కదాచిచ్ఛిన్నశిరసం రాహుం దృష్ట్వా స దైత్యరాట్
ఒకసారి తల కోసిన రాహువును చూసి, దైత్య రాజు—
స శశంస సముద్రస్య మథనం దేవకారితమ్
అతడు దేవతలు చేసిన సముద్రమథనాన్ని సముద్రునికి వివరించాడు.
స శ్రుత్వా క్రోధరక్తాక్షః స్వపితుర్మథనం తదా
అది విని, తన తండ్రిని మథించారని కోపంతో అతని కన్నులు ఎర్రబడ్డాయి.
దూతస్త్రివిష్టపం గత్వా సుధర్మాం ప్రావిశద్వరామ్
ఒక దూత స్వర్గానికి వెళ్లి, అద్భుతమైన సుధర్మా సభలో ప్రవేశించాడు.
దూతోఽహంప్రేషితస్తేన స యదాహ శృణుష్వ తత్
నేను అతని పంపిన దూతను; అతడు చెప్పింది విను.
కస్మాత్త్వయా మమ పితా మథితః సాగరోఽద్రిణా
నీవెందుకు నా తండ్రి అయిన సముద్రాన్ని కొండతో మథించావు?
ఇతి దూతవచః శ్రుత్వా విస్మితస్త్రిదశాధిపః
దూత మాటలు విని దేవతాధిపతి ఆశ్చర్యపోయాడు.
అద్రయో మద్భయాత్త్రస్తాః స్వకుక్షిస్థాః కృతాస్తథా
నా భయంతో పర్వతాలు భయపడి, తాము తామే లోపల దాగిపోయాయి.
అన్యేఽపి మద్ద్విషస్తేన రక్షితా దితిజాః పురా 2.4.15.
అలాగే, నా శత్రువులైన ఇతర దైత్యులు కూడా అప్పట్లో రక్షించబడ్డారు.
శంఖోఽప్యేవం పురా దేవానద్విషత్సాగరాత్మజః
అదేవిధంగా, పూర్వంలో సముద్రుని కుమారుడైన శంఖుడు కూడా దేవతలపై ద్వేషం పెట్టాడు.
తద్గచ్ఛ కథయస్వాఽస్య సర్వం మథనకారణమ్ నారద ఉవాచ ఇత్థం విసర్జితో దూతస్తదేంద్రేణాఽగమద్భువమ్
పోయి, మథనానికి కారణమంతా అతనికి చెప్పు. నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఇంద్రుడు దూతను పంపించగా, అతడు భూమిపైకి తిరిగి వచ్చాడు.
తదిదం వచనం సర్వం దైత్యాయాకథయత్తదా
అప్పుడు ఆ దూత ఆ మాటలన్నిటిని దైత్యునికి వివరించాడు.
దైత్యసేనాసమాయుక్తో యయౌ యోద్ధుం త్రివిష్టపమ్
దైత్యుల సేనతో కూడి, అతడు దేవతల లోకాన్ని యుద్ధానికి వెళ్లాడు.
తత్ర యుద్ధే మృతాన్దైత్యాన్భార్గవస్తూదతిష్ఠపత్
ఆ యుద్ధంలో చనిపోయిన దైత్యులను భృగువు తిరిగి బ్రతికించాడు.
దేవానపి తథా యుద్ధే తత్రాఽజీవయదంగిరాః
అలాగే ఆ యుద్ధంలో పడిపోయిన దేవతలను అంగిరసుడు బ్రతికించాడు.
దృష్ట్వా దేవాంస్తథా యుద్ధే పునరేవ సముత్థితాన్
దేవతలు మళ్లీ యుద్ధంలో లేచి నిలబడినదాన్ని చూసి,
తవ సంజీవినీవిద్యా న వాఽన్యత్రేతి విశ్రుతమ్
నీ సంజీవినీ విద్య మరెక్కడా లేదని అందరికీ తెలిసింది.
జీవయత్యేవ తచ్ఛీఘ్రం ద్రోణాద్రిం త్వమపాహర
ఆ విద్య మరణించినవారిని త్వరగా బ్రతికిస్తుంది—అందుకే ద్రోణపర్వతాన్ని తీసుకెళ్ళు.
ప్రాక్షిపత్సాగరే తూర్ణం పునరాగాన్మహాహవమ్ ।। 2.4.15.
అతడు దాన్ని వేగంగా సముద్రంలో వేసి, మళ్లీ మహాయుద్ధానికి వచ్చాడు.
అథ దేవాన్హతాన్దృష్ట్వా ద్రోణాద్రిమగమద్గురుః
ఆ తరువాత దేవతలు చనిపోయినదాన్ని చూసి, గురువు ద్రోణపర్వతానికి వెళ్లాడు.
జ్ఞాత్వా దైత్యహృతం ద్రోణం ధిషణో భయవిహ్వలః
ద్రోణపర్వతాన్ని దైత్యులు తీసుకెళ్లినదాన్ని తెలుసుకొని, ధిషణుడు భయంతో నిండిపోయాడు.
పలాయధ్వం హవాద్దేవా నాఽయం జేతుం క్షమో యతః
దేవతలారా! యుద్ధం నుండి పారిపోండి. అతన్ని ఓడించటం సాధ్యం కాదు.
శ్రుత్వా తద్వచనం దేవా భయవిహ్వలితాస్తదా
ఆ మాటలు విని, దేవతలు భయంతో వణికిపోయారు.
దేవాన్విద్రావితాన్దృష్ట్వా దైత్యైః సాగరనందనః
దైత్యులు దేవతలను తరిమికొట్టినదాన్ని సముద్రుని కుమారుడు చూసాడు.
ప్రవిష్టే నగరీం దైత్యే దేవాః శక్రపురోగమాః
దైత్యుడు నగరంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు—
తతశ్చ సర్వేష్వసురోఽధికారేష్వింద్రాదికానాం వినివేశయత్తదా
అప్పుడు అతడు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతల అధికారాలను అన్నీ అసురుని చేతిలో పెట్టాడు.
నారద ఉవాచ పునర్దైత్యం సమాయాంతం దృష్ట్వా దేవాః సవాసవాః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: మళ్లీ దైత్యుడు దగ్గరికి వస్తున్నాడని చూసి, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు—
నమో మత్స్యకూర్మాదినానాస్వరూపైః సదాభక్తకార్యోద్యతాయాఽర్తిహంత్రే
మత్స్యము, కూర్మము మొదలైన అనేక రూపాలతో ఎప్పుడూ భక్తుల కోసం సిద్ధంగా ఉండి, వారి కష్టాలను తొలగించే వాడవు నీకు నమస్కారం.
రమా వల్లభాయాఽసురాణాం నిహంత్రే భుజంగారియానాయ పీతాంబరాయ
రమా ప్రియుడవైనవాడా, అసురులను సంహరించేవాడా, పాములకు శత్రువవాడా, పసుపు వస్త్రాలు ధరించినవాడా—నీకు నమస్కారం.
నమో దైత్యసంతాపితామర్త్యదుఃఖాచలధ్వంసదంభోలయే విష్ణవే తే
దైత్యుల చేత బాధపడే మానవుల దుఃఖపర్వతాన్ని నాశనం చేసే మేఘమయిన విష్ణువా, నీకు నమస్కారం.