తస్యా గృహం సమాగచ్ఛద్విద్వాన్వై కుత్సనామకః కోపేన రక్తచక్షుః సంస్తామువాచాఽసతీం స్త్రియమ్
కుత్సన అనే పండితుడు ఆమె ఇంటికి వచ్చాడు. కోపంతో కళ్లు ఎర్రగా మారి, అతడు ఆ అవిశ్వాసినైన స్త్రీని దుర్భాషలాడాడు.
దుఃఖహేతుమిమం దేహం పూయశోణితపూరితమ్
ఈ శరీరం పుయము, రక్తంతో నిండినదిగా బాధలకు కారణమవుతుంది.
జలబుద్బుదవద్దేహో నాశమాయాతి నిశ్చితమ్
నీటిలో బుడగలా ఈ శరీరం తప్పక నశించిపోతుంది.
తస్మాదంతఃస్థితం మోహం త్యజ మూఢే విచారతః
కాబట్టి, లోపల ఉన్న మోహాన్ని వదిలిపెట్టు, మూర్ఖురాలా, విచారంతో.
కార్తికే మాసి సంప్రాప్తే స్నానదానాదికం కురు
కార్తీక మాసం వచ్చినప్పుడు స్నానం, దానం వంటి పుణ్యకార్యాలు చేయు.
లక్షవర్త్యాదికం చైవ లక్షపద్మాదికం తథా
అలాగే లక్షల కొద్దీ దీపాలు, పద్మాలు సమర్పించు.
ధారణం పారణం చైవ కురు భక్త్యా హి కార్తికే
కార్తీక మాసంలో భక్తితో ధారణ, పారణ చేయు.
సర్వపాపప్రశమనం సర్వోపద్రవనాశనమ్ 2.4.7.
ఈ కార్యాలు అన్ని పాపాలను తొలగించి, అన్ని అపదలను నశింపజేస్తాయి.
దీపో హరేః ప్రియకరః కార్తికే మాసి నిశ్చితమ్
కార్తీక మాసంలో దీపం హరివరకు ఎంతో ప్రీతికరంగా ఉంటుంది.
పురా కశ్చిద్ద్విజవరో నామ్నా హరికరో హ్యభూత్
ఒకప్పుడు హరికరుడు అనే ప్రసిద్ధ బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
పితృవిత్తక్షయకరో వంశచ్ఛేదే కుఠారకః
అతడు తన తండ్రి సంపదను నశింపజేశాడు, వంశాన్ని నరికివేసే గొడ్డలిలా అయ్యాడు.
హారితం దుష్టసంసర్గాత్తతో దుఃఖీ స చాఽభవత్
దుష్టులతో కలవడం వల్ల అతడు నాశనమై, దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.
అయోధ్యామాగతో వత్సే మహాపాపకరో ద్విజః
అతడు, మహాపాపాలు చేసిన బ్రాహ్మణుడు, అయోధ్యకు వచ్చాడు, వత్స.
ద్యూతవ్యాజేన తేనాఽఽశు దీపో దత్తో హరేః పురః
జూదం ద్వారా అతడు త్వరగా హరివరకు దీపం సమర్పించాడు.
మహాపాతకకృద్వాఽపి గతవానభయం హరిమ్
మహాపాతకాలు చేసినా కూడా, అతడు హరివలన భయరహితుడయ్యాడు.
తథాఽన్యాన్యపి దానాని కురు భక్తిసమన్వితా
అలాగే, భక్తితో ఇతర దానాలు కూడా చేయు.
సాఽపి కుత్సవచః శ్రుత్వా పశ్చాత్తాపేన సంయుతా
ఆమెను నిందించే మాటలు విని, ఆమె హృదయం పశ్చాత్తాపంతో నిండిపోయింది.
పతంగోదయవేలాయాం కార్తికే స్నానమంభసి 2.4.7.
కార్తీక మాసంలో సూర్యోదయ సమయానికి, ఆమె నీటిలో స్నానం చేసింది.
తతః కాలాంతరే చైవ గతాయుర్మృతిమాగతా
అంతటితో కొంతకాలం గడిచాక, ఆమె ఆయుష్షు పూర్తయింది, మరణం వచ్చింది.
స్వర్గమార్గం గతా సా స్త్రీ కాలే మోక్షమవాప హ
ఆమె ఆడది స్వర్గమార్గాన్ని చేరి, కాలక్రమంలో మోక్షాన్ని పొందింది.
కార్తికే దీపదానం తు మహాపుణ్యఫలప్రదమ్
కార్తీకంలో దీపాలు పెట్టడం మహత్తరమైన పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుంది.
దీపదానస్యేతిహాసం శృణ్వన్వై మోక్షమాప్నుయాత్
దీపదాన కథను వినేవాడు నిజంగా మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
దీపదానస్య మాహాత్మ్యం వక్తుం కేనేహ శక్యతే
దీపదాన మహిమను ఇక్కడ ఎవరు పూర్తిగా వివరించగలరు?
స్వస్యాఽపి శక్తిరాహిత్యే పరస్యాఽపి ప్రబోధనమ్
తనకు శక్తి లేకపోయినా, వేరొకరిని జాగృతం చేయవచ్చు.
దీపార్థం వర్తికాం తైలం పాత్రం వా యో దదాతి హి
దీపానికి వత్తి, నూనె లేదా పాత్రను ఎవరు ఇస్తారో,
స తు మోక్షమవాప్నోతి నాఽత్ర కార్యా విచారణా
వారు తప్పకుండా మోక్షాన్ని పొందుతారు; ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
స్వస్యాపి శక్తిరాహిత్యే పరదీపం ప్రబోధయేత్
తనకు శక్తి లేకపోయినా, వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించాలి.
వేశ్యా చేన్దుమతీనామ తస్యా గేహేఽథ మూషికా 2.4.7.
ఇందుమతీ అనే వేశ్య ఆమె ఇంట్లో ఒక ఎలుక ఉండేది.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన పరదీపం ప్రబోధయేత్
కావున, అన్ని ప్రయత్నాలతో వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించాలి.
పరదీపప్రబబోధస్య ఫలమీదృగ్విధం మునే
మహర్షీ, వేరొకరి దీపాన్ని వెలిగించడానికి ఇలాంటి ఫలం లభిస్తుంది.