ఇదానీం కార్తికో మాసో వర్తతే హరివల్లభః
ఇప్పుడు కార్తీక మాసం, హరి ప్రియమైన ఈ నెల ప్రారంభమైంది.
తులసీపుష్పసహితాం కురుపూజాం హరేః సుత 2.4.12.
కురు కుమారా, తులసి పువ్వులతో హరిని పూజించు.
ఏవం పితుర్వచః శ్రుత్వా పుత్రః క్రోధసమన్వితః
తండ్రి మాటలు విని, కుమారుడు కోపంతో నిండిపోయాడు.
ఇతి పుత్రవచః శ్రుత్వా సక్రోధః ప్రాహ తం సుతమ్
కుమారుడి మాటలు విని, తండ్రి కూడా కోపంగా తన కుమారునితో మాట్లాడాడు.
మూషకో భవ దుర్బుద్ధే వనే వృక్షస్య కోటరే
దుర్మతి వాడా, అడవిలో ఒక చెట్టు పొదర లోపల ఎలుకగా మారిపో.
దుర్యోనేర్మమ ముక్తిః స్యాత్కథం తద్వద మే గురో
గురువుగారు, చెడు వంశంలో పుట్టిన నాకెప్పుడు విముక్తి కలుగుతుంది? దయచేసి చెప్పండి.
యదోర్జ్జవ్రతజం పుణ్యం శృణోషి హరివల్లభమ్
హరి ప్రియుడా, ఉర్జ్య వ్రతం వల్ల కలిగే పుణ్యాన్ని విను.
స పిత్రా చైవముక్తస్తు తత్క్షణాన్మూషకోఽభవత్
తండ్రి అలా చెప్పగానే, వెంటనే అతను ఎలుకగా మారిపోయాడు.
ఏకదా కార్తికే మాసి విశ్వామిత్రః సశిష్యకః
ఒకసారి కార్తీక మాసంలో, విశ్వామిత్రుడు తన శిష్యులతో కలిసి
కథయామాస మాహాత్మ్యం శిష్యేభ్యశ్చోర్జ్జసంభవమ్
ఉర్జ్య వ్రతం వల్ల కలిగే మహిమను శిష్యులకు వివరించసాగాడు.
దృష్ట్వా ఋషిగణాన్హంతుం కృతేచ్ఛః ప్రాణిఘాతకః
ఋషుల సమూహాన్ని చూసి, ప్రాణులను హతమార్చే వాడు వారిని చంపాలని కోరుకున్నాడు.
అథోవాచ ద్విజాన్నత్వా భవద్భిః క్రియతేఽత్ర కిమ్ 2.4.12.
ఆ తరువాత, ద్విజులకు నమస్కరించి, "మీరు ఇక్కడ ఏమి చేస్తున్నారు?" అని అడిగాడు.
విశ్వామిత్ర ఉవాచ సర్వేషామేవ మాసానాం కార్తికః శ్రేష్ఠ ఉచ్యతే
విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: "అన్ని మాసాల్లో కార్తీక మాసమే ఉత్తమమని చెప్పబడింది."
కార్తికే మాసి యః కుర్యాత్స్నానం దానం చ పూజనమ్
కార్తీక మాసంలో ఎవరైనా స్నానం, దానం, పూజ చేయగలిగితే—
వ్యాధప్రయుక్తమాకర్ణ్య ధర్మం చ ఋషిణా ద్విజః
ఋషి చెప్పిన ధర్మాన్ని విని, వ్యాధితో బాధపడే ద్విజుడైనా—
విశ్వామిత్రం ప్రణమ్యాథ స్వవృత్తాంతం నివేద్య చ
తర్వాత విశ్వామిత్రునికి నమస్కరించి, తన కథను వివరించాడు.
విస్మితో గాధిపుత్రస్తు వ్యాధశ్చైవ విశేషతః
గాధి కుమారుడు ఆశ్చర్యపోయాడు; ముఖ్యంగా వేటగాడు మరింత ఆశ్చర్యపడ్డాడు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన కార్తికే కేశవాఽగ్రతః
అందువల్ల, కార్తీక మాసంలో, కేశవుని ఎదుట అన్ని శ్రమలతో—
మూషకోఽపి చ దుర్యోనేర్ముక్త ఊర్జకథాశ్రుతేః
తక్కువ వంశంలో పుట్టిన ఎలుక కూడా ఆ మామిడికాయ శక్తి కథను వినడం వల్ల విముక్తి పొందుతుంది.
ధాత్రీఛాయాం సమాశ్రిత్య వనభోజనమాచరేత్ కృత్వా కర్మాణి నిత్యాని మాధవం పూజయేత్తతః
ఆ మామిడికాయ చెట్టు నీడలో ఆశ్రయం తీసుకుని, అడవి ఆహారం తినాలి; ప్రతిరోజూ చేసే పనులు ముగించాక, మాధవుడిని భక్తితో పూజించాలి.
ధాత్రీఛాయాం సమాశ్రిత్య హరౌ భక్తిసమన్వితః
మామిడికాయ చెట్టు నీడలో ఆశ్రయం తీసుకుని, హరిలో భక్తితో ఉండాలి.
తతస్తు బ్రాహ్మణాన్భక్త్యా భోజయేద్బ్రహ్మవిత్తమాన్ 2.4.12.
తర్వాత, భక్తితో వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టాలి.
ఏవంకృతే వ్రతే విప్ర కార్తికే హరివల్లభే
ఓ బ్రాహ్మణా, హరివల్లభుడైన కార్తీక మాసంలో ఈ వ్రతాన్ని చేయగానే,
హరేర్నార్పితభోగాచ్చ భోజనే సూర్యదర్శనాత్
హరికి అర్పించిన నైవేద్యాన్ని, సూర్యుడిని చూసిన తర్వాత భోజనం చేయడం వల్ల,
భోజనావసరే చాన్యస్పర్శదోషస్తు యద్భవేత్
భోజనం చేసే సమయంలో ఇతరుల స్పర్శ వల్ల ఏదైనా దోషం కలిగితే,
శుద్ధస్యాపి తథా త్యాగాత్పుణ్యకాలే హరిప్రియే
హరివల్లభుడా, ఎంత శుద్ధుడైనా, మంచి సమయంలో ఇలా నియమంగా ఉండడం వల్ల,
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన ధాత్ర్యాం భోజనమాచరేత్
అందువల్ల, అన్ని ప్రయత్నాలతో మామిడికాయ చెట్టు కిందే భోజనం చేయాలి.
కార్తికే మాసి వై విప్రో ధాత్రీమాలాం తు యో వహేత్
కార్తీక మాసంలో మామిడికాయ ఫలాల మాల ధరించే బ్రాహ్మణుడు,
ధాత్రీఛాయాం సమాశ్రిత్య దీపమాలార్పణం నరః
మామిడికాయ చెట్టు నీడలో ఆశ్రయం తీసుకుని, దీపాల వరుసను సమర్పించాలి.
రాధాదామోదరౌ పూజ్యౌ తులస్యధో విశేషతః
తులసి మొక్క కింద రాధా, దామోదరులను ప్రత్యేకంగా పూజించాలి.