా యుద్ధే వధ్యః కృపానిధే
దయామయుడా! యుద్ధంలో నా అన్నయ్యను నువ్వు ఎలా చంపగలవు?
శ్రీభగవానువాచ రుద్రాంశసంభవత్వాచ్చ బ్రహ్మణో వచనాదపి 2.4.16.
భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — 'రుద్రుని భాగంగా జన్మించినవాడు కావడం వల్ల, బ్రహ్మ చెప్పిన మాట వల్ల కూడా—'
విష్ణుర్వేగాద్యయౌ యోద్ధుం యత్ర దేవాః స్తువంతి తే
విష్ణువు గొప్ప వేగంతో, దేవతలు నిన్ను స్తుతిస్తూ ఉన్న చోట యుద్ధానికి వెళ్లాడు.
అథాఽరుణానుజాత్యుగ్రపక్షవాతప్రపీడితాః
అప్పుడూ, అరుణుని అనుచరులు అతని రెక్కల గాలికి తీవ్రంగా బాధపడుతూ ఉన్నారు.
తతో జలంధరో దృష్ట్వా దైత్యాన్వాత్యాప్రపీడితాన్
ఆ సమయంలో, దైత్యులు గాలివానితో బాధపడుతున్నట్టు చూసి, జలంధరుడు—
తతః సమభవద్యుద్ధం విష్ణుదైత్యేంద్రయోర్మహత్
అప్పుడే విష్ణువు, దైత్యేంద్రుడు ఇద్దరి మధ్య గొప్ప యుద్ధం మొదలైంది.