యమాయ ధర్మరాజాయ మృత్యవే చాఽన్తకాయ చ
యముడు, ధర్మరాజు, మృత్యువు, అంతకుడు వారికి,
ఔదుంబరాయ దధ్నాయ నీలాయ పరమేష్ఠినే
ఔదుంబరుడు, దధ్నుడు, నీలుడు, పరమేశ్ఠి వారికి,
చతుర్దశైతే మన్త్రాః స్యుః ప్రత్యేకం చ నమోఽన్వితాః 2.4.9.
ఈ పద్నాలుగు మంత్రాలన్నింటికీ 'నమః' అనే పదం కలిపి చెప్పాలి.
యజ్ఞోపవీతినా కార్యం ప్రాచీనావీతినాఽథవా
యజ్ఞోపవీతం ధరించినవారు లేదా పాత విధంగా ధరించినవారు ఈ కార్యాన్ని చేయాలి.
జీవత్పితాఽపి కుర్వీత తర్పణం యమభీష్మయోః
తండ్రి బ్రతికున్నా కూడా యముడు, భీష్ముడు వారికి తర్పణం చేయాలి.
* అత్రైవ లక్ష్మీకామస్య విధిః స్నానే మయోచ్యతే
ఇక్కడే లక్ష్మీ కోరేవారికి స్నాన విధానాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను.
యదా స్నాతి తదాఽభ్యంగస్నానం కుర్యాద్విధూదయే। ఊర్జ్జశుక్లద్వితీయాయాం తిథౌ చ స్వాతియుగ్మగే
ఊర్జ మాసంలో శుక్ల పక్ష ద్వితీయ తిథి వచ్చినప్పుడు, ఉదయం సూర్యోదయ సమయానికి, స్వాతి నక్షత్రం కలిసినప్పుడు, స్నానం చేసే వారు నూనెతో అభ్యంగస్నానం చేయాలి.
మానవో మంగలస్నాయీ నైవ లక్ష్మ్యా వియుజ్యతే
శుభస్నానం చేసే మనిషి ఎప్పుడూ ఐశ్వర్యాన్ని కోల్పోడు.
ఇందుక్షయేఽపి సంక్రాతౌ రవౌ పాతే దినక్షయే
చంద్రుడు క్షయమవుతున్నప్పుడు, సంధ్యాకాలంలో, సూర్యుడు అస్తమించే సమయానికి, లేదా రోజు ముగిసే వేళలో కూడా,
మాషపత్రస్య శాకం వై భుక్త్వా తస్మిన్దినే నరః
ఆ రోజున ఎవరు మాషపత్ర కూర తింటారో,
ఇషాసితచతుర్దశ్యామిన్దుక్షయతిథావపి
చంద్రుడు క్షయమవుతున్న పద్నాలుగవ తిథినైనా, చంద్రుడు తగ్గిపోతున్న రోజునైనా,
కుర్యాత్సంలగ్నమేతచ్చ దీపోత్సవదినత్రయమ్
దీపోత్సవం జరిగే మూడు రోజుల్లో కూడా ఈ విధానాన్ని పాటించాలి.
వరం యాచస్వ భద్రం తే యద్యన్మనసి వర్తతే 2.4.9.
నీ మనసులో ఏదైనా కోరిక ఉంటే అడుగు, అది నీకు మంగళకరంగా ఉండాలి.
ఆత్మార్థం కిం యాచనీయం సర్వం దత్తం మయా తథా
తనకొరకు ఇంకేం అడగాలి? నేను అన్నీ ఇచ్చేశాను.
మయాఽద్య తే ధరా దత్తా వామనచ్ఛద్మరూపిణే
ఈ రోజు నేను నీకు భూమిని, వామన వేషంలో ఉన్నవాడవైన నీకు ఇచ్చాను.
తస్మాద్భూమితలే రాజ్యమస్తు ఘస్రత్రయే హరే
అందుకే భూమిపై మూడు పక్షాల పాటు హరివారికి రాజ్యం కలగాలి.
మద్రాజ్యే యే దీపదానం భువి కుర్వంతి మానవాః
నా రాజ్యంలో భూమిపై దీపాలు వెలిగించే వారు,
మమ రాజ్యే గృహే యైషామంధకారః పతిష్యతి
నా రాజ్యంలో, ఎవరి ఇంట్లో అంధకారం పడుతుందో,
చతుర్దశ్యాం చ యే దీపాన్నరకాయ దదంతి చ
పద్నాలుగవ తిథినాడు పితృదేవతలకు దీపాన్నం ఇచ్చేవారు,
బలిరాజ్యం సమాసాద్య యైర్న దీపావలిః కృతా
బలిరాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత దీపావళి జరపని వారు,
బలిరాజ్యే తు యే లోకాః శోకాఽనుత్సాహకారిణః
బలిరాజ్యంలో ఉన్నవారు ఎవరు దుఃఖాన్ని, నిరుత్సాహాన్ని కలిగిస్తారో,
చతుర్దశీత్రయే రాజ్యం బలేరస్త్వితి యాచయేత్ దదావతిథయేంద్రాయ బలిం పాతాలవాసినమ్
మూడు పద్నాలుగు తిథుల్లో బలికి రాజ్యం కలగాలని కోరాలి; పాతాళంలో నివసించే బలిని అతిథిగా వచ్చిన ఇంద్రునికి సమర్పించాలి.
దత్తం దైత్యపతేరిత్థం హరిణా తద్దినత్రయమ్ 2.4.9.
అలా మూడు రోజులు దైత్యపతి బలిని హరివారు సమర్పించారు.
మహారాత్రిః సముత్పన్నా చతుర్దశ్యాం మునీశ్వరాః
మహారాత్రి పద్నాలుగవ తిథినాడు పుట్టింది, మునిశ్రేష్ఠులారా.
బలిరాజ్యం సమాసాద్య యక్షగంధర్వకిన్నరాః
బలి రాజ్యం పొందిన తరువాత యక్షులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు
సర్వ ఏవ ప్రహృష్యంతి నృత్యంతి చ నిశాముఖే
వారు అందరూ రాత్రి సమీపిస్తున్నప్పుడు ఆనందంతో నృత్యం చేస్తారు.
బలిరాజ్యం సమాసాద్య యథా లోకాః సుహర్షితాః
బలి పాలన వచ్చినప్పుడు లోకాలు ఎంత ఆనందంగా ఉంటాయో,
తులాసంస్థే సహస్రాంశౌ ప్రదోషే భూతదర్శయోః
తులా రాశిలో సహస్రాంశువు ఉండగా, సంధ్యాసమయంలో భూతాలు చూస్తూ ఉండగా,
నరకస్థాస్తు యే ప్రేతాస్తే మార్గం తు వ్రతాత్సదా
నరకంలో ఉన్న ప్రేతాత్మలు ఎప్పుడూ వ్రత మార్గాన్నే అనుసరిస్తారు.
ఆశ్వినే మాసి భూతాదితిథయః కీర్తితాస్త్రయః
ఆశ్వయుజ మాసంలో, భూత మొదలైన మూడు తిథులు చెప్పబడ్డాయి.