తథాపి భగవన్కించిత్ప్రష్టవ్యం మే హృది స్థితమ్
అయినా ప్రభూ, నా హృదయంలో ఉన్న ఒక విషయం మిమ్మల్ని అడగాలని ఉంది.
దీపదానస్య మాహాత్మ్యం శ్రోతుమిచ్ఛామి తే ప్రభో
ప్రభూ, దీపదాన మహిమను మీ నుండి వినాలని నేను కోరుతున్నాను.
తేన పాపాని నశ్యేయుస్తమాంసీవ భగోదయే
దానివల్ల పాపాలు నశించిపోతాయి, భగవంతుని ఉదయంతో చీకటి పోయినట్లే.
ఆజన్మ యత్కృతం పాపం స్త్రియా వా పురుషేణ చ
పుట్టిననాటి నుండి స్త్రీ అయినా, పురుషుడు అయినా చేసిన పాపం ఏదైనా,
అత్ర తే వర్ణయిష్యామి ఇతిహాసం పురాతనమ్
ఇక్కడ నేను నీకు ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని వివరించబోతున్నాను.
పురా ద్రవిడదేశే తు బ్రాహ్మణో బుద్ధనామకః
పూర్వం ద్రావిడ దేశంలో బుద్ధ అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
తస్యాః సంసర్గదోషేణ క్షీణాఽఽయుర్మృతిమాప్తవాన్
ఆమెతో సంయోగం వల్ల అతని ఆయుష్షు తగ్గిపోయి, మరణాన్ని పొందాడు.
రతాభూన్న హి తస్యాస్తు లజ్జా లోకాపవాదతః
ప్రపంచంలో అపకీర్తి భయంతో, అతనితో అనురాగంలో ఉన్న ఆమెకు ఎలాంటి లజ్జా కలగలేదు.
న సంస్కారాన్నమల్పం వా భుక్త్వా పర్యుషితాశినీ ।। 2.4.7.
ఆమె ఎప్పుడూ అపవిత్రమైన లేదా తక్కువగా ఉన్న ఆహారం తినలేదు, పాతపడి పోయినదాన్ని కూడా తినలేదు.
కథాయాః శ్రవణం చైవ న శ్రుతం తు తయా ద్విజ
ఆమె ఆ కథను వినడాన్ని కూడా చేయలేదు, ద్విజుడా.
తస్యా గృహం సమాగచ్ఛద్విద్వాన్వై కుత్సనామకః కోపేన రక్తచక్షుః సంస్తామువాచాఽసతీం స్త్రియమ్
కుత్సన అనే పండితుడు ఆమె ఇంటికి వచ్చాడు. కోపంతో కళ్లు ఎర్రగా మారి, అతడు ఆ అవిశ్వాసినైన స్త్రీని దుర్భాషలాడాడు.
దుఃఖహేతుమిమం దేహం పూయశోణితపూరితమ్
ఈ శరీరం పుయము, రక్తంతో నిండినదిగా బాధలకు కారణమవుతుంది.
జలబుద్బుదవద్దేహో నాశమాయాతి నిశ్చితమ్
నీటిలో బుడగలా ఈ శరీరం తప్పక నశించిపోతుంది.
తస్మాదంతఃస్థితం మోహం త్యజ మూఢే విచారతః
కాబట్టి, లోపల ఉన్న మోహాన్ని వదిలిపెట్టు, మూర్ఖురాలా, విచారంతో.
కార్తికే మాసి సంప్రాప్తే స్నానదానాదికం కురు
కార్తీక మాసం వచ్చినప్పుడు స్నానం, దానం వంటి పుణ్యకార్యాలు చేయు.
లక్షవర్త్యాదికం చైవ లక్షపద్మాదికం తథా
అలాగే లక్షల కొద్దీ దీపాలు, పద్మాలు సమర్పించు.
ధారణం పారణం చైవ కురు భక్త్యా హి కార్తికే
కార్తీక మాసంలో భక్తితో ధారణ, పారణ చేయు.
సర్వపాపప్రశమనం సర్వోపద్రవనాశనమ్ 2.4.7.
ఈ కార్యాలు అన్ని పాపాలను తొలగించి, అన్ని అపదలను నశింపజేస్తాయి.
దీపో హరేః ప్రియకరః కార్తికే మాసి నిశ్చితమ్
కార్తీక మాసంలో దీపం హరివరకు ఎంతో ప్రీతికరంగా ఉంటుంది.
పురా కశ్చిద్ద్విజవరో నామ్నా హరికరో హ్యభూత్
ఒకప్పుడు హరికరుడు అనే ప్రసిద్ధ బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
పితృవిత్తక్షయకరో వంశచ్ఛేదే కుఠారకః
అతడు తన తండ్రి సంపదను నశింపజేశాడు, వంశాన్ని నరికివేసే గొడ్డలిలా అయ్యాడు.
హారితం దుష్టసంసర్గాత్తతో దుఃఖీ స చాఽభవత్
దుష్టులతో కలవడం వల్ల అతడు నాశనమై, దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.
అయోధ్యామాగతో వత్సే మహాపాపకరో ద్విజః
అతడు, మహాపాపాలు చేసిన బ్రాహ్మణుడు, అయోధ్యకు వచ్చాడు, వత్స.
ద్యూతవ్యాజేన తేనాఽఽశు దీపో దత్తో హరేః పురః
జూదం ద్వారా అతడు త్వరగా హరివరకు దీపం సమర్పించాడు.
మహాపాతకకృద్వాఽపి గతవానభయం హరిమ్
మహాపాతకాలు చేసినా కూడా, అతడు హరివలన భయరహితుడయ్యాడు.
తథాఽన్యాన్యపి దానాని కురు భక్తిసమన్వితా
అలాగే, భక్తితో ఇతర దానాలు కూడా చేయు.
సాఽపి కుత్సవచః శ్రుత్వా పశ్చాత్తాపేన సంయుతా
ఆమెను నిందించే మాటలు విని, ఆమె హృదయం పశ్చాత్తాపంతో నిండిపోయింది.
పతంగోదయవేలాయాం కార్తికే స్నానమంభసి 2.4.7.
కార్తీక మాసంలో సూర్యోదయ సమయానికి, ఆమె నీటిలో స్నానం చేసింది.
తతః కాలాంతరే చైవ గతాయుర్మృతిమాగతా
అంతటితో కొంతకాలం గడిచాక, ఆమె ఆయుష్షు పూర్తయింది, మరణం వచ్చింది.
స్వర్గమార్గం గతా సా స్త్రీ కాలే మోక్షమవాప హ
ఆమె ఆడది స్వర్గమార్గాన్ని చేరి, కాలక్రమంలో మోక్షాన్ని పొందింది.