యైర్భగిన్యః సువాసిన్యో వస్త్రదానాదితోషితాః
ఎవరైతే తమ అక్కచెల్లెళ్లను కొత్త బట్టలు వంటి బహుమతులతో సంతోషపెట్టారో,
ధన్యం యశస్యమాయుష్యం ధర్మకామార్థసాధనమ్
అది ధన్యంగా, పేరును, దీర్ఘాయువును ఇస్తుంది; ధర్మం, కామం, అర్థం సాధించడంలో సహాయపడుతుంది.
తదహం సంప్రవక్ష్యామి శృణుధ్వం మునిసత్తమాః ।। 2.4.11.
అందుకే, ఇప్పుడు నేను ఇది వివరంగా చెబుతాను. మునిశ్రేష్ఠులారా, మీరు వినండి.
తత్రాఽపరాహ్నే కర్తవ్యం సర్వథైవ యమార్చనమ్
ఆ మధ్యాహ్నంలో యముని పూజ తప్పనిసరిగా చేయాలి.
ప్రత్యహం యమునాఽఽగత్య యమం సంప్రార్థయత్పురా
ప్రతి రోజు యమునా వచ్చి, యముని దగ్గర మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థించేది.
అద్యశ్వో వా పరశ్వో వా ప్రత్యహం వదతే యమః
ప్రతి రోజు యముడు, 'ఈరోజా, రేపా, ఎల్లుండినా,' అని సమాధానం చెప్పేవాడు.
తదైకదా యమునయా బలాత్కారాన్నిమంత్రితః
ఒకసారి యమునా బలవంతంగా యముని ఆహ్వానించింది.
నారకీయజనాన్ముక్త్వా గణైః సహ రవేః సుతః
నరకవాసుల నుండి విముక్తుడై, సూర్యుని కుమారుడు తన సేవకులతో కలిసి వెళ్లాడు.
కృతాభ్యంగో యమునయా తైలైర్గంధమనోహరైః
యమునా సువాసన గల నూనెలతో యమునికి అభ్యంగనం చేసింది.
తతోఽలంకారకం దత్తం నానావస్త్రాణి చందనమ్
ఆ తరువాత అలంకారాలు, రకరకాల బట్టలు, చందనం ఇచ్చారు.
పక్వాన్నాని విచిత్రాణి కృత్వా సా స్వర్ణభాజనే
ఆమె రకరకాల వంటకాలు తయారుచేసి బంగారు పాత్రలో పెట్టింది.
భుక్త్వా యమోఽపి భగినీమలంకారైః సమర్చయత్ ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా యమునా వాక్యమబ్రవీత్
యముడు భోజనం చేసిన తరువాత, తన చెల్లెలికి అలంకారాలతో సత్కరించాడు. ఆ మాటలు విని యమునా ఇలా చెప్పింది.
అద్య సర్వే మోచనీయాః పాపినో నరకాద్యమ తేషాం సౌఖ్యం ప్రదేహి త్వమేతదేవ వృణోమ్యహమ్
యమునా! ఈ రోజు నరకంలో ఉన్న పాపులు అందరూ విడుదల కావాలి. వారికి సుఖం ఇవ్వు—ఇదే నేను కోరుతున్నాను.
భుంక్తే చ భగినీగేహే భగినీం పూజయేదపి
తన చెల్లెలి ఇంట్లో భోజనం చేసి, ఆమెను పూజించాలి.
వీరేశైశానదిగ్భాగే యమతీర్థం ప్రకీర్తితమ్
వీరేశుని ఈశాన్య దిక్కులో యమతీర్థం ప్రసిద్ధిగా ఉంది.
పఠేదేతాని నామాని ఆమధ్యాహ్నం నరోత్తమః
మంచి మనిషి ఈ పేర్లను మధ్యాహ్నం వరకు పఠించాలి.
యమో నిహంతా పితృధర్మరాజో వైవస్వతో దండధరశ్చ కాలః
యముడు, పితృధర్మానికి రాజు, వివస్వతుని కుమారుడు, దండాన్ని ధరించినవాడు, కాలస్వరూపుడు — ఇవన్నీ యముని పేర్లు.
తతో యమేశ్వరం పూజ్య భగినీగృహమావ్రజేత్
తర్వాత యమేశ్వరుని పూజించి, అక్కచెల్లెమ్మ ఇంటికి వెళ్లాలి.
భ్రాతస్తవానుజాతాఽహం భుంక్ష్వ భక్తమిదం శుభమ్
అన్నా, నేను నీకంటే చిన్నవాడిని; ఈ శుభమైన భోజనాన్ని ప్రేమతో అర్పిస్తున్నాను, దయచేసి స్వీకరించు.
తతః సంతోష్య భగినీం వస్త్రాలంకరణాదిభిః
అప్పుడా చెల్లిని వస్త్రాలు, ఆభరణాలు మరియు ఇతర బహుమతులతో సంతోషపెట్టాలి.
నృపైః కారాగృహే యే చ స్థాపితా మమ వాసరే 2.4.11.
రాజులు నా పర్వదినాన జైల్లో పెట్టినవారు —
విమోక్తవ్యా మయా పాపా నరకేభ్యోఽద్య వాసరే
వారు చేసిన పాపాలకు నరకంలో ఉన్నవారిని నేను ఈ రోజు విడుదల చేయాలి.
కనీయసీ స్వసా నాస్తి తదా జ్యేష్ఠాగృహం వ్రజేత్
చిన్న చెల్లెలు లేకపోతే, పెద్ద చెల్లెమ్మ ఇంటికి వెళ్లాలి.
తదభావే మాతృష్వసుర్మాతులస్యాఽఽత్మజా తథా
ఆమె కూడా లేకపోతే, మేనత్త ఇంటికైనా, లేదా మామయ్య కుమార్తె ఇంటికైనా వెళ్లాలి.
సర్వాఽభావే మాననీయా భగినీ కాచిదేవ హి
ఇవ్వాళ్లలో ఎవ్వరూ లేకపోతే, ఏదైనా చెల్లిని గౌరవించాలి.
తదభావేప్యరణ్యానీం కల్పయిత్వా సహోదరామ్
ఆమె కూడా లేకపోతే, అడవిలోని మహిళను లేదా సహోదరిని ప్రతినిధిగా చేసుకోవాలి.
యే భుంజతే దురాచారా నరకే తే పతంతి చ
దురాచారంతో భోజనం చేసే వారు నరకంలో పడతారు.
తస్మాదృషివరాః సర్వే కార్తికవ్రతకారిణః
అందుకే, కార్తిక మాస వ్రతాన్ని ఆచరించే అన్ని గొప్ప ఋషులు —
యమద్వితీయాం యః ప్రాప్య భగినీగృహభోజనమ్
యమద్వితీయ దినాన చెల్లెమ్మ ఇంటి భోజనం చేసే వారు —
యా తు భోజయతే నారీ భ్రాతరం భ్రాతృకే తిథౌ
బ్రాతృద్వితీయ దినాన తన అన్నకు భోజనం పెట్టే స్త్రీ —