పుణ్యవ్రతం కృతవతీ తత్సర్వం కథయామి తే
నీవు పుణ్యవ్రతం చేశావు. అది అంతా నేను నీకు చెబుతాను.
ఆత్రేయో దేవశర్మేతి వేదవేదాంగపారగః
ఆత్రేయుడు దేవశర్మ అని పిలవబడేవాడు. వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలలో నిపుణుడు.
అపుత్రః స స్వశిష్యాయ చంద్రనామ్నే దదౌ సుతామ్
తనకు కుమారుడు లేకపోవడంతో, ఆ గురువు చంద్రుడు అనే తన శిష్యునికి తన కుమార్తెను పెళ్లి చేసి ఇచ్చాడు.
తౌ కదాచిద్వనం యాతౌ కుశేధ్మాహరణార్థినౌ
ఒకసారి వారు ఇద్దరూ పవిత్రమైన కట్టెలు తెచ్చేందుకు అడవికి వెళ్లారు.
స్వస్వపుణ్య ప్రభావేన విష్ణులోకం గతావుభౌ
తమ తమ పుణ్యఫలంతో వారు ఇద్దరూ విష్ణు లోకాన్ని పొందారు.
పితృభర్తృజదుఃఖార్తా కారుణ్యం పర్యదేవయత్ 2.4.13.
తండ్రి, భర్తలను కోల్పోయిన బాధతో ఆమె దుఃఖిస్తూ, దయతో విలపించింది.
తయోశ్చక్రే యథాశక్తి పారలౌకీం తతః క్రియామ్
తన శక్తికి తోడుగా, ఆమె పరలోక కర్మలను సమర్పణగా చేసింది.
వ్రతద్వయం తయా సమ్యగాజన్మమరణాత్కృతమ్
ఆమె జననం నుండి మరణం వరకు రెండు వ్రతాలను సరిగ్గా ఆచరించింది.
ఇత్థం గుణవతీ సమ్యక్ప్రత్యబ్ద వ్రతినీ హ్యభూత్
ఇలా, సద్గుణాలతో కూడిన ఆమె ప్రతి సంవత్సరం వ్రతాలను నిష్ఠగా పాటించేవారిగా మారింది.
స్నాతుం గంగాం గతా కాంతే కథంచిచ్ఛనకైస్తదా
ఒకసారి, కొంతమంది స్నేహితులతో కలిసి ఆమె గంగా నదిలో స్నానం చేయడానికి వెళ్లింది.
తావత్సా విహ్వలాఽపశ్యద్విమానం యాతమంబరాత్
అప్పుడే, ఆశ్చర్యంతో ఆమె ఆకాశం నుండి దిగివస్తున్న విమానం ఒకటి చూసింది.
కార్తికవ్రతపుణ్యేన మత్సాన్నిధ్యం గతాఽభవత్
కార్తిక వ్రతపుణ్యంతో ఆమె నా సన్నిధిని చేరింది.
ఆగతోఽహం గణాః సర్వే యాతాస్తేఽపి మయా సహ
నేను వచ్చాను, నా వెంట గణములు కూడా వచ్చారు.
పితా తే దేవశర్మాఽభూత్సత్రాజిదభిధో హ్యయమ్
నీ తండ్రి దేవశర్ముడు, అతనికి సత్రాజిత్ అనే పేరు కూడా ఉంది.
కార్తికవ్రతపుణ్యేన బహు మత్ప్రీతిదాయినీ
కార్తిక వ్రతపుణ్యంతో నన్ను ఎంతో ఆనందపరిచావు.
తస్మాదయం కల్పవృక్షస్తవాంగణగతః శుభే 2.4.13.
కాబట్టి, శుభలక్షణాలయే, ఈ కల్పవృక్షం నీ ఇంటి ప్రాంగణంలో ప్రత్యక్షమైంది.
కదాచిదపి తేన త్వం మద్వియోగం న యాస్యసి సత్యోవాచ మాసానాం తు కథం నామ స మాసః కార్తికో వరః
దీనివల్ల నీవు ఒక్క క్షణమైనా నన్ను వదిలి ఉండవు. కానీ చెప్పు, మాసాలలో కార్తిక మాసం ఎందుకు గొప్పది?
ప్రియస్తే దేవదేవేశ కారణం తత్ర కథ్యతామ్ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ సాధు పృష్టం త్వయా కాంతే శృణుష్వైకాగ్రమానసా
నీ ప్రియుడు దేవతల దేవుడు ఇక్కడ ఉన్నాడు; దీనికి కారణం చెప్పబడుతుంది. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రియమైనవాడా, నీవు బాగా అడిగావు. ఏకాగ్రతతో విను.
పృథోర్వైన్యస్య సంవాదం మహర్షేర్నారదస్య చ
వేనునందనుడు పృథువు మరియు మహర్షి నారదుని సంభాషణను విను.
ఇన్ద్రాదిలోకపాలానామధికారాఞ్జహార హ
ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలుల అధికారాన్ని అతడు తీసేశాడు.
సువర్ణాద్రిగుహాదుర్గసంస్థితాస్త్రిదశాదయః
పసిడి పర్వతపు గుహల్లో, కోటల్లో దేవతలు ఇతరులు నివసిస్తూ ఉండేవారు.
హృతాధికారాస్త్రిదశా మయా యద్యపి నిర్జితాః
దేవతలను నేను జయించినా, వారి అధికారాన్ని నేను తీసేసాను.
జ్ఞాతం తత్తు మయా దేవా వేదమన్త్రబలాన్వితాః
దేవతలకు వేదమంత్రాల శక్తి ఉందని నేను తెలుసుకున్నాను.
ఇతి మత్వా తతో దైత్యో విష్ణుమాలక్ష్య నిద్రితమ్
ఇలా ఆలోచించిన దైత్యుడు, విష్ణువు నిద్రలో ఉన్నాడని చూసాడు.
నీతాస్తు తేన తే వేదాస్తద్భయాత్తే నిరాక్రమన్
అతను వేదాలను తీసుకెళ్లాడు. అతని భయంతో అవి అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాయి.
తాన్మార్గమాణః శంఖోఽపి సముద్రాంతర్గతో భ్రమన్ అథ దేవైః స్తుతో విష్ణుర్బోధితస్తానువాచ హ 2.4.13.
వాటిని వెతుకుతూ శంఖుడు కూడా సముద్రంలో తిరిగాడు. ఆ సమయంలో దేవతలు స్తుతించగా, విష్ణువు మేల్కొని వారితో మాట్లాడాడు.
ఊర్జస్య శుక్లైకాదశ్యాం భవద్భిః ప్రతిబోధితః
ఊర్జ మాసంలో శుక్ల ఏకాదశి రోజున మీరు నన్ను మేల్కొల్పారు.
వేదాః శంఖహృతాః సర్వే తిష్ఠంత్యుదకసంస్థితాః
శంఖుడు తీసుకెళ్లిన వేదాలు అన్నీ నీటిలోనే ఉన్నాయి.
అద్యప్రభృతి వేదాస్తు మంత్రబీజసమన్వితాః
ఈ రోజు నుండి వేదాలు మంత్రబీజాలతో కూడినవిగా మారాయి.
కాలేఽస్మిన్యే ప్రకుర్వంతి ప్రాతఃస్నానం నరోత్తమాః
ఈ సమయంలో ఉత్తములు ప్రాతఃస్నానం చేస్తారు.