జీవహింసా సురాపానమగమ్యాగమనం తథా బలిరాజ్యే తు నరకద్వారాణ్యుక్తాని సంత్యజేత్
ప్రాణులను హతముచేయడం, మద్యం సేవించడం, నిషిద్ధ మహిళల దగ్గరికి వెళ్లడం — ఇవన్నీ బలిరాజ్యములో నరకానికి దారులు అని చెప్పబడ్డాయి. ఇవన్నింటినీ మనం పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి.
తతోఽర్ద్ధరాత్రసమయే స్వయం రాజా వ్రజేత్పురమ్ బలిరాజ్యప్రమోదం చ దృష్ట్వా స్వగృహమావ్రజేత్
తర్వాత అర్ధరాత్రి సమయానికి రాజు తానే నగరానికి వెళ్లి, బలిరాజ్యంలోని ఆనందాన్ని చూసి, తిరిగి తన ఇంటికి వచ్చేయాలి.
ఏవం గతే నిశీథే చ జనే నిద్రార్ద్ధలోచనే నిష్కాస్యతే ప్రదృష్టాభిరలక్ష్మీః స్వగృహాంఽగణాత్ ।। 2.4.9.
అలా రాత్రి గడిచిపోయినప్పుడు, ప్రజలు నిద్రలో మునిగిపోయినపుడు, అందరూ చూస్తుండగా దురదృష్టం వారి ఇళ్ల ప్రాంగణాల నుండి బయటకు వెళ్లిపోతుంది.
దండైకరజనీయోగే దర్శః స్యాత్తు పరేఽహని
దండం ఒక్కటే ఉండే రాత్రి కలిసినప్పుడు, తదుపరి రోజున అమావాస్య వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.
* యే వైష్ణవాఽవైష్ణవాశ్చ బలిరాజ్యోత్సవం నరాః
విష్ణుభక్తులైనా, విష్ణుభక్తులు కానివారైనా, బలిరాజ్య ఉత్సవాన్ని జరుపుకునే మనుషులు—
రాత్రౌ జాగరణం కుర్యాత్పురాణపఠనాదిభిః
—వారు రాత్రంతా పురాణాల పఠనం వంటి కార్యక్రమాలతో జాగరణ చేయాలి.
సువేషః సత్కథాగీతైర్దానైశ్చ దివసం నయేత్
ఆ రోజు మంచి వస్త్రాలు ధరించి, మంచి కథలు, పాటలు వినుతూ, దానం చేస్తూ దినాన్ని గడపాలి.
శంకరస్తు పురా ద్యూతం ససర్జ సుమనోహరమ్
పూర్వం శంకరుడు ఎంతో ఆనందంగా ఉండే పాశాక్రిడను సృష్టించాడు.
బలిరాజ్యదినస్యాఽపి మాహాత్మ్యం శృణు తత్త్వతః
ఇప్పుడు బలిరాజ్య దిన మహిమను నీవు నిజంగా విను.
యది మోహాన్న కుర్వీత స యాతి యమసాదనమ్
ఎవరైనా మోహంతో ఆచరించకపోతే, వారు యమలోకానికి వెళ్ళిపోతారు.
తేన దత్తా వామనాయ భూమిః స్వమస్తకాన్వితా
ఆ రోజున బలి వామనునికి భూమిని తన తలతో సహా ఇచ్చాడు.
కార్తికే మాసి శుక్లాయాం ప్రతిపద్యాం యతో భవాన్
కార్తీక మాసంలో శుక్లపక్షం మొదటి రోజున, ఓ రాజా, నీవు దీన్ని ఆచరించాలి.
వరం దదామి తే రాజన్నిత్యుక్త్వాఽదాద్వరం తదా
రాజా! 'నీకు వరమిస్తాను' అని చెప్పి, అప్పుడే ఆ వరాన్ని ఇచ్చాడు.
