ధాత్రీఫలం భానువారే పరదేశాగమం తథా
ఆదివారం రోజున హరిఠకీ పండు తినడం, అలాగే విదేశం నుండి వచ్చిన ఆహారం తినడం కూడా,
దేవవేదద్విజాతీనాం గురుగోవ్రతినాం తథా
దేవతలకు, వేదపండితులకు, గురువు మరియు ఆవును పూజించే వ్రతధారులకు చెందిన ఆహారం,
నరకస్య చతుర్దశ్యాం తైలాభ్యంగం చ కారయేత్ నాలికాం మూలకం చైవ కూష్మాండం చ కపిత్థకమ్ 2.4.6.
నరకచతుర్దశి రోజున శరీరానికి నూనె రాయించాలి; అలాగే నాళికా, ముల్లంగి, సొరకాయ, కపిత్తం కూడా,
రజస్వలాంత్యజ మ్లేచ్ఛ పతితఽవ్రతికైస్తథా
రాజస్వల మహిళల నుండి, అశుద్ధుల నుండి, విదేశీయుల నుండి, పతితుల నుండి, వ్రతం పాటించని వారిచే ఇచ్చిన ఆహారం,
ఏభిర్దృష్టం చ కాకైశ్చ సూతికాన్నం చ యద్భవేత్
ఈవిధంగా ఉన్నవారు లేదా కాకులు చూసిన ఆహారం, అలాగే ప్రసూతి అయిన మహిళ ఇచ్చిన ఆహారం,
క్రమాత్కూష్మాండబృహతీతరుణీమూలకం తథా
క్రమంగా: సొరకాయ, బృహతీ, కొత్త ముల్లంగి వేర్లు కూడా,
నారికేలమలాబుం చ పటోలం బృహతీఫలమ్
కొబ్బరి, బోప్పాయ, పటోళం, బృహతీ పండు కూడా,
శాకాన్యేతాని వర్జ్యాని క్రమాత్ప్రతిపదాదిషు
ఈ కూరగాయలు ప్రతిపద మొదలుకొని క్రమంగా వర్జించాలి.
కార్తికవ్రతినః పుణ్యం యథోక్తవ్రతకారిణః
కార్తిక మాస వ్రతాన్ని యథావిధిగా ఆచరించే వారికి పుణ్యం లభిస్తుంది.
శ్రోతవ్యం నేహ భూయో మే విద్యతే దేవసత్తమ
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, ఇక నాకు చెప్పదగినది ఇంకేమీ లేదు.
తథాపి భగవన్కించిత్ప్రష్టవ్యం మే హృది స్థితమ్
అయినా ప్రభూ, నా హృదయంలో ఉన్న ఒక విషయం మిమ్మల్ని అడగాలని ఉంది.
దీపదానస్య మాహాత్మ్యం శ్రోతుమిచ్ఛామి తే ప్రభో
ప్రభూ, దీపదాన మహిమను మీ నుండి వినాలని నేను కోరుతున్నాను.
తేన పాపాని నశ్యేయుస్తమాంసీవ భగోదయే
దానివల్ల పాపాలు నశించిపోతాయి, భగవంతుని ఉదయంతో చీకటి పోయినట్లే.
ఆజన్మ యత్కృతం పాపం స్త్రియా వా పురుషేణ చ
పుట్టిననాటి నుండి స్త్రీ అయినా, పురుషుడు అయినా చేసిన పాపం ఏదైనా,
అత్ర తే వర్ణయిష్యామి ఇతిహాసం పురాతనమ్
ఇక్కడ నేను నీకు ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని వివరించబోతున్నాను.
పురా ద్రవిడదేశే తు బ్రాహ్మణో బుద్ధనామకః
పూర్వం ద్రావిడ దేశంలో బుద్ధ అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
తస్యాః సంసర్గదోషేణ క్షీణాఽఽయుర్మృతిమాప్తవాన్
ఆమెతో సంయోగం వల్ల అతని ఆయుష్షు తగ్గిపోయి, మరణాన్ని పొందాడు.
రతాభూన్న హి తస్యాస్తు లజ్జా లోకాపవాదతః
ప్రపంచంలో అపకీర్తి భయంతో, అతనితో అనురాగంలో ఉన్న ఆమెకు ఎలాంటి లజ్జా కలగలేదు.
న సంస్కారాన్నమల్పం వా భుక్త్వా పర్యుషితాశినీ ।। 2.4.7.
ఆమె ఎప్పుడూ అపవిత్రమైన లేదా తక్కువగా ఉన్న ఆహారం తినలేదు, పాతపడి పోయినదాన్ని కూడా తినలేదు.
కథాయాః శ్రవణం చైవ న శ్రుతం తు తయా ద్విజ
ఆమె ఆ కథను వినడాన్ని కూడా చేయలేదు, ద్విజుడా.
తస్యా గృహం సమాగచ్ఛద్విద్వాన్వై కుత్సనామకః కోపేన రక్తచక్షుః సంస్తామువాచాఽసతీం స్త్రియమ్
కుత్సన అనే పండితుడు ఆమె ఇంటికి వచ్చాడు. కోపంతో కళ్లు ఎర్రగా మారి, అతడు ఆ అవిశ్వాసినైన స్త్రీని దుర్భాషలాడాడు.
దుఃఖహేతుమిమం దేహం పూయశోణితపూరితమ్
ఈ శరీరం పుయము, రక్తంతో నిండినదిగా బాధలకు కారణమవుతుంది.
జలబుద్బుదవద్దేహో నాశమాయాతి నిశ్చితమ్
నీటిలో బుడగలా ఈ శరీరం తప్పక నశించిపోతుంది.
తస్మాదంతఃస్థితం మోహం త్యజ మూఢే విచారతః
కాబట్టి, లోపల ఉన్న మోహాన్ని వదిలిపెట్టు, మూర్ఖురాలా, విచారంతో.
కార్తికే మాసి సంప్రాప్తే స్నానదానాదికం కురు
కార్తీక మాసం వచ్చినప్పుడు స్నానం, దానం వంటి పుణ్యకార్యాలు చేయు.
లక్షవర్త్యాదికం చైవ లక్షపద్మాదికం తథా
అలాగే లక్షల కొద్దీ దీపాలు, పద్మాలు సమర్పించు.
ధారణం పారణం చైవ కురు భక్త్యా హి కార్తికే
కార్తీక మాసంలో భక్తితో ధారణ, పారణ చేయు.
సర్వపాపప్రశమనం సర్వోపద్రవనాశనమ్ 2.4.7.
ఈ కార్యాలు అన్ని పాపాలను తొలగించి, అన్ని అపదలను నశింపజేస్తాయి.
దీపో హరేః ప్రియకరః కార్తికే మాసి నిశ్చితమ్
కార్తీక మాసంలో దీపం హరివరకు ఎంతో ప్రీతికరంగా ఉంటుంది.
పురా కశ్చిద్ద్విజవరో నామ్నా హరికరో హ్యభూత్
ఒకప్పుడు హరికరుడు అనే ప్రసిద్ధ బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.