ఇషాసితచతుర్దశ్యామిన్దుక్షయతిథావపి
చంద్రుడు క్షయమవుతున్న పద్నాలుగవ తిథినైనా, చంద్రుడు తగ్గిపోతున్న రోజునైనా,
కుర్యాత్సంలగ్నమేతచ్చ దీపోత్సవదినత్రయమ్
దీపోత్సవం జరిగే మూడు రోజుల్లో కూడా ఈ విధానాన్ని పాటించాలి.
వరం యాచస్వ భద్రం తే యద్యన్మనసి వర్తతే 2.4.9.
నీ మనసులో ఏదైనా కోరిక ఉంటే అడుగు, అది నీకు మంగళకరంగా ఉండాలి.
ఆత్మార్థం కిం యాచనీయం సర్వం దత్తం మయా తథా
తనకొరకు ఇంకేం అడగాలి? నేను అన్నీ ఇచ్చేశాను.
మయాఽద్య తే ధరా దత్తా వామనచ్ఛద్మరూపిణే
ఈ రోజు నేను నీకు భూమిని, వామన వేషంలో ఉన్నవాడవైన నీకు ఇచ్చాను.
తస్మాద్భూమితలే రాజ్యమస్తు ఘస్రత్రయే హరే
అందుకే భూమిపై మూడు పక్షాల పాటు హరివారికి రాజ్యం కలగాలి.
మద్రాజ్యే యే దీపదానం భువి కుర్వంతి మానవాః
నా రాజ్యంలో భూమిపై దీపాలు వెలిగించే వారు,
మమ రాజ్యే గృహే యైషామంధకారః పతిష్యతి
నా రాజ్యంలో, ఎవరి ఇంట్లో అంధకారం పడుతుందో,
చతుర్దశ్యాం చ యే దీపాన్నరకాయ దదంతి చ
పద్నాలుగవ తిథినాడు పితృదేవతలకు దీపాన్నం ఇచ్చేవారు,
బలిరాజ్యం సమాసాద్య యైర్న దీపావలిః కృతా
బలిరాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత దీపావళి జరపని వారు,
బలిరాజ్యే తు యే లోకాః శోకాఽనుత్సాహకారిణః
బలిరాజ్యంలో ఉన్నవారు ఎవరు దుఃఖాన్ని, నిరుత్సాహాన్ని కలిగిస్తారో,
చతుర్దశీత్రయే రాజ్యం బలేరస్త్వితి యాచయేత్ దదావతిథయేంద్రాయ బలిం పాతాలవాసినమ్
మూడు పద్నాలుగు తిథుల్లో బలికి రాజ్యం కలగాలని కోరాలి; పాతాళంలో నివసించే బలిని అతిథిగా వచ్చిన ఇంద్రునికి సమర్పించాలి.
దత్తం దైత్యపతేరిత్థం హరిణా తద్దినత్రయమ్ 2.4.9.
అలా మూడు రోజులు దైత్యపతి బలిని హరివారు సమర్పించారు.
మహారాత్రిః సముత్పన్నా చతుర్దశ్యాం మునీశ్వరాః
మహారాత్రి పద్నాలుగవ తిథినాడు పుట్టింది, మునిశ్రేష్ఠులారా.
బలిరాజ్యం సమాసాద్య యక్షగంధర్వకిన్నరాః
బలి రాజ్యం పొందిన తరువాత యక్షులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు
సర్వ ఏవ ప్రహృష్యంతి నృత్యంతి చ నిశాముఖే
వారు అందరూ రాత్రి సమీపిస్తున్నప్పుడు ఆనందంతో నృత్యం చేస్తారు.
బలిరాజ్యం సమాసాద్య యథా లోకాః సుహర్షితాః
బలి పాలన వచ్చినప్పుడు లోకాలు ఎంత ఆనందంగా ఉంటాయో,
తులాసంస్థే సహస్రాంశౌ ప్రదోషే భూతదర్శయోః
తులా రాశిలో సహస్రాంశువు ఉండగా, సంధ్యాసమయంలో భూతాలు చూస్తూ ఉండగా,
నరకస్థాస్తు యే ప్రేతాస్తే మార్గం తు వ్రతాత్సదా
నరకంలో ఉన్న ప్రేతాత్మలు ఎప్పుడూ వ్రత మార్గాన్నే అనుసరిస్తారు.
ఆశ్వినే మాసి భూతాదితిథయః కీర్తితాస్త్రయః
ఆశ్వయుజ మాసంలో, భూత మొదలైన మూడు తిథులు చెప్పబడ్డాయి.
యది స్యుః సంగవాదర్వాగేతాశ్చ తిథయస్త్రయః
ఈ మూడు తిథులు కలిసైనా, విడివిడిగానైనా వచ్చినా,
కౌమోదిన్యాస్తు మాహాత్మ్యం ప్రష్టుమిచ్ఛామహే ద్విజాః
కౌమోదినీ మహిమను గురించి మేము తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాము, ద్విజులారా.
కిమర్థం క్రియతే సా తు తస్యాః కా దేవతా భవేత్ 2.4.9.
ఆ వ్రతం ఎందుకు చేయాలి? దానికి ఏ దేవత అధిపతిగా ఉంటుందో చెప్పండి.
ప్రహర్షః కోఽత్ర నిర్దిష్టః క్రీడా కాఽత్ర ప్రకీర్తితా
ఇక్కడ ఏ ఆనందం చెప్పబడింది? ఇక్కడ ఏ ఆట ప్రస్తావించబడింది?
స్నాత్వా దేవాన్పితౄన్భక్త్యా సంపూజ్యాఽథ ప్రణమ్య చ
స్నానం చేసి, భక్తితో దేవతలను, పితృదేవతలను పూజించి, వారికి నమస్కరించాలి.
కృత్వా తు పార్వణశ్రాద్ధం దధిక్షీరఘృతాదిభిః
తరువాత పెరుగు, పాలు, నెయ్యి మొదలైన వాటితో పర్వణ శ్రాద్ధం చేయాలి.
తతః ప్రదోషసమయే పూజయేదిందిరాం శుభామ్
ఆ తరువాత సంధ్యాసమయంలో శుభమైన ఇంద్రిని పూజించాలి.
నానాపుష్పైః పల్లవైశ్చ చిత్రైశ్చాఽపి విచిత్రితమ్
వివిధ పుష్పాలు, ఆకులు, అందమైన అలంకరణలతో అలంకరించాలి.
సంపూజ్యా దేవనార్యోఽపి వహుభిశ్చోపచారకైః
అలాగే దేవతా స్త్రీలను కూడా ఎన్నో విధాలుగా సేవించి పూజించాలి.
అస్మిన్నహని సర్వేఽపి విష్ణునా మోచితాః పురా
ఈ రోజున అందరినీ విష్ణువు ఒకప్పుడు విమోచించారు.