ఏతస్యాం యే కరిష్యంతి తైలస్నానాదికార్చనమ్
ఈ రోజున ఎవరు నూనెస్నానం మరియు ఇతర పూజలు చేస్తారో—
తదాప్రభృతి లోకేఽస్మిన్ప్రసిద్ధా ప్రతిపత్తిథిః
—అప్పటి నుండి ఈ ప్రతిపద తిథి లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందింది.
తత్రాభ్యంగం న కుర్వీత అన్యథా మృతిమాప్నుయాత్ । । 2.4.10.
ఆ రోజున అభ్యంగస్నానం చేయకపోతే, వేరే విధంగా మరణాన్ని పొందవచ్చు.
మాంగల్యం తద్దినే చేత్స్యాద్విత్తాదిస్తస్య నశ్యతి
ఆ రోజున మంగళం కలుగుతుంది, కాని ధనం మాత్రం పోతుంది.
తస్యాం యద్యథ చాఽఽర్తిక్యం నారీ మోహాత్కరిష్యతి
ఆ రోజున ఒక మహిళ మోహంతో ఆ ఆరాధన చేయకపోతే—
అవిద్ధా ప్రతిపచ్చేత్స్యాన్ముహూర్తమపరేఽహని
ప్రతిపద తిథి మరొక తిథి కలిసిపోకుండా ఉంటే, అది మరుసటి రోజున కొంతసేపు కనిపిస్తుంది.
ప్రతిపత్స్వల్పమాత్రాఽపి యది న స్యాత్పరేఽహని
మరుసటి రోజున ప్రతిపద తిథిలో కొంత భాగం కూడా మిగలకపోతే,
తద్దినే గృహమధ్యే తు కుర్యాన్మూర్తిం తదాంగణే
ఆ రోజున ఇంటి ఆవరణలో విగ్రహాన్ని తయారు చేయాలి.
ఆర్తిక్యం తత్ర సంస్థాప్య ఏవం కుర్యాద్విధానతః
ఆ విగ్రహం దగ్గర దీపాన్ని పెట్టి, నియమానుసారం ఆచారాన్ని నిర్వహించాలి.
న మాంగల్యం భవేత్తేషాం యావత్స్యాద్వత్సరం ధ్రువమ్
వారు ఒక సంవత్సరం పూర్తయ్యే వరకు మంగళకరమైన ఫలితం పొందరు.
ఆవర్షం తద్భవేత్తస్య తస్మాన్మంగలమాచరేత్
ఆ దుష్ఫలం ఏడాది పాటు ఉంటుంది. అందుకే మంగళకరమైన ఆచారం చేయాలి.
కురు దీపోత్సవం రమ్యం త్రయోదశ్యాదికేషు చ
మూడు పదకొండవ తిథి మొదలుకొని దీపోత్సవాన్ని ఆనందంగా జరుపుకో.
గౌర్యా జిత్వా పురా శంభుర్నగ్నో ద్యూతే విసర్జితః 2.4.10.
పూర్వకాలంలో గౌరీతో పాశా ఆటలో ఓడిపోయిన శంభు, తన వస్త్రాలు కోల్పోయాడు.
ద్యూతం నిషిద్ధం సర్వత్ర హిత్వా ప్రతిపదం బుధాః
పాశా ఆటను ఎక్కడైనా చేయకూడదు. ప్రతిపద రోజున మేధావులు దానిని పూర్తిగా వదిలిపెడతారు.
భవాన్యాఽభ్యర్థితా లక్ష్మీర్ధేనురూపేణ సంస్థితా
భవానీ కోరిక మేరకు లక్ష్మీ, ఆవు రూపంలో నిలిచింది.
భూషణీయాస్తదా గావో వర్జ్యా వహనదోహనాత్
ఆ సమయంలో ఆవులను అలంకరించాలి. వాటిని బరువులు మోయడానికి లేదా పాలకు ఉపయోగించకూడదు.
గోవర్ద్ధన ధరాఽఽధార గోకులత్రాణకారక
ఓ గోవర్ధనా! భూమిని మోసేవాడవు, గోకులాన్ని కాపాడేవాడవు.