పితృవిత్తక్షయకరో వంశచ్ఛేదే కుఠారకః
అతడు తన తండ్రి సంపదను నశింపజేశాడు, వంశాన్ని నరికివేసే గొడ్డలిలా అయ్యాడు.
హారితం దుష్టసంసర్గాత్తతో దుఃఖీ స చాఽభవత్
దుష్టులతో కలవడం వల్ల అతడు నాశనమై, దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.
అయోధ్యామాగతో వత్సే మహాపాపకరో ద్విజః
అతడు, మహాపాపాలు చేసిన బ్రాహ్మణుడు, అయోధ్యకు వచ్చాడు, వత్స.
ద్యూతవ్యాజేన తేనాఽఽశు దీపో దత్తో హరేః పురః
జూదం ద్వారా అతడు త్వరగా హరివరకు దీపం సమర్పించాడు.
మహాపాతకకృద్వాఽపి గతవానభయం హరిమ్
మహాపాతకాలు చేసినా కూడా, అతడు హరివలన భయరహితుడయ్యాడు.
తథాఽన్యాన్యపి దానాని కురు భక్తిసమన్వితా
అలాగే, భక్తితో ఇతర దానాలు కూడా చేయు.
సాఽపి కుత్సవచః శ్రుత్వా పశ్చాత్తాపేన సంయుతా
ఆమెను నిందించే మాటలు విని, ఆమె హృదయం పశ్చాత్తాపంతో నిండిపోయింది.
పతంగోదయవేలాయాం కార్తికే స్నానమంభసి 2.4.7.
కార్తీక మాసంలో సూర్యోదయ సమయానికి, ఆమె నీటిలో స్నానం చేసింది.
తతః కాలాంతరే చైవ గతాయుర్మృతిమాగతా
అంతటితో కొంతకాలం గడిచాక, ఆమె ఆయుష్షు పూర్తయింది, మరణం వచ్చింది.
స్వర్గమార్గం గతా సా స్త్రీ కాలే మోక్షమవాప హ
ఆమె ఆడది స్వర్గమార్గాన్ని చేరి, కాలక్రమంలో మోక్షాన్ని పొందింది.
కార్తికే దీపదానం తు మహాపుణ్యఫలప్రదమ్
కార్తీకంలో దీపాలు పెట్టడం మహత్తరమైన పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుంది.
దీపదానస్యేతిహాసం శృణ్వన్వై మోక్షమాప్నుయాత్
దీపదాన కథను వినేవాడు నిజంగా మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
దీపదానస్య మాహాత్మ్యం వక్తుం కేనేహ శక్యతే
దీపదాన మహిమను ఇక్కడ ఎవరు పూర్తిగా వివరించగలరు?
స్వస్యాఽపి శక్తిరాహిత్యే పరస్యాఽపి ప్రబోధనమ్
తనకు శక్తి లేకపోయినా, వేరొకరిని జాగృతం చేయవచ్చు.
దీపార్థం వర్తికాం తైలం పాత్రం వా యో దదాతి హి
దీపానికి వత్తి, నూనె లేదా పాత్రను ఎవరు ఇస్తారో,
స తు మోక్షమవాప్నోతి నాఽత్ర కార్యా విచారణా
వారు తప్పకుండా మోక్షాన్ని పొందుతారు; ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
స్వస్యాపి శక్తిరాహిత్యే పరదీపం ప్రబోధయేత్
తనకు శక్తి లేకపోయినా, వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించాలి.
వేశ్యా చేన్దుమతీనామ తస్యా గేహేఽథ మూషికా 2.4.7.
ఇందుమతీ అనే వేశ్య ఆమె ఇంట్లో ఒక ఎలుక ఉండేది.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన పరదీపం ప్రబోధయేత్
కావున, అన్ని ప్రయత్నాలతో వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించాలి.
పరదీపప్రబబోధస్య ఫలమీదృగ్విధం మునే
మహర్షీ, వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించడానికి ఇలాంటి ఫలం లభిస్తుంది.
పరదీప ప్రబోధస్య మాహాత్మ్యమపి వై శ్రుతమ్
వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించడంలో ఉన్న మహిమ కూడా వినబడింది.
యస్య శ్రవణమాత్రేణ దీపదానే మతిర్భవేత్
దీపదాన కథను వినగానే, దీపదానం చేయాలనే సంకల్పం కలుగుతుంది.
సంప్రాప్తే కార్తికే మాసి ప్రాతఃస్నానపరాయణః
కార్తీక మాసం వచ్చినప్పుడు, ఉదయం స్నానానికి నిష్ఠగా ఉండేవాడు,
సర్వలోకాధిపో భూత్వా సర్వసంపత్సమన్వితః
అతడు అన్ని లోకాలకు అధిపతిగా, సమస్త ఐశ్వర్యాలతో కూడినవాడవుతాడు.
స్నానదానక్రియాపూర్వం హరిమందిరమస్తకే కార్తికే శుద్ధపూర్ణాయాం విధినోత్సర్జయేచ్చ తమ్
స్నానం, దానం, పూజలు మొదలుపెట్టేముందు, కార్తిక మాసపు పవిత్రమైన పౌర్ణమి రాత్రి, హరిదేవాలయపు పైభాగంలో దానిని విధిగా విడిచిపెట్టాలి.
యః కరోతి విధానేన కార్తికే వ్యోమ్ని దీపకమ్
కార్తిక మాసంలో, నియమానుసారం, ఆకాశంలో దీపం వెలిగించే వాడు—
అత్ర తే వర్ణయిష్యామి ఇతిహాసం పురాతనమ్
ఇది గురించి నేను నీకు ఒక పురాతన కథను చెప్పబోతున్నాను.
పురా తు నిష్ఠురోనామ లుబ్ధకో లోకకంటకః 2.4.7.
పూర్వం నిష్ఠురుడు అనే ఒక క్రూరమైన వేటగాడు ఉండేవాడు. అతడు ప్రజలకు తలనొప్పిగా ఉండేవాడు.
వనే చరన్మృగాన్సర్వాన్హత్వా వృత్తిమకల్పయత్
అతడు అడవిలో తిరుగుతూ, అన్ని జంతువులను చంపి జీవనం సాగించేవాడు.
కంచిద్గ్రామం జగామాశు చౌర్యార్థం కార్తికే మునే
ఓ మునీశ్వరా! కార్తిక మాసంలో, దొంగతనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో అతడు ఒక గ్రామానికి త్వరగా వెళ్లాడు.