చన్ద్రశర్మాఖ్యవిప్రస్య వచనాత్కార్తికే సుధీః
చంద్రశర్మ అనే తెలివైన బ్రాహ్మణుని మాట విని, కార్తిక మాసంలో—
దీపం దత్త్వా మహాభక్త్యా అశృణోచ్చ కథాం నిశి
అతడు గొప్ప భక్తితో ఒక దీపం వెలిగించి, రాత్రిపూట ఒక కథను వినాడు.
రాజ్ఞా దత్తం వ్యోమదీపం పశ్యన్క్షణమతిష్ఠత
రాజు సమర్పించిన ఆకాశదీపాన్ని కొంతసేపు చూస్తూ నిలబడ్డాడు.
శీఘ్రమాగత్య జగ్రాహ తైలపాత్రం సదీపకమ్
తడిగా వెళ్లి, దీపంతో కూడిన నూనెపాత్రను తీసుకున్నాడు.
తత్ర పీత్వా తు తైలం చ దీపం స్థాప్య స పక్షిరాట్
అక్కడ, నూనెను తాగి, పక్షిరాజు దీపాన్ని అక్కడే పెట్టాడు.
తదానీం దైవయోగేన గ్రహీతుం పక్షిసత్తమమ్
అప్పుడే, దైవకృపతో, ఆ గొప్ప పక్షిని పట్టుకోవడానికి ఎవరో వచ్చారు.
తదగ్రే ముఖదీపం చ పశ్యన్క్షణమతిష్ఠత
అతని ముందుగా, నోటివద్ద దీపాన్ని చూసి, కొంతసేపు నిలబడ్డాడు.
రాజ్ఞే సుకృతినామ్నే చ తౌ వై శుశ్రువతుః క్షణమ్ 2.4.7.
సుకృతినామక రాజు మాటలు ఇద్దరూ కొంతసేపు శ్రద్ధగా విన్నారు.
మార్జారో జగృహే తత్ర శాఖామతరగతం ఖగమ్
అక్కడ, కొమ్మపైకి వెళ్లిన ఆ పక్షిని ఒక పిల్లి పట్టుకుంది.
భగ్నగాత్రౌ మృతౌ తత్ర పక్షిమార్జారకౌ భువి
అక్కడే, పక్షి, పిల్లి ఇద్దరూ, శరీరాలు విరిగి, నేలపై మరణించారు.
తత్సర్వం లుబ్ధకో దృష్ట్వా చౌర్యార్థం సముపాగతః
అక్కడ దొంగతనం చేయడానికి వచ్చిన వేటగాడు ఈ అన్నిటినీ చూశాడు.
చంద్రశర్మాణమాభాష్య ఇదం వచనమబ్రవీత్
చంద్రశర్మను ఉద్దేశించి, అతడు ఇలా అన్నాడు:
రాజ్ఞా సుకృతినా దత్తం వ్యోమదీపం మనోహరమ్
ఒక ధర్మపరుడు అయిన రాజు ఒక అందమైన ఆకాశదీపాన్ని ఇచ్చాడు.
తైలం పీత్వా తు తత్పాత్రం సదీపం తు మనోహరమ్
ఆ దీపంలో ఉన్న నూనెను తాగిన తరువాత, ఆ పాత్రను ఆ దీపంతో కలిపి తీసుకున్నాడు.
మార్జారోఽప్యాగతస్తత్ర గ్రహీతుం పక్షిపుంగవమ్
అక్కడికి ఒక పిల్లి కూడా వచ్చి, పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైనదాన్ని పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించింది.
త్వన్ముఖాత్కథ్యమానాం హి కథాం శుశ్రువతుః క్షణమ్
మీ నోటితో చెప్పబడుతున్న కథను వారు ఇద్దరూ కొంతసేపు శ్రద్ధగా విన్నారు.
తౌ వృక్షాత్పతితౌ మృత్యుం ప్రాప్తౌ చ క్షణమాత్రతః
వారు ఇద్దరూ ఆ వృక్షం నుండి కిందపడిపోయి, క్షణంలోనే మరణించారు.
తదాశ్చర్యమహం దృష్ట్వా త్వాం ప్రష్టుం సముపాగతః 2.4.7.
ఈ అద్భుతాన్ని చూసి, నిన్ను అడగడానికి నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
తిర్యగ్యోనిసమాపన్నౌ ముక్తౌ కేన చ కర్మణా
వారు జంతుయోనిలోకి వచ్చి, ఏ పుణ్యఫలంతో విముక్తి పొందారు?
శృణు లుబ్ధ ప్రవక్ష్యామి తయోర్వృత్తాంతమంజసా
ఓ లోభీ, విను. వారి కథను నేను నిక్కచ్చిగా చెబుతాను.
దేవశర్మా ఇతి ప్రోక్తో దేవద్రవ్యాఽపహారకః
ఆయన దేవశర్మ అని పిలవబడేవాడు, దేవతల ద్రవ్యాన్ని దొంగిలించేవాడు.
తస్మిన్దేవాలయే ప్రాప్తం తైలం ద్రవ్యాదికం తథా
ఆ దేవాలయంలోకి వెళ్లి, నూనెతో పాటు ఇతర వస్తువులను కూడా తీసుకున్నాడు.
ఆయుర్నీత్వైవమేవాఽసౌ తతః పంచత్వమాగతః
అలా జీవితాన్ని గడిపి, ఆ తరువాత మరణించాడు.
నిరుచ్ఛ్వాసం తథా ప్రాప్య అసిపత్రవనం క్రమాత్
శ్వాస ఆగిపోయి, క్రమంగా అసిపత్రవనానికి చేరాడు.
అనుభూయ చ తాన్సర్వాన్బ్రహ్మరాక్షసతాం గతః
అక్కడ అన్ని కష్టాలను అనుభవించి, బ్రహ్మరాక్షసుడయ్యాడు.
ఏవం జన్మశతం ప్రాప్య భూమౌ మార్జారతాం గతః నిర్ముక్తాఽఖిలపాపస్తు అగమద్ధరిమందిరమ్
ఇలా వంద జన్మలు పొందిన తరువాత, భూమిపై పిల్లిగా పుట్టాడు. అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడై, హరిదేవుని మందిరానికి చేరాడు.
గృధ్రోఽయం తు పురా విప్రో మిథిలే వేదపారగః
ఈ గిడ్డు, గతజన్మలో మిథిలా నగరంలో వేదాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణుడు.
దాసీసంగం చకారాసౌ వేశ్యాసంగం తథైవ చ 2.4.7.
అతడు ఒక దాసితో, అలాగే ఒక వేశ్యతో కూడా సంచారం చేశాడు.
కుంభీపాకే మహాఘోరే స్థిత్వా యుగచతుష్టయమ్
అతడు భయంకరమైన కుంభీపాక నరకంలో నాలుగు యుగాలు ఉన్నాడు.
దైవేన చోదితో గృధ్రస్తైలపానార్థమాగతః
దైవకృప వల్ల, ఆ గిడ్డు నూనెను తాగేందుకు అక్కడికి వచ్చాడు.