తులస్యా మహిమాం యస్తు శృణుయాన్నిత్యమాదృతః
తులసి మహిమను ఎవడు ప్రతిరోజూ భక్తితో వినుతాడో,
అత్రైవోదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనమ్
ఇక్కడ నేను ఒక పురాతన కథను ఉదాహరణగా చెప్పబోతున్నాను.
పురా కాశ్మీరదేశే తు బ్రాహ్మణౌ సంబభూవతుః 2.4.8.
పూర్వం కాశ్మీరు దేశంలో ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు జన్మించారు.
సర్వభూతదయాయుక్తౌ సర్వతత్త్వార్థవేదినౌ
వారు అన్ని జీవులపై దయతో ఉండేవారు, అన్ని తత్త్వాల అర్థాన్ని తెలిసినవారు.
గచ్ఛతావేకతో విప్రౌ కాంతారే శ్రమవిహ్వలౌ
ఆ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు అడవిలో కలిసి ప్రయాణిస్తూ, అలసిపోయారు.
తయోః సుమేధాస్తద్దృష్ట్వా తులసీకాననం మహత్
అప్పుడు సుమేధుడు ఆ గొప్ప తులసి తోటను చూసాడు.
దృష్ట్వైతద్ధరిమేధాస్తు ఉవాచ పరయా ముదా
దాన్ని చూసి హరిమేధుడు పరమానందంతో మాట్లాడాడు.
హరిమేధా ఉవాచ కిమర్థం విప్ర దేవేషు తీర్థేషు చ వ్రతేషు చ
హరిమేధుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా! దేవతల్లో, తీర్థాల్లో, వ్రతాల్లో ఏమి విశేషం ఉంది?
ఆతపో బాధతే హ్యావాం గత్వైతద్వటసన్నిధౌ
ఈ వేడి మనల్ని బాధిస్తోంది; ఆ వటవృక్షం నీడ దగ్గరకు వెళ్లుదాం.
తస్యచ్ఛాయాం సమాశ్రిత్య వక్ష్యామి తే యథార్థతః
దాని నీడలో విశ్రాంతి తీసుకుని, నిజాన్ని నీకు చెప్పుతాను.
వటం జగామ ధర్మజ్ఞో మహత్కోటరసంయుతమ్
ధర్మజ్ఞుడు ఆ గొప్ప గుహతో ఉన్న వటవృక్షం వద్దకు వెళ్లాడు.
శ్రూయతాం విప్రశార్దూల తులస్యాస్తూత్తమాం కథామ్
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! తులసి గొప్ప కథను విను.
పురా దుర్వాససః శాపాద్గతైశ్వర్యే పురందరే 2.4.8.
పూర్వం దుర్వాసుని శాపం వల్ల పురందరుడు తన ఐశ్వర్యాన్ని కోల్పోయాడు.
ఐరావతః కల్పతరుశ్చన్ద్రమాః కమలా తథా
అయిరావతం, కల్పవృక్షం, చంద్రుడు, అలాగే కమల కూడా.
హరీతక్యాదయశ్చాఽపి దివ్యా ఓషధయస్తథా
హరీతకితో పాటు మరికొన్ని దివ్యమైన ఔషధాలు కూడా ఉన్నాయి.
తతః పీయూషకలశమజరామరదాయకమ్ అవేక్ష్య మనసా సద్యః పరాం నిర్వృతిమాప హ
ఆ తర్వాత, మృత్యువును, వృద్ధాప్యాన్ని తొలగించే అమృతపాత్రను చూసి, అతని మనసు వెంటనే పరమానందంతో నిండిపోయింది.
తస్మిన్పీయూషకలశ ఆనన్దాస్రోదబిన్దవః
ఆ అమృతపాత్రలో ఆనంద ప్రవాహపు బిందువులు ఉన్నాయి.
సర్వ లక్షణసంపన్నా సర్వాభరణభూషితా
ఆమెకు అన్ని శుభలక్షణాలు కలిగి, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
తత్రోత్పన్నాం తథా లక్ష్మీం తులసీం చ దదుర్హరేః
అక్కడ పుట్టిన లక్ష్మీదేవిని, తులసిని హరిదేవునికి సమర్పించారు.
తతోఽతీవ ప్రియకరా తులసీ జగతాం పతేః
ఆ తర్వాత తులసి, జగత్తు అధిపతి విష్ణువుకు అత్యంత ప్రియంగా మారింది.
సా తు దేవగణైః సర్వైర్విష్ణువత్పూజ్యతే ప్రియా
ఆమెను దేవతలందరూ, విష్ణువును ప్రేమించినట్లు, భక్తితో పూజిస్తారు.
తస్మాత్తస్యా నమస్కారో మయా విప్ర కృతస్తతః
కాబట్టి, బ్రాహ్మణా! నేను ఆమెకు నమస్కారం చేశాను.
ఆరాదదృశ్యత మహద్విమానం సూర్యవర్చసమ్ 2.4.8.
ఆ సమయంలో, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే గొప్ప విమానం అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది.
తథైవ తస్మాద్వృక్షాచ్చ పురుషౌ ద్వౌ వినిర్గతౌ
అలాగే, ఆ వృక్షం నుండి ఇద్దరు పురుషులు బయటకు వచ్చారు.
ప్రణామం చక్రతుస్తౌ హి హరిమేధసుమేధయోః
వారు ఇద్దరూ హరీమేధ, సుమేధలకు నమస్కారం చేశారు.
ఊచతుర్విస్మయావిష్టౌ తావుభౌ దేవసన్నిభౌ
ఆ ఇద్దరూ ఆశ్చర్యంతో నిండినవారు, దేవతలవలె కనిపిస్తూ మాట్లాడారు.
హరిమేధసుమేధసావూచతుః మందారమాలాం తరుణాం ధారయంతౌ తథాఽమరౌ
హరీమేధ, సుమేధలు ఇలా అన్నారు: 'మందారపు తాజా మాలలు ధరించి, మీరు ఇద్దరూ అమరులై ఉన్నారు.'
ఇత్యుక్తౌ బ్రాహ్మణాభ్యాం తావూచతుర్వృక్షనిర్గతౌ
బ్రాహ్మణులు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ వృక్షం నుండి వచ్చిన వారు సమాధానం ఇచ్చారు.
బంధ్వాదయస్తథా చైవ యువామేవ న సంశయః
బంధ్వాదులు కూడా అలాగే, మీరు ఇద్దరూ నిజంగా యువకులే, ఇందులో సందేహం లేదు.
అప్సరోగణసంవీతః కదాచిన్నందన వనమ్
అప్సరసల సమూహంతో కలిసి, ఎప్పుడో నందనవనంలో ఉన్నాను.