కార్తికే దీపదానం తు మహాపుణ్యఫలప్రదమ్
కార్తీకంలో దీపాలు పెట్టడం మహత్తరమైన పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుంది.
దీపదానస్యేతిహాసం శృణ్వన్వై మోక్షమాప్నుయాత్
దీపదాన కథను వినేవాడు నిజంగా మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
దీపదానస్య మాహాత్మ్యం వక్తుం కేనేహ శక్యతే
దీపదాన మహిమను ఇక్కడ ఎవరు పూర్తిగా వివరించగలరు?
స్వస్యాఽపి శక్తిరాహిత్యే పరస్యాఽపి ప్రబోధనమ్
తనకు శక్తి లేకపోయినా, వేరొకరిని జాగృతం చేయవచ్చు.
దీపార్థం వర్తికాం తైలం పాత్రం వా యో దదాతి హి
దీపానికి వత్తి, నూనె లేదా పాత్రను ఎవరు ఇస్తారో,
స తు మోక్షమవాప్నోతి నాఽత్ర కార్యా విచారణా
వారు తప్పకుండా మోక్షాన్ని పొందుతారు; ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
స్వస్యాపి శక్తిరాహిత్యే పరదీపం ప్రబోధయేత్
తనకు శక్తి లేకపోయినా, వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించాలి.
వేశ్యా చేన్దుమతీనామ తస్యా గేహేఽథ మూషికా 2.4.7.
ఇందుమతీ అనే వేశ్య ఆమె ఇంట్లో ఒక ఎలుక ఉండేది.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన పరదీపం ప్రబోధయేత్
కావున, అన్ని ప్రయత్నాలతో వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించాలి.
పరదీపప్రబబోధస్య ఫలమీదృగ్విధం మునే
మహర్షీ, వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించడానికి ఇలాంటి ఫలం లభిస్తుంది.
పరదీప ప్రబోధస్య మాహాత్మ్యమపి వై శ్రుతమ్
వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించడంలో ఉన్న మహిమ కూడా వినబడింది.
యస్య శ్రవణమాత్రేణ దీపదానే మతిర్భవేత్
దీపదాన కథను వినగానే, దీపదానం చేయాలనే సంకల్పం కలుగుతుంది.
సంప్రాప్తే కార్తికే మాసి ప్రాతఃస్నానపరాయణః
కార్తీక మాసం వచ్చినప్పుడు, ఉదయం స్నానానికి నిష్ఠగా ఉండేవాడు,
సర్వలోకాధిపో భూత్వా సర్వసంపత్సమన్వితః
అతడు అన్ని లోకాలకు అధిపతిగా, సమస్త ఐశ్వర్యాలతో కూడినవాడవుతాడు.
స్నానదానక్రియాపూర్వం హరిమందిరమస్తకే కార్తికే శుద్ధపూర్ణాయాం విధినోత్సర్జయేచ్చ తమ్
స్నానం, దానం, పూజలు మొదలుపెట్టేముందు, కార్తిక మాసపు పవిత్రమైన పౌర్ణమి రాత్రి, హరిదేవాలయపు పైభాగంలో దానిని విధిగా విడిచిపెట్టాలి.
యః కరోతి విధానేన కార్తికే వ్యోమ్ని దీపకమ్
కార్తిక మాసంలో, నియమానుసారం, ఆకాశంలో దీపం వెలిగించే వాడు—
అత్ర తే వర్ణయిష్యామి ఇతిహాసం పురాతనమ్
ఇది గురించి నేను నీకు ఒక పురాతన కథను చెప్పబోతున్నాను.
పురా తు నిష్ఠురోనామ లుబ్ధకో లోకకంటకః 2.4.7.
పూర్వం నిష్ఠురుడు అనే ఒక క్రూరమైన వేటగాడు ఉండేవాడు. అతడు ప్రజలకు తలనొప్పిగా ఉండేవాడు.
వనే చరన్మృగాన్సర్వాన్హత్వా వృత్తిమకల్పయత్
అతడు అడవిలో తిరుగుతూ, అన్ని జంతువులను చంపి జీవనం సాగించేవాడు.
కంచిద్గ్రామం జగామాశు చౌర్యార్థం కార్తికే మునే
ఓ మునీశ్వరా! కార్తిక మాసంలో, దొంగతనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో అతడు ఒక గ్రామానికి త్వరగా వెళ్లాడు.
చన్ద్రశర్మాఖ్యవిప్రస్య వచనాత్కార్తికే సుధీః
చంద్రశర్మ అనే తెలివైన బ్రాహ్మణుని మాట విని, కార్తిక మాసంలో—
దీపం దత్త్వా మహాభక్త్యా అశృణోచ్చ కథాం నిశి
అతడు గొప్ప భక్తితో ఒక దీపం వెలిగించి, రాత్రిపూట ఒక కథను వినాడు.
రాజ్ఞా దత్తం వ్యోమదీపం పశ్యన్క్షణమతిష్ఠత
రాజు సమర్పించిన ఆకాశదీపాన్ని కొంతసేపు చూస్తూ నిలబడ్డాడు.
శీఘ్రమాగత్య జగ్రాహ తైలపాత్రం సదీపకమ్
తడిగా వెళ్లి, దీపంతో కూడిన నూనెపాత్రను తీసుకున్నాడు.
తత్ర పీత్వా తు తైలం చ దీపం స్థాప్య స పక్షిరాట్
అక్కడ, నూనెను తాగి, పక్షిరాజు దీపాన్ని అక్కడే పెట్టాడు.
తదానీం దైవయోగేన గ్రహీతుం పక్షిసత్తమమ్
అప్పుడే, దైవకృపతో, ఆ గొప్ప పక్షిని పట్టుకోవడానికి ఎవరో వచ్చారు.
తదగ్రే ముఖదీపం చ పశ్యన్క్షణమతిష్ఠత
అతని ముందుగా, నోటివద్ద దీపాన్ని చూసి, కొంతసేపు నిలబడ్డాడు.
రాజ్ఞే సుకృతినామ్నే చ తౌ వై శుశ్రువతుః క్షణమ్ 2.4.7.
సుకృతినామక రాజు మాటలు ఇద్దరూ కొంతసేపు శ్రద్ధగా విన్నారు.
మార్జారో జగృహే తత్ర శాఖామతరగతం ఖగమ్
అక్కడ, కొమ్మపైకి వెళ్లిన ఆ పక్షిని ఒక పిల్లి పట్టుకుంది.
భగ్నగాత్రౌ మృతౌ తత్ర పక్షిమార్జారకౌ భువి
అక్కడే, పక్షి, పిల్లి ఇద్దరూ, శరీరాలు విరిగి, నేలపై మరణించారు